Với ông Phan Hồng Minh, nhà sáng lập kiêm CEO của Jupviec, kinh doanh không chỉ là câu chuyện doanh thu hay tăng trưởng, mà còn là cách doanh nghiệp tạo giá trị và đối xử tử tế với những người đồng hành.

Ông Phan Hồng Minh, nhà sáng lập kiêm CEO Jupviec.vn, bắt đầu câu chuyện kinh doanh từ một vấn đề rất đời thường: những phụ nữ rời quê lên thành phố, làm công việc giúp việc gia đình để kiếm sống nhưng ít được đào tạo, bảo vệ và ghi nhận đúng mức.

Điều khiến ông quan tâm, theo chia sẻ, không đơn thuần là quy mô thị trường hay tiềm năng doanh thu. Phía sau nhu cầu sử dụng dịch vụ là những con người cụ thể, với hoàn cảnh, mong muốn và cả những khó khăn riêng.

“Nếu công nghệ có thể giúp họ tìm được công việc thuận lợi hơn, có thu nhập ổn định hơn và được đối xử công bằng hơn thì đó là việc đáng làm”, ông Minh nói.

Từ suy nghĩ ban đầu ấy, Jupviec.vn được xây dựng với mong muốn dùng công nghệ để kết nối nhu cầu giúp việc với người lao động, đồng thời từng bước chuyên nghiệp hóa một lĩnh vực vốn lâu nay tồn tại nhiều khoảng trống về thông tin, kỹ năng và quan hệ lao động.

Ông Phan Hồng Minh, nhà sáng lập kiêm CEO Jupviec.vn (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Không coi mình là trung tâm

Ông Phan Hồng Minh cho biết khi bắt đầu công việc, ông không nghĩ mình đang thực hiện một điều gì quá lớn lao. Đơn giản hơn, ông nhìn thấy một vấn đề xã hội mà doanh nghiệp có khả năng góp phần giải quyết và lựa chọn làm điều đó theo cách tử tế.

Tuy nhiên, bước vào kinh doanh đồng nghĩa với việc phải đối diện với những áp lực rất thực tế. Doanh nghiệp phải có doanh thu, kiểm soát chi phí, cạnh tranh trên thị trường và đáp ứng kỳ vọng của khách hàng.

Chính trong những sức ép đó, ông cho rằng người lãnh đạo càng cần tự đặt câu hỏi về giới hạn của việc kiếm tiền.

“Nếu một mô hình kinh doanh tạo ra lợi nhuận nhưng lợi ích đó được hình thành từ việc đẩy rủi ro sang những người yếu thế hơn thì tôi cho rằng cần phải suy nghĩ lại”, ông nói.

Với ông Minh, tinh thần “vô ngã” trong kinh doanh không đồng nghĩa với việc phủ nhận vai trò của người sáng lập. Đó là khả năng bớt coi bản thân là trung tâm của mọi quyết định.

Người đứng đầu doanh nghiệp, theo ông, không phải lúc nào cũng đúng. Khi doanh nghiệp lớn lên, bên cạnh người sáng lập còn có người lao động, khách hàng, nhân viên, đối tác và cộng đồng. Một quyết định có thể tốt cho doanh nghiệp nhưng chưa chắc đã tốt cho tất cả những người liên quan.

Bởi vậy, trước những lựa chọn quan trọng, ông thường đặt ra những câu hỏi tưởng như đơn giản: người lao động có bị thiệt không, khách hàng có được đối xử công bằng không, nhân viên có cơ hội phát triển không và xã hội nhận được giá trị gì?

“‘Vô ngã’ trong kinh doanh không phải là không có cái tôi, mà là biết đặt cái tôi đúng vị trí”, ông Minh chia sẻ.

Ông thừa nhận bản thân không phải lúc nào cũng thực hiện được những nguyên tắc ấy một cách trọn vẹn. Nhưng việc thường xuyên tự chất vấn giúp người lãnh đạo tránh bị cuốn theo lợi ích trước mắt hoặc niềm tin rằng quyết định của mình luôn đúng.

Đó cũng là cách ông nhìn về khái niệm “bình an” trong kinh doanh. Bình an không có nghĩa là doanh nghiệp không gặp khó khăn, không chịu áp lực hay luôn đưa ra được những lựa chọn dễ dàng. Ngược lại, đó là trạng thái người lãnh đạo có thể nhìn thẳng vào những quyết định của mình và hiểu được giá trị mà doanh nghiệp đang tạo ra.

Kiếm tiền nhưng không đánh đổi niềm tin

Trong cách hiểu của CEO Jupviec.vn, “Chánh nghiệp” không chỉ nằm ở ngành nghề mà doanh nghiệp lựa chọn, mà còn được thể hiện qua từng hành động trong quá trình vận hành.

