Tại Phiên Bàn tròn kết nối nội lực cấp miền - khu vực miền Trung, thuộc Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026, ngày 26/9 tại Đà Nẵng, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam Đặng Hồng Anh đặt câu hỏi về vị trí thực sự của doanh nghiệp Việt trong quá trình tăng trưởng.

Theo ông, khi quy mô kinh tế, đầu tư và xuất khẩu cùng tăng, vấn đề không chỉ nằm ở việc tạo thêm nguồn lực, mà quan trọng hơn là doanh nghiệp trong nước có thể tham gia sâu đến đâu vào chuỗi giá trị, giữ lại bao nhiêu giá trị và có lớn lên cùng tốc độ tăng trưởng hay không.

Đây cũng là câu hỏi được ông cho rằng đặc biệt có ý nghĩa với miền Trung, nơi sở hữu hệ thống cảng biển, khu kinh tế, công nghiệp, du lịch, vùng nguyên liệu, năng lượng và các hành lang kết nối Đông - Tây nhưng mức độ liên kết giữa các nguồn lực vẫn còn nhiều dư địa.

Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam Đặng Hồng Anh.

Không thiếu nguồn lực, nhưng thiếu những kết nối đủ mạnh

Từ câu chuyện Đà Nẵng vừa tôn vinh những cá nhân ở ba nhóm “Công chức phụng sự - Doanh nhân trách nhiệm - Công dân văn minh”, Chủ tịch VYEA  mở rộng vấn đề sang câu chuyện phát triển kinh tế.

Ông cho rằng một thành phố đáng sống, đáng đầu tư không chỉ được tạo nên bởi những công trình lớn, mà còn bởi sự tận tụy của bộ máy công quyền, trách nhiệm của doanh nghiệp và cách ứng xử của người dân. Những yếu tố này tạo thành “hạ tầng mềm” và vốn xã hội cho phát triển bền vững.

Từ góc nhìn rộng hơn, ông dẫn bối cảnh kinh tế thế giới vẫn tăng trưởng nhưng nhiều bất định, trong khi AI, bán dẫn, kinh tế số và chuyển dịch năng lượng đang mở ra những không gian phát triển mới.

Với Việt Nam, mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2026 đặt ra yêu cầu phải sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn. Sáu tháng đầu năm, GDP tăng 8,18%. Tám tháng, sản xuất công nghiệp tăng 11,9%, FDI đăng ký đạt 40,63 tỷ USD, tăng 55,4%; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu vượt 770 tỷ USD, trong đó xuất khẩu gần 375 tỷ USD, tăng 22,4%.

Tuy nhiên, khu vực kinh tế trong nước mới đóng góp 19,9% kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực FDI chiếm 80,1%. Những con số này, theo Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, đặt ra câu hỏi về khả năng doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào quá trình tạo ra giá trị.

Ông Đặng Hồng Anh khẳng định, điều đáng quan tâm hơn là nguồn lực ấy được kết nối thế nào, một đồng vốn đầu tư tạo ra bao nhiêu năng lực mới cho doanh nghiệp địa phương, một tuyến cao tốc tạo thêm bao nhiêu dòng hàng và một dự án FDI tạo ra bao nhiêu nhà cung ứng Việt Nam.

Theo ông Đặng Hồng Anh,  Miền Trung có lợi thế khá đặc biệt khi một phía là biển, cảng nước sâu, khu kinh tế, đô thị và công nghiệp; phía còn lại là Tây Nguyên với vùng nguyên liệu, nông nghiệp, năng lượng, cửa khẩu và các hành lang sang Lào, Campuchia.

Nhưng lợi thế chỉ trở thành sức mạnh khi các mắt xích được nối với nhau. Một tuyến cao tốc không tự tạo ra chuỗi giá trị. Một cảng nước sâu cũng không tự tạo ra nguồn hàng. Một vùng nguyên liệu lớn chưa thể tự mình đi đến thị trường quốc tế.

Vì vậy, thay vì chỉ hỏi còn thiếu công trình nào, cần đặt câu hỏi mắt xích nào đang khiến chi phí của cả chuỗi tăng lên.

Có nơi cần kho lạnh, nơi thiếu trung tâm sơ chế, nơi thiếu dữ liệu về luồng hàng. Có cảng biển nhưng nguồn hàng chưa đủ lớn, trong khi doanh nghiệp phía sau chuỗi chưa đủ năng lực.

Liên kết vùng, theo cách tiếp cận này, không chỉ là nối các địa danh trên bản đồ, mà phải nối được dòng hàng, dòng vốn, dữ liệu, doanh nghiệp và thị trường.

Các đại biