Thách thức từ chi phí đẩy

Xung đột tại Trung Đông căng thẳng với việc eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu, rơi vào tình trạng tê liệt đã khiến giá xăng, dầu toàn cầu tăng cao. Giá xăng, dầu trong nước đã tăng trên 40% tuỳ loại. 

Trong khi đó, tỷ giá USD/VND tiếp tục đi lên trong tháng 3. Lãi suất huy động và cho vay cũng được điều chỉnh tăng ở hầu hết các tổ chức tín dụng. Thực tế trên đang khiến không ít doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp trong ngành xuất khẩu, dịch vụ phải căn cơ tính toán để vượt qua giai đoạn này.

Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TPHCM (HAWA) chia sẻ tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 "Doanh nghiệp trước cú sốc địa chính trị toàn cầu: Ứng phó thế nào?" diễn ra vào hôm nay, ngày 26/3 cho biết, thực tế các doanh nghiệp trong ngành đang đối mặt với "cú sốc về chi phí chứ không phải khủng hoảng cầu".

Từ giá vận chuyển đến giá các nguyên liệu phụ trợ như sơn, keo, bao bì... đều tăng gây áp lực cho chi phí bán hàng. Lãi suất tăng cao cũng tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp dù thực tế đơn hàng vẫn tăng trưởng nhẹ.

Với ngành du lịch, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Công ty Du lịch Vietravel, cho biết, khó khăn cũng không kém khi giá nhiên liệu tăng, chi phí vận chuyển sang châu Âu còn phải bay vòng trong bối cảnh khả năng chi tiêu đang thu hẹp của người dân.

Bà Lâm Thúy Ái, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân Sài Gòn chia sẻ, doanh nghiệp bà thực thi nhiều giải pháp để ứng phó với tình hình hiện tại, quản trị chi phí hiệu quả. Tuy nhiên, lãi suất trong xu hướng tăng buộc các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào nguồn ngân hàng và bên ngoài phải cắt giảm thêm chi phí. "Nếu chi phí vốn cao thì doanh nghiệp sẽ lựa chọn gửi ngân hàng để đảm bảo an toàn. Vì vậy, chúng tôi kiến nghị cần có các giải pháp hỗ trợ về dòng tiền", bà cho biết. 

Từ đại dịch Covid-19, đến xung đột địa chính trị tại Đông Âu (Nga - Ukraine) và nay là cuộc chiến Trung Đông, những sự kiện bất ngờ này buộc doanh nghiệp Việt Nam phải thích nghi với biến động thất thường của vĩ mô và xem đây là một phần của "trạng thái bình thường mới". Mỗi doanh nghiệp đều có chiến lược riêng dù vậy sự hỗ trợ từ phía Chính phủ từ các chính sách năng lượng, tiền tệ là điều được các doanh nghiệp mong chờ.

"Tránh lãi suất cao để hỗ trợ doanh nghiệp"

Mong muốn chính sách điều phối phù hợp từ Nhà nước, có tính khả thi cao và được "may đo" theo sức khoẻ của từng doanh nghiệp, đặc biệt một chính sách tiền tệ phù hợp giúp giảm áp lực từ lãi vay, cho doanh nghiệp thêm điều kiện chống chọi với bão chi phí hiện nay là vấn đề được nhiều doanh nghiệp đề cập.

PGS-TS Trần Hoàng Ngân, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Trường Đại học Sài Gòn, cho biết, nợ công được kiểm soát ở tỷ lệ 37%GDP tạo thuận lợi cho Việt Nam nới lỏng chính sách tài khoá tuy nhiên phải chặt chẽ, chống lãng phí và tiết kiệm để tăng đầu tư phát triển, đẩy mạnh kết cấu hạ tầng: giao thông, năng lượng, công nghệ, qua đó sẽ chia sẻ chi phí xăng dầu với doanh nghiệp.

Theo quan điểm của ông, lạm phát sẽ không phải đến từ vấn đề tăng cung tiền trong nền kinh tế mà đến từ chi phí đẩy, khủng hoảng năng lượng, chiến tranh nên phải đảm bảo tối đa thanh khoản để hỗ trợ thị trường. "Tôi đề nghị chính sách tiền tệ cần tránh để lãi suất tăng cao nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và duy trì việc làm", ông cho biết.

Trong khi đó, TS Trần Du Lịch, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế TP HCM nhấn mạnh, các khó khăn không phải là vấn đề mới với các doanh nghiệp và nền kinh tế trong nước bởi thực tế cho thấy Việt Nam chống chịu giỏi lắm, kháng cự tốt qua nhiều biến động vĩ mô đã xảy ra trong quá khứ. Ông đưa ra các vấn đề doanh nghiệp cần thực hiện để vượt qua khó khăn bao gồm: Quản lý dòng tiền, duy trì thanh khoản, quản lý hàng tồn kho, nỗ lực giữ được công suất sản xuất dù quy mô lớn hay nhỏ; Bảo tồn chuỗi cung ứng, đơn hàng dù nhỏ nhất; Nỗ lực giữ nền tảng lao động và đồng thời tận dụng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

"Chính phủ cũng cần hỗ trợ, tháo gỡ tối đa để tiếp sức cho doanh nghiệp, cố gắng ổn định vĩ mô đặc biệt tỷ giá, lãi suất, dòng tiền và thanh khoản nền kinh tế", ông nhấn mạnh.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo, thống kê Ngân hàng Nhà nước, nhấn mạnh, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường tài chính quốc tế, đặc biệt là biến động của USD và dòng vốn, tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ theo hướng chủ động, linh hoạt, phù hợp với diễn biến thị trường; đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác. 

Các công cụ điều hành như lãi suất, tỉ giá, tín dụng, nghiệp vụ thị trường mở… sẽ được NHNN sử dụng linh hoạt nhằm kiểm soát lạm phát, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.