Sáng 27/5, UBND TP.HCM tổ chức hội thảo lấy ý kiến doanh nghiệp, tập đoàn trong và ngoài nước về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Hội thảo do Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được và Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường chủ trì, với sự tham dự của nhiều hiệp hội doanh nghiệp, chuyên gia kinh tế, nhà đầu tư lớn trong lĩnh vực hạ tầng, logistics, bất động sản và công nghệ.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được cho rằng việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là cơ hội để thành phố hình thành nền tảng thể chế ổn định, dài hạn cho môi trường đầu tư và phát triển. Theo ông Được, TP.HCM từng duy trì tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 1991-2010 nhưng những năm gần đây đã có dấu hiệu chững lại do nhiều điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và cơ chế quản trị. Dù vậy, GRDP quý I/2026 của thành phố vẫn tăng 8,27%, cho thấy nền kinh tế đang phục hồi tích cực nhờ các cơ chế đặc thù như Nghị quyết 98 và các chính sách thí điểm của Trung ương.

Theo lãnh đạo TP.HCM, định hướng của dự thảo luật là kế thừa các cơ chế đặc thù hiệu quả đang áp dụng, đồng thời mạnh dạn đề xuất các chính sách vượt giới hạn hiện hành nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho siêu đô thị lớn nhất cả nước. Thành phố kỳ vọng Luật Đô thị đặc biệt sẽ giúp mở rộng phân quyền, tăng tính tự chủ về tài chính – đầu tư, rút ngắn thủ tục hành chính và tạo môi trường cạnh tranh quốc tế hấp dẫn hơn.

Tại hội thảo, nhiều doanh nghiệp và chuyên gia đã đưa ra hàng loạt đề xuất đáng chú ý. TS Đinh Hồng Kỳ, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA), Chủ tịch Công ty Secoin, cho rằng điểm cốt lõi của Luật Đô thị đặc biệt không nằm ở số lượng ưu đãi mà ở năng lực thể chế và khả năng thực thi. Ông nhận định TP.HCM hiện đã mang dáng dấp của một “siêu đô thị” với khoảng 14 triệu dân và đóng góp gần 1/4 GDP cả nước nhưng mô hình quản trị vẫn nặng tính hành chính truyền thống.

Theo ông Kỳ, điều doanh nghiệp cần nhất hiện nay là tốc độ chuyển hóa quyết định thành hành động. Ông nhấn mạnh, TP.HCM không thể tiếp tục chạy nhanh nhưng vẫn trên đường ray cũ. Đại diện HUBA đề xuất luật cần cho phép thành phố triển khai cơ chế “sandbox” - thử nghiệm chính sách có kiểm soát đối với các lĩnh vực mới như fintech, tài sản số, logistics không giấy tờ, xe tự hành hay y tế số. Đồng thời, cần có cơ chế thử nghiệm thất bại nhưng không hình sự hóa để khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Nhiều doanh nghiệp cũng đề nghị TP.HCM được trao quyền tự quyết mạnh hơn thay vì phải xin ý kiến nhiều cấp cho từng dự án, giao dịch hoặc phương án đầu tư. Theo phản ánh của các doanh nghiệp tại hội thảo, quy trình xử lý phân tán, thiếu rõ trách nhiệm và kéo dài thời gian đang làm giảm cơ hội cạnh tranh của thành phố trong thu hút vốn quốc tế.

Đại diện Tập đoàn Becamex cũng phân tích, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt hiện tại nhìn nhận mô hình TOD (phát triển đô thị theo trục giao thông) chủ yếu gắn với đường sắt, đường sắt đô thị (metro). Dự thảo luật cần xác định việc phát triển mô hình TOD là công cụ tổ chức lại không gian phát triển để tái thiết đô thị, tạo nguồn lực tài chính phát triển hạ tầng. Đồng thời, đề xuất mô hình khu thí điểm tự do đổi mới sáng tạo Thành phố Hồ Chí Minh. Khu vực này cần có các cơ chế đặc biệt được phép chủ động thực hiện các mô hình quản trị và giải pháp quản lý có giá trị cao đã được kiểm chứng thành công, thuộc thẩm quyền quản lý của Ủy ban nhân dân Thành phố.

Đại diện Tập đoàn Sun Group, đề nghị mở rộng cơ chế này cho các nhà đầu tư chiến lược đối với các dự án có yêu cầu không gian kiến trúc đặc thù. Việc này nhằm tạo điều kiện phát triển các dự án dẫn dắt, khai thác hiệu quả đất đai và hình thành không gian đô thị hiện đại. Doanh nghiệp này cũng kiến nghị bổ sung nhóm dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược vào diện được thực hiện các dự án bồi thường, tái định cư độc lập. Đồng thời, thành phố cần cơ chế thực hiện sớm đo đạc, kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất để phục vụ các dự án trọng điểm.

Bên cạnh đó, cần mở rộng đối tượng, phạm vi cấp thị thực không quá 5 năm và thẻ tạm trú không quá 10 năm. Chính sách này nên áp dụng cho chuyên gia, nhà khoa học, lao động trình độ cao, người nước ngoài sở hữu nhà cũng như các công trình thương mại dịch vụ thuộc các dự án ưu tiên.

Trong khi đó, Tập đoàn Gemadept tập trung góp ý về phát triển logistics và cảng biển. Doanh nghiệp đề xuất mở rộng vận tải thủy nội địa, nâng tĩnh không các cầu lớn để giảm chi phí logistics và phát triển trung tâm tài chính hàng hải quốc tế gắn với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải. 

Nhiều ý kiến tại hội thảo cho rằng nếu được thiết kế đủ mạnh, Luật Đô thị đặc biệt sẽ không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn cho TP.HCM mà còn có thể trở thành mô hình thể chế mới cho các đô thị lớn của Việt Nam trong tương lai. Các chuyên gia đánh giá thành công của đạo luật sẽ phụ thuộc vào mức độ phân quyền thực chất, khả năng cải cách thủ tục hành chính và xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm trong môi trường quản trị hiện đại.