Quyết định này, có hiệu lực sau 7 ngày, được cho là sẽ tạo ra những biến động lớn trên thị trường toàn cầu và kiểm tra lại sự bền vững của các liên minh kinh tế đã được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Theo thông báo từ Nhà Trắng, động thái này nhằm "điều chỉnh các hoạt động thương mại không công bằng và góp phần giải quyết thâm hụt thương mại hàng hóa lớn và dai dẳng của Hoa Kỳ". Sắc lệnh viện dẫn "tình trạng khẩn cấp quốc gia" được nêu trong Sắc lệnh Hành pháp 14257, coi thâm hụt thương mại là một "mối đe dọa bất thường và đặc biệt" đối với an ninh quốc gia và kinh tế Mỹ.

Mức thuế chi tiết và các đối tác bị ảnh hưởng

Theo danh sách được công bố, các mức thuế được điều chỉnh dựa trên thâm hụt thương mại và các yếu tố an ninh. Tờ The Economic Times của Ấn Độ đã công bố một danh sách chi tiết, trong đó Syria đối mặt với mức thuế cao nhất là 41%. Các quốc gia khác như Lào và Myanmar bị áp mức 40%, Thụy Sĩ là 39%, trong khi Iraq và Serbia là 35%.

Đối với các đối tác thương mại lớn, mức thuế cũng có sự điều chỉnh đáng kể. Theo Reuters, Canada, một trong những đồng minh thân cận nhất của Mỹ, đã bị tăng thuế từ 25% lên 35%. Nhà Trắng cho biết việc tăng thuế này là cần thiết để giải quyết "tình trạng khẩn cấp hiện tại", cáo buộc Ottawa đã không hợp tác trong việc ngăn chặn dòng chảy fentanyl và các loại thuốc bất hợp pháp khác vào Mỹ.

Một số quốc gia Đông Nam Á như Thái Lan, Campuchia, sẽ phải đối mặt với mức thuế mới là 19%, theo Reuters. Trong khi đó, Ấn Độ, một đối tác chiến lược quan trọng khác, bị áp mức thuế 25%. Báo Times of India trích lời Tổng thống Trump trên mạng xã hội Truth Social, nói rằng mặc dù Ấn Độ là bạn, nhưng nước này có mức thuế quan quá cao và là một trong những khách hàng mua thiết bị quân sự và năng lượng lớn nhất của Nga.

Đáng chú ý, Liên minh châu Âu (EU) dường như đã đạt được một thỏa thuận vào phút chót. Theo đó, các hàng hóa có thuế suất hiện tại trên 15% sẽ được miễn, trong khi các mặt hàng khác sẽ được điều chỉnh giảm. Các đối tác quan trọng khác như Anh và Brazil sẽ chịu mức thuế thấp hơn, ở mức 10%.

Mexico, sau cuộc điện đàm giữa Tổng thống Claudia Sheinbaum và ông Trump, đã được hoãn áp thuế 90 ngày để hai bên có thêm thời gian cho một thỏa thuận dài hạn. Tuy nhiên, Mỹ vẫn duy trì mức thuế 25% đối với ô tô và 50% đối với đồng, nhôm và thép từ Mexico.

Thương mại toàn cầu trước tâm bão

Phản ứng từ cộng đồng quốc tế rất đa dạng. Tờ The Guardian của Anh đưa tin, thị trưởng thành phố Mississauga của Canada đã kêu gọi người dân "không mua gì" từ Mỹ để phản đối mức thuế 35%. Các thị trường chứng khoán châu Á đã đồng loạt giảm điểm sau thông báo này.

Tại Ấn Độ, các chuyên gia kinh tế tỏ ra lo ngại. Báo The Economic Times dẫn lời ông Harsha Vardhan Agarwal, Chủ tịch FICCI, cho rằng động thái này "thật không may và sẽ có ảnh hưởng rõ ràng đến xuất khẩu của chúng tôi". Tuy nhiên, một số nhà phân tích khác lại cho rằng đây có thể là một biện pháp tạm thời để thúc đẩy một thỏa thuận thương mại toàn diện hơn.

Hãng tin Al Jazeera nhấn mạnh rằng động thái này của Mỹ có thể sẽ làm gia tăng căng thẳng thương mại toàn cầu. Nhiều quốc gia đã cam kết sẽ có các biện pháp đáp trả, có khả năng dẫn đến một cuộc chiến thương mại leo thang.

Tác động tiềm tàng

Các nhà kinh tế học, theo Associated Press, phần lớn đều cho rằng gánh nặng của các mức thuế này cuối cùng sẽ do người tiêu dùng và các doanh nghiệp Mỹ gánh chịu thông qua việc giá cả hàng hóa nhập khẩu tăng cao.

Đối với Việt Nam, các chuyên gia cho rằng tỷ giá USD/VND trong ngắn hạn sẽ chịu ảnh hưởng lớn từ mức thuế mới này. Các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Mỹ sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức về cạnh tranh giá.

Nhìn chung, quyết định áp thuế mới của chính quyền Trump đã mở ra một chương mới đầy bất ổn cho thương mại toàn cầu. Việc các quốc gia sẽ phản ứng như thế nào và liệu các cuộc đàm phán có thể giúp giảm bớt căng thẳng hay không sẽ là những yếu tố quyết định cục diện kinh tế thế giới trong thời gian tới.