Khi sao nữ… khởi nghiệp

Điểm chung của các bà bầu sân khấu khi “khởi nghiệp” đều là những gương mặt nổi tiếng, họ gầy dựng sân khấu bằng niềm đam mê, khát khao có được một sân khấu cho riêng mình. Với mong muốn thoả mãn những ước mơ sáng tạo, được mang đến những tác phẩm tâm huyết, họ đã dấn thân vào công việc gồng gánh cả về nội dung lẫn câu chuyện tiền nong cho một “đoàn hát”.

So với các thế hệ tiền bối từng thành công trong vai trò này, các bà bầu sân khấu hiện nay như Hồng Vân, Ái Như, Trịnh Kim Chi, Mỹ Uyên đảm nhận nhiều vai trò từ lo việc cơm áo gạo tiền, kịch mục, đồng thời xuất hiện trên sân khấu hoá thân nhiều vai diễn lớn nhỏ. 

Trong đó, nữ nghệ sĩ Hồng Vân được xem là người xây dựng cơ ngơi riêng sớm. Ngay từ năm 2001, chị đã lập sân khấu Hồng Vân ở Trung tâm văn hoá Phú Nhuận, với phong cách hài kịch và chuyển thể tác phẩm văn học nổi tiếng. Từng có thời gian sân khấu Hồng Vân nở nồi đến 3 điểm diễn khác nhau tại các quận 1, Tân Bình.

Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, do tình hình sân khấu gặp khó khăn, kịch cạnh tranh ngày càng vất vả với nhiều loại hình giải trí, bên cạnh vấn đề mặt bằng sân khấu bị thu hồi, sân khấu Hồng Vân tạm ngưng một thời gian, mới đây đã tìm được điểm diễn tại Nhà văn hoá sinh viên (Quận10), xây dựng lại cơ ngơi và ra các kịch mục mới để giữ chân khán giả.

Cùng lứa diễn viên thế hệ vàng, nghệ sĩ Ái Như cùng với nghệ sĩ Thành Hội thành lập sân khấu Hoàng Thái Thanh từ năm 2010. Sau nhiều năm sáng đèn, đây là địa chỉ tìm đến của những khán giả yêu thích dòng kịch tâm lý xã hội, được chăm chút với cách dàn dựng chi tiết, đầy cảm xúc. Bên cạnh vai trò đạo diễn, diễn viên, nữ nghệ sĩ Ái Như cũng là người trông coi rất nhiều công việc phía sau hậu trường của một đơn vị gồm hàng chục nhân sự. 

Trong 14 năm, Hoàng Thái Thanh đã cho ra đời 58 vở diễn, nhiều vở đã để lại ấn tượng, khiến khán giả có người xem đi xem lại hàng chục lần vẫn không ngưng rơi nước mắt. Hiện sân khấu này vẫn là nơi liên tục có nhiều suất diễn cho các trường trung học, giúp các em học sinh cảm thụ nghệ thuật sau những buổi học ngoại khoá.

Cũng như hai đồng nghiệp đàn chị, nghệ sĩ Mỹ Uyên và nghệ sĩ Trịnh Kim Chi cũng đảm nhận vai trò bầu sân khấu tại hai điểm diễn Sân khấu nhỏ 5B và sân khấu Trịnh Kim Chi trong nhiều năm qua.  

Với nghệ sĩ Mỹ Uyên, gắn bó với nhà hát sân khấu nhỏ từ khi ra trường, dù nhiều người rời đi, Mỹ Uyên vẫn ở lại, trở thành phó giám đốc, rồi giám đốc nhà hát để duy trì sân khấu sáng đèn. Từng dốc tiền túi, bán nhà, vay mượn người thân để sửa chữa khán phòng, tiếp tục đầu tư dàn dựng nhiều vở mới, đến nay Sân khấu nhỏ 5B của Mỹ Uyên vẫn là nơi có hàng chục tác phẩm mới, liên tục ra mắt công chúng. 

Nghệ sĩ Trịnh Kim Chi thành lập sân khấu Trịnh Kim Chi vào năm 2015, sau nhiều năm định cư ở Quận 6, đến nay sân khấu này đã phải chọn giải pháp  thuê một điểm diễn tạm thời do chưa tìm ra mặt bằng.

Tuy nhiên, bà bầu Trịnh Kim Chi cho biết, sân khấu vẫn sáng đèn và ra mắt vở mới Khát vọng sân khấu vào tháng 12/2023 vừa qua. Trong năm 2024, sân khấu Trịnh Kim Chi tiếp tục có thêm tác phẩm, sẵn sàng mở rộng cửa chào đón khán giả.

Cơm áo không đùa với... bầu sô

Nói về hành trình làm bầu sân khấu của mình, nghệ sĩ Ái Như ví von, lúc đầu không thể hình dung được con đường mình đi, nhưng bước chân vào mới thấy mình như đang leo dốc, càng leo càng thấy con đường phía trước cao quá, đôi lúc như muốn hụt hơi. Bên cạnh việc lo nội dung, tìm kịch bản, dựng vở, dù có nhiều người hỗ trợ chuyên môn, chị cũng phải lo toan thật nhiều những việc điều hành.

Tuy nhiên, nỗi lo lớn nhất vẫn là làm thế nào để tìm nguồn thu cho sân khấu hoạt động lâu dài, tái tạo lại tác phẩm mới. “Việc thay đổi diễn theo mùa bước đầu giúp sân khấu có thời gian nghỉ để tìm nguồn lực, diễn viên, khán giả.

Tuy nhiên, thời gian qua, mọi thứ cũng không khá hơn. Một trong những việc lấy ngắn nuôi dài là mở lớp đào tạo diễn xuất, đến nay qua 2 năm, tôi cũng sẽ ngưng lại, do thấy mình không phù hợp. Song, để nói có hối hận không khi lựa chọn mở sân khấu, làm bầu thì tôi nói không. Đây là lựa chọn đúng đắn, vì qua đây chúng tôi được làm nghề, được thoả sức sáng tạo, được diễn mang đến khán giả những vở kịch tâm huyết, thật sự đó là niềm hạnh phúc lớn”, nghệ sĩ Ái Như chia sẻ.

Nghệ sĩ Trịnh Kim Chi cũng thừa nhận, việc làm bầu sân khấu vận vào chị như cái nghiệp. Ngoài việc nội dung, chuyện lo kinh phí vẫn luôn làm đau đầu người đẹp. Những vở diễn truyền thống, thiếu nhi, tâm linh... là phong cách sân khấu này đeo đuổi, nhưng chị nói, để làm tác phẩm tốt, nhiều lúc kinh phí đầu tư lên đến 400 triệu/ vở.

Vì vậy, nỗi lo bán vé, thu hồi vốn, là vấn đề không nhỏ cho các nữ bầu sô. “Lúc mới hết đại dịch, các bầu sân khấu lo lắng khán giả quên thói quen đến coi kịch. Thật vậy, gần cả năm sau, các sân khấu chỉ đón lượng khán giả đến thưa thớt. Để sáng đèn, chúng tôi phải cố gắng thật nhiều. Đôi lúc, cũng chỉ mong được huề vốn là đã mừng. 

Chưa kể, nhiều khi đi quay phim về mệt tưởng đứng không vững, vậy nhưng bước ra sân khấu dưới ánh đèn, không ngờ mình vẫn có thể diễn hăng say, không biết mệt mỏi là gì. Đó cũng chính là lý do mà nhiều bầu sô cứ than cực, nhưng không sao buông được. Có được sân khấu riêng, được làm những điều mình thích trước đây không được làm, chính là động lực lớn nhất. Bên cạnh đó, dường như mọi thứ được tổ nghề phù hộ, nên mọi việc rồi đâu cũng vào đấy. Chị em nghệ sĩ lại thấy máu nghề vẫn còn rất nhiều”, Trịnh Kim Chi nói.

Nghệ sĩ Hồng Vân đã không giấu được những giọt nước mắt tuôn dài, khi sân khấu Hồng Vân đã có điểm diễn, ra mắt vở mới với khán phòng đầy ắp. Chị nói, mình quá hạnh phúc khi được chồng con, khán giả yêu thương để chị được cùng các em đồng nghiệp học trò có những phút thăng hoa cùng nhân vật.

Từng phải chấp nhận thoả hiệp với các vở kịch ma để sân khấu trụ lại, nhưng khi được làm những vở chính kịch, với Hồng Vân đó vẫn là những khoảnh khắc đẹp, chị như thấy mình trở lại những đam mê diễn xuất thời tuổi trẻ. Những ngày cuối năm, cũng như các nữ bầu sô sân khấu khác, Mỹ Uyên tất bật cùng các anh em diễn viên tập cho vở tết.

Chị nói, giọng khàn đục vì ngủ không đủ giấc, nhưng cho biết không vắng mặt được vì phải đôn đốc anh em, giữ chân nhiều người để cho kịp tiến độ. Nói về lý do mãi vẫn không buông được “nợ” sân khấu, dù quá nhiều gian nan, người đẹp khẳng định, đó là tình yêu mà chị đã dành trọn cho nghiệp diễn.

Cũng như các nữ bầu sô khác, Mỹ Uyên chọn con đường để đến với tình yêu đôi lúc là những giọt nước mắt lặng lẽ, nhưng trên hết, hành trình này vẫn luôn có ánh sáng vẫy gọi để họ tình nguyện thành “thiêu thân” với tất cả niềm đam mê mãnh liệt.