Ngày 24/8/2026, Quốc hội khóa XVI đã chính thức biểu quyết thông qua Luật Phát triển đô thị với tỷ lệ tán thành rất cao (465/474 đại biểu có mặt tán thành), đánh dấu bước ngoặt trong tư duy quản lý hạ tầng quốc gia.

Thay vì dừng lại ở các gói cơ chế đặc thù ngắn hạn, TP.HCM và các đô thị lớn chính thức bước vào một khung thể chế dài hạn với không gian phát triển rộng lớn hơn và quyền tự quyết thực chất. Việc luật hóa các hành lang pháp lý này giúp chấm dứt tình trạng chờ xin ý kiến hay sự chồng chéo giữa nhiều bộ luật như trước đây.

Sự thay đổi này trực tiếp tháo gỡ những điểm nghẽn pháp lý kinh niên trong việc triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm.

Khung thể chế mới đặt nền móng để TP.HCM chủ động định hình mô hình tăng trưởng thông qua việc phân cấp mạnh mẽ về tổ chức bộ máy, tài chính và đầu tư công. Thành phố được quyền chủ động phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình và vay vốn từ các tổ chức tài chính trong và ngoài nước trong giới hạn an toàn nợ công. Điều này giúp chính quyền địa phương chủ động nguồn lực tài chính thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách trung ương hay vướng mắc thủ tục phân bổ vốn kéo dài.

Các nhà đầu tư chiến lược nhờ đó cũng nhận được một môi trường minh bạch, ổn định và có thể ra quyết định nhanh chóng hơn.

Luật Phát triển đô thị không chỉ giải quyết bài toán hạ tầng mà còn trao quyền để TP.HCM thiết lập các cực tăng trưởng đột phá như khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp và Trung tâm Tài chính quốc tế. HĐND TP.HCM được quyền quyết định cơ chế quản lý, chính sách ưu đãi đầu tư và tạo thuận lợi thương mại tại các khu chức năng này.

Đồng thời, các mô hình kinh tế mới như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế tầm thấp cũng được luật hóa để khai thác triệt để tiềm năng đô thị. Những công cụ này tạo ra lực đẩy mạnh mẽ để thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao từ các tập đoàn toàn cầu.

Bên cạnh đó, hành lang pháp lý mới chính thức tích hợp cơ chế phát triển khu đô thị lấn biển và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Việc khai thác không gian ngầm và quỹ đất dọc các tuyến đường sắt đô thị giúp thành phố tự tái tạo nguồn vốn đầu tư công từ giá trị gia tăng của đất đai.

Khu đô thị lấn biển được định hình không chỉ để mở rộng quỹ đất mà còn hình thành các cực đô thị thông minh tích hợp du lịch quốc tế, dịch vụ thương mại và đổi mới sáng tạo. Cách tiếp cận này giúp các đô thị lớn chuyển dịch từ phát triển tự phát sang quy hoạch đồng bộ, hiện đại.

Việc trao quyền lực lớn đi kèm với cơ chế "phân quyền triệt để gắn với kiểm soát đa tầng" nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả thực thi trong quản lý nhà nước. TP.HCM được phép thí điểm các cơ chế, chính sách mới chưa từng có trong tiền lệ với thời gian tối đa 5 năm và có thể gia hạn, tạo không gian thử nghiệm linh hoạt cho các mô hình quản trị hiện đại.

HĐND thành phố có quyền đơn giản hóa thủ tục hành chính nhưng bị ràng buộc chặt chẽ bởi nguyên tắc không được đặt thêm rào cản hay kéo dài thời gian xử lý của người dân và doanh nghiệp.

Để cân bằng giữa tự chủ và kỷ luật tài chính - chính sách, Chính phủ áp dụng phương thức chuyển dịch từ tiền kiểm sang hậu kiểm, gắn liền với trách nhiệm giải trình cá nhân của người đứng đầu. Mọi chính sách thí điểm hoặc phương án phát hành trái phiếu đều phải qua quy trình đánh giá tác động kỹ lưỡng và tuân thủ các chỉ tiêu an toàn nợ công quốc gia.

Sự kết hợp giữa cơ chế mở đường và bộ lọc kiểm soát chặt chẽ này kỳ vọng sẽ đưa Luật Phát triển đô thị đi vào thực tiễn một cách hiệu quả, tạo sức bật thực sự cho các đô thị lớn trong giai đoạn phát triển mới.