Thời gian thông quan gấp đôi thời gian vận chuyển

Công ty Cổ phần tiếp vận Hòa Phát trong năm 2023-2024 chuyên chở 40.000 chuyến xe mỗi năm, tương đương 40.000 tấn hàng hóa. Công ty này luôn duy trì 1 đội xe chuyên chở hàng nông sản như sầu riêng, thanh long, mít xuất khẩu sang Trung Quốc. 

Tại tọa đàm Phát triển ngành dịch vụ logistics khơi thông dòng chảy hàng hóa  hôm 8/11, ông Hoàng Đình Kiên, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần tiếp vận Hòa Phát thừa nhận chính xác mất 7 ngày cho việc vận chuyển sầu riêng sang Trung Quốc.

Phân tích kĩ hơn, ông Kiên cho biết đường đi của nông sản xuất khẩu chia làm 2 giai đoạn. Đầu tiên là vận chuyển từ vườn trồng cho đến cửa khẩu phía Việt Nam. Giai đoạn 2 là thông quan, kiểm dịch.

Về thời gian vận chuyển trong nước, ông Kiên cho biết sẽ mất từ 40- 50 tiếng đồng hồ (khoảng 2 ngày) từ vườn đến cửa khẩu. Đối với đánh giá cá nhân, ông Kiên cho rằng đây là mức thời gian hợp lý, doanh nghiệp đã cố gắng tối ưu. Nhưng tổng thời gian xuất khẩu kéo dài tới 7 ngày là do khâu kiểm dịch và thông quan mất tới 5 ngày.

Việc kéo dài thời gian thông quan làm gia tăng chi phí logistics của doanh nghiệp. Mặc dù đại diện Công ty tiếp vận Hòa Phát cho biết thời gian trên chưa ảnh hưởng nhiều đến khả năng cạnh tranh của hàng hóa vì những năm gần đây, uy tín, chất lượng của hàng nông sản Việt Nam đã được cải thiện rất nhiều so với các nước trong khu vực. Tuy vậy, thời gian 7 ngày vẫn là dài với doanh nghiệp vận tải.

Dưới góc độ doanh nghiệp, vị này mong muốn khâu kiểm dịch thông quan tiếp tục được cải thiện để thúc đẩy xuất khẩu. “Chúng tôi đang phải nỗ lực giảm chi phí logistics bằng 2 cách: tiết kiệm nhiên liệu (dầu) và gia tăng tỷ lệ lấp đầy xe 2 chiều”, ông Kiên nói.

Cả khối công và tư đều phải thay đổi

Câu chuyện thực tế của doanh nghiệp cho thấy khả năng vận tải, logistics Việt Nam còn yếu kém, ngay cả tại thị trường nội địa hay với thị trường cùng chung biên giới như Trung Quốc, chưa nói đến thị trường xa xôi, gặp nhiều trở ngại về địa lý như Mỹ, châu Âu.

Thực tế này cũng thể hiện qua con số về chi phí logistics. Cụ thể, chi phí logistics Việt Nam chiếm tỷ trọng khá cao (hiện là 16-17 % GDP), theo Bộ Công thương. 

Trong ngành nông nghiệp, theo Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Nông thôn, chi phí logistics với thủy sản chiếm 12%, đồ gỗ chiếm 23%, rau quả chiếm 29%, gạo chiếm 30% GDP. Trong khi đó, mức trung bình của thế giới chỉ 11% GDP. Mức chi phí logistics nông nghiệp Việt Nam hiện cũng đang cao hơn Thái Lan 6%, Malaysia 12%, Singapore 300%... 

Ông Nguyễn Xuân Hùng, Trưởng ban Logistics cho Thương mại điện tử - Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam, cho biết chi phí logistics Việt Nam chiếm tỷ trọng cao trong GDP ở 3 nguyên nhân chính. 

Nguyên nhân đầu tiên là hạ tầng thiếu đồng bộ và kết nối. Nhưng đây không chỉ là nỗi đau của riêng Việt Nam mà nhiều nước trên thế giới cũng trong tình trạng tương tự. Những năm gần đây, Việt Nam liên tục đón dòng đầu tư gia tăng, việc thích ứng và xây dựng hạ tầng có phần không theo kịp sự phát triển của đầu tư và dòng sản xuất lớn như vậy.

Câu chuyện thứ hai là dịch vụ. Mặc dù vận tải trong nước đã cải thiện nhưng khi xuất khẩu, hàng hóa sẽ phụ thuộc vào dịch vụ 2 đầu biên giới. Nếu dịch vụ này kéo dài thì doanh nghiệp sẽ gặp thách thức về chi phí.

Thứ ba là khả năng đáp ứng của các công ty logistics. Khi chúng ta có thị trường sản xuất, xuất khẩu sôi động đồng nghĩa với việc chúng ta sẽ có thị trường logistics sôi động. Các công ty cung cấp dịch vụ logistics nước ngoài sẵn sàng có mặt ở Việt Nam, đầu tư và khai thác các điểm yếu của doanh nghiệp trong nước để tạo ra lợi thế cạnh tranh. Đó là lý do các công ty dịch vụ logistics truyền thống cũng bắt đầu ứng dụng công nghệ, tiếp cận theo cách làm của các công ty logistics cho thương mại điện tử. 

“Nếu hoạt động logistics cho thương mại điện tử không ứng dụng được công nghệ thì sẽ không có lợi thế cạnh tranh nào cả ở trong nước và quốc tế. Bởi thương mại điện tử bản thân nó đã là phương thức kinh doanh khai thác tối đa lợi ích công nghệ. Các công ty logistics vì vậy phải đáp ứng được 2 tiêu chí rất quan trọng: tính tức thời của đơn hàng và tính phản hồi về trạng thái của đơn hàng cho người tiêu dùng. Đây là điều tạo ra lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp”, ông Hùng nhấn mạnh. 

Bà Nguyễn Thị Mai Linh, Trưởng phòng Thuận lợi hóa thương mại, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), đánh giá kinh tế thương mại thế giới thời gian tới tiếp tục có những diễn biến khó lường. Việc gia tăng các cuộc xung đột địa chính trị tác động bất lợi đến hoạt động cung ứng hàng hóa trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Trước bối cảnh đó, ngành logistics được xem là “xương sống” của nền kinh tế, được Chính phủ quan tâm thúc đẩy phát triển.

Dự thảo Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn đến 2045 đã được Bộ Công thương trình Chính phủ, dự kiến sẽ ban hành trong quý 4 năm nay. Sau khi Chiến lược được ban hành, Bộ Công thương sẽ ban hành kế hoạch hành động. Trong đó dự kiến có 60 giải pháp để tháo gỡ những khó khăn, thách thức trong lĩnh vực logistics thời gian vừa qua. 

Ngoài ra, Bộ Công thương dự kiến hoàn thiện khung khổ pháp lý liên quan. Đặc biệt là Luật Thương mại 2005, Nghị định 163/2017 quy định về kinh doanh dịch vụ logistics.

“Những khung khổ pháp lý này cần được chỉnh sửa kịp thời để phù hợp với bối cảnh kinh doanh hiện nay, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp logistics làm sao vừa đáp ứng các nhu cầu trong nước, vừa đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế như chuyển đổi xanh, phát triển bền vững”, bà Linh nói.