Công bố dữ liệu thị trường việc làm tại Mỹ vào thứ Sáu vừa qua là “tin buồn” thứ hai liên tiếp cho kinh tế nước này, và khẳng định một thực tế mà chính quyền Donald Trump cố gắng né tránh: thị trường lao động đang bị đình trệ dưới sức nặng của các chính sách kinh tế. 

Nền kinh tế Hoa Kỳ  chỉ có thêm 22.000 việc làm trong tháng 8. Tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,3%, mức cao nhất trong gần bốn năm. Dữ liệu đã được điều chỉnh cũng cho thấy số việc làm đã giảm 13.000 trong tháng 6, lần đầu tiên ghi nhận số việc làm mất ròng kể từ cuối năm 2020.

Các nhà phân tích đưa ra nhiều lời giải thích cho sự chậm lại này. Chính sách thuế quan của tổng thống đối với gần như tất cả hàng hóa nhập khẩu đã đẩy chi phí cho các công ty và giá cả cho người tiêu dùng lên cao. Biện pháp hạn chế nhập cư của ông Trump cũng khiến nhiều doanh nghiệp khó tìm được lao động. Hơn nữa, sự không chắc chắn từ các chính sách thay đổi liên tục của ông đã khiến các giám đốc điều hành doanh nghiệp thận trọng hơn trong việc tuyển dụng và đầu tư.

"Chúng ta có một thị trường tư nhân đang mắc kẹt giữa áp lực chi phí cao hơn và nhu cầu giảm sút" - Gregory Daco, nhà kinh tế trưởng tại EY-Parthenon, cho biết. "Cả hai chỉ số, lạm phát và việc làm, đều đang đi sai hướng. Chúng đang tiến tới một môi trường lạm phát đình trệ".

Mặc dù các số liệu này cho thấy nền kinh tế đang gặp khó khăn, Tổng thống Trump vẫn phủ nhận chúng. Ông đổ lỗi sự yếu kém đó là do "sự thiên vị chính trị" tại Cục Thống kê Lao động (BLS). Gần đây, ông đã sa thải lãnh đạo của cơ quan này, Erika McEntarfer, và đề cử một đồng minh chính trị để thay thế.

Các nhà kinh tế và cựu quan chức BLS từ nhiều phe phái chính trị khác nhau đã lên án động thái này, khẳng định rằng dữ liệu được công bố một cách khách quan. Aaron Sojourner, một nhà kinh tế, cảnh báo rằng việc chính trị hóa dữ liệu sẽ khiến các nhà hoạch định chính sách, nhà đầu tư và lãnh đạo doanh nghiệp khó đánh giá được tình trạng thực sự của nền kinh tế. "Điều đó giống như việc chúng ta tự làm mù mắt mình", ông nói.

Ngay cả Kevin Hassett, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia của Nhà Trắng, cũng phải thừa nhận các con số này là "một sự thất vọng" nhưng vẫn cố gắng xoa dịu bằng cách cho rằng nền kinh tế vẫn mạnh mẽ và dự đoán số liệu sẽ được điều chỉnh tăng trong tương lai. Ông Trump cũng đổ lỗi cho Cục Dự trữ Liên bang vì đã không cắt giảm lãi suất đủ nhanh.

Các nhà kinh tế ái ngại, dự đoán một giai đoạn kéo dài với lạm phát lên cao nhanh hơn và tăng trưởng chậm hơn, khi mà giờ đây Nhà Trắng đã bắt đầu áp đặt thuế cao hơn đối với hàng hóa nhập khẩu từ hơn 90 quốc gia. Các cuộc khảo sát cho thấy người lao động lo lắng về công việc của họ và bi quan về cơ hội tìm việc mới. "Hiện tại, dữ liệu vẫn phù hợp với quan điểm rằng thị trường việc làm đang nguội đi, nhưng không sụp đổ", James Knightley, nhà kinh tế quốc tế trưởng tại ING, kết luận. "Tuy nhiên, người lao động chắc chắn đang lo lắng".