Startup rục rịch tìm đường “Go Global”

“Go Global” (tiến ra quốc tế), trước mắt là Đông Nam Á, là tham vọng của nhiều startup Việt sau khi hoàn thành các vòng gọi vốn triệu USD trong năm 2022.

Dat Bike, startup xe máy điện Việt Nam đặt mục tiêu thay thế 250 triệu xe máy xăng ở Đông Nam Á. Trong năm 2022, Dat Bike đã hoàn thành 2 vòng gọi vốn 5,3 triệu USD và 8 triệu USD để nâng cao chất lượng sản xuất và mở rộng quy mô nhà máy. Nguồn vốn mới gọi được sẽ giúp startup tiến gần hơn tới khát vọng “xanh hóa” thị trường xe hai bánh trị giá 8 tỷ USD tại Việt Nam và 25 tỷ USD trong khu vực.

Một startup khác trong lĩnh vực mua trước trả sau là Fundiin cũng đặt tham vọng mở rộng sang Indonesia ở vòng gọi vốn sắp tới. Startup này vừa hoàn thành vòng gọi vốn 5 triệu USD để mở rộng quy mô, phát triển sản phẩm mới và thu hút nhân tài. Trong nước, Fundiin đã đạt được nhiều thành tựu khi hợp tác với hơn 300 đối tác có hơn 4.000 địa điểm kinh doanh, gồm những tên tuổi lớn như Thế giới Di động, Điện máy xanh, Unilever, Vua Nệm, Galaxy Play…

Startup công nghệ giáo dục Edupia với 5 triệu người dùng với 400.000 học viên trả phí hiện cũng đặt tham vọng tiến ra sân chơi lớn hơn. Sau khi hoàn thành vòng Series A trị giá 14 triệu USD, Edupia đang mở rộng sang các thị trường khác như Indonesia, Myanmar và Thái Lan. Bên cạnh tiếng Anh, nền tảng cũng bổ sung thêm toán học và lập trình, với mục tiêu khai thác thị trường giáo dục rộng lớn của khu vực.

Không chỉ mở rộng qua quốc tế, nhiều startup còn tìm đường để đặt văn phòng, công ty tại nước ngoài. Trong đó, Singapore là điểm đến được nhiều công ty khởi nghiệp như Tiki, Sky Mavis lựa chọn để đặt trụ sở.

Lý giải vì sao nhiều startup tìm cách đặt văn phòng ở nước ngoài, đặc biệt là Singapore, ông Bùi Thành Đô, CEO tại Quỹ đầu tư ThinkZone Ventures, cho biết, không chỉ các startup đạt ngưỡng kỳ lân mà hiện nay, nhiều startup ở vòng hạt giống, Series A, Series B đang đặt trụ sở ở Singapore vì đây vẫn là thị trường dễ tiếp cận các nguồn vốn khác và có quy trình đầu tư nhanh, đơn giản.

“Nếu nhìn nhận cả thị trường vốn toàn cầu, các quỹ đầu tư và các công ty tư vấn luật cho họ khá thông thuộc hành lang pháp lý ở Singapore, nên họ thường yêu cầu startup đặt pháp nhân ở đây. Khi các quỹ rót vốn vào các công ty ở Sing, họ được ưu đãi về thuế khi thoái vốn, các giao dịch cũng diễn ra thuận lợi hơn. Ở Việt Nam, các điều khoản IPO, kêu gọi vốn từ sàn chứng khoán khó hơn nhiều hơn so với ở Singapore. Vì vậy, với các công ty kỳ lân, kể các tập đoàn lớn ở Việt Nam muốn huy động và kết nối nguồn lực vốn khổng lồ, họ đều tham vọng chọn một thị trường để IPO như Mỹ, Hong Kong, Singapore”, ông Đô cho hay.

Con đường không trải hoa hồng

Không thể phủ nhận startup sẽ gặt hái được nhiều thành tựu hơn nếu con đường xuất ngoại thành công. Nhưng nếu nội lực chưa đủ mạnh, sự chuẩn bị chưa kĩ càng, thì việc vội vã “Go Global” có thể gây nhiều khó khăn, thậm chí "quật ngã" startup.

Đơn cử như Shopee, một trong những gã khổng lồ về thương mại điện tử, cũng gặp khó khăn khi mở rộng hoạt động. Không chỉ rút chân khỏi nhiều thị trường tiềm năng như Pháp, Ấn Độ, Tây Ban Nha, Argentina, Shopee cũng lao đao khi thâm nhập vào các thị trường thuộc châu Âu và châu Mỹ Latinh khác.

Kì lân TikTok cũng “vỡ mộng” khi thực hiện tham vọng bành trướng. Tại châu Âu, kế hoạch phát hành tính năng mua sắm của TikTok bị trì hoãn do thử nghiệm tại thị trường Anh không đạt doanh số như kì vọng, nhiều thương hiệu lớn quay lưng. Tại Mỹ, nền tảng này liên tục gặp phải những cáo buộc từ các nhà chức trách liên quan đến vấn đề an ninh và những nội dung không phù hợp. Nhiều bang của Mỹ đã ra chỉ thị xóa và cấm cài đặt TikTok.

Điều đó cho thấy, “Go Global” hoàn toàn không dễ dàng, ngay cả với những startup thành công ở nhiều thị trường trước đó. Bởi mỗi một thị trường có sự khác biệt về thể chế chính sách, về văn hóa, nhu cầu của người dùng, dẫn đến cách vận hành doanh nghiệp và tạo ra các sản phẩm, dịch vụ cũng khác nhau. Do đó, công ty khởi nghiệp luôn phải chuẩn bị một tâm thế khởi nghiệp lại từ đầu khi tiếp cận một thị trường mới.

Tại Việt Nam, cho rằng chưa nhiều startup Việt đủ mạnh để vươn lên một tầm mới, nên ông Rich McClellan, Cố vấn Chiến lược và Chính sách Rmac Advisory, khuyến nghị các công ty khởi nghiệp nên tập trung vào thị trường trong nước.

“Startup có thể bắt đầu từ con số 0, chơi trong sân chơi trong nước sau đó cải tiến và đi ra sân chơi quốc tế. Khi ra quốc tế cần tìm hiểu các xu hướng mới như kinh tế tuần hoàn. Startup cần xác định rõ mặt trận tới cần giải quyết là gì và hướng đi như thế nào để biến kế hoạch thành hiện thực, tận dụng hệ sinh thái để thúc đẩy mọi nguồn lực mà startup đang có”, ông Rich McClellan nhấn mạnh.

Còn với việc đặt trụ sở ở nước ngoài như Singapore, ông Bùi Thành Đô cũng cho biết startup cần cân nhắc kĩ vì có thể sẽ thiệt thòi cho các nhà sáng lập. Bởi startup sẽ khó khăn để hiểu luật pháp ở Singapore nên buộc phải thuê tư vấn với chi phí đắt đỏ. Ngoài ra, để vận hành một doanh nghiệp ở Singapore cũng sẽ phải trả rất nhiều khoản phí hàng năm.

“Thường các startup vẫn hoạt động ở Việt Nam và mở công ty ở Singapore để nhận vốn, họ sẽ tốn thêm một phần chi phí khi vận hành ở Singapore. Ngoài ra, quy trình đầu tư ở Việt Nam sang các nước khác từ trước đến nay chưa rõ ràng. Đây sẽ là điểm hạn chế cho nhà đầu tư Việt khi đầu tư startup đặt ở Singapore vì có nhiều rào cản trong thủ tục đầu tư”, ông Đô nhấn mạnh.