Ông Phan Hồng Minh cho rằng kinh doanh thực tế thường không có ranh giới tuyệt đối giữa đúng và sai. Có những việc hoàn toàn phù hợp pháp luật nhưng chưa chắc đã thỏa đáng về mặt đạo đức. Có những quyết định giúp doanh nghiệp có lợi nhuận trong ngắn hạn nhưng lại làm suy giảm lòng tin hoặc đẩy phần khó khăn sang những người yếu thế hơn.

Vì vậy, với ông, “làm điều đúng đắn” bắt đầu từ việc không tận dụng sự thiếu hiểu biết hoặc hoàn cảnh khó khăn của người khác để kiếm lợi.

Tuy nhiên, ông cũng không cho rằng doanh nghiệp chỉ cần có đạo đức mà có thể bỏ qua hiệu quả kinh doanh.

“Doanh nghiệp muốn giúp được người khác trước hết phải tồn tại. Nếu doanh nghiệp không có doanh thu, không có dòng tiền, không quản trị được chi phí thì cuối cùng cũng không thể thực hiện những mục tiêu xã hội mà mình đặt ra”, ông nói.

Bài toán vì thế nằm ở sự cân bằng. Doanh nghiệp phải đủ năng lực để tồn tại và phát triển, nhưng cách tạo ra lợi nhuận cũng cần được xem xét nghiêm túc.

Đặc biệt trong lĩnh vực giúp việc, người lao động không chỉ là một mắt xích trong hoạt động kinh doanh mà còn là nền tảng tạo nên chất lượng dịch vụ. Nếu doanh nghiệp không tạo được niềm tin với họ, rất khó xây dựng một hệ thống có khả năng phát triển lâu dài.

Theo ông Minh, những nguyên tắc tưởng như lớn lao có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ: không nói sai về sản phẩm, không che giấu thông tin quan trọng, không tận dụng sự thiếu hiểu biết của khách hàng, không đẩy rủi ro bất công sang người lao động và giữ lời với những gì doanh nghiệp đã cam kết.

Những điều đó có thể không lập tức tạo ra doanh thu, nhưng lại tạo dựng thứ khó mua nhất trên thị trường: niềm tin.

Khi được hỏi đâu là nguyên tắc quan trọng nhất để xây dựng doanh nghiệp trong dài hạn, ông Minh chọn hai chữ “tử tế”, nhưng ngay sau đó bổ sung một điều kiện: tử tế phải đi cùng năng lực.

Theo ông, tử tế mà không có năng lực thì doanh nghiệp khó tồn tại. Ngược lại, một doanh nghiệp có năng lực nhưng thiếu tử tế có thể tăng trưởng nhanh trong một giai đoạn, song rất khó duy trì niềm tin lâu dài.

“Doanh nghiệp cuối cùng vẫn là một hệ thống được tạo nên bởi con người. Công nghệ có thể thay đổi, thị trường có thể thay đổi, mô hình kinh doanh có thể thay đổi, nhưng cách chúng ta đối xử với nhau sẽ quyết định rất nhiều đến việc một doanh nghiệp có thể đi được bao xa”, ông nói.

Với CEO Jupviec.vn, “vô ngã vị tha” vì thế không phải khẩu hiệu để treo trên tường. Đó là lời nhắc đối với người lãnh đạo rằng mình không phải trung tâm duy nhất của doanh nghiệp.

Khi quyết định một vấn đề, thay vì chỉ hỏi doanh nghiệp được gì, ông cho rằng cần hỏi thêm người lao động được gì, khách hàng được gì, đối tác được gì và xã hội nhận được gì.

Một doanh nghiệp tạo được giá trị cho nhiều bên cùng lúc, theo ông, mới là mô hình đáng theo đuổi.

Ông Phan Hồng Minh cũng không nhận mình đã làm được tất cả một cách hoàn hảo. Với ông, kinh doanh là một quá trình liên tục học hỏi, điều chỉnh và nhìn lại chính mình. Mỗi quyết định đều có thể là một lần người lãnh đạo nhận ra điều gì đó về doanh nghiệp và về bản thân.

Sau cùng, ông cho rằng kinh doanh không chỉ được đo bằng số tiền kiếm được. Điều quan trọng hơn là doanh nghiệp đã tạo ra giá trị gì và đã đối xử với những người đồng hành như thế nào.

“Nếu một doanh nghiệp có thể giúp một người lao động có việc làm tốt hơn, giúp một gia đình bớt đi một phần khó khăn, giúp khách hàng có một dịch vụ đáng tin cậy và đồng thời tạo ra một mô hình kinh doanh có hiệu quả, thì tôi cho rằng đó đã là một giá trị đáng trân trọng”, ông Minh chia sẻ.

Với ông, có lẽ sự bình an trong kinh doanh không nằm ở việc doanh nghiệp luôn thuận lợi, mà ở cảm giác mình đang kiếm tiền bằng một cách có thể nhìn lại mà không phải né tránh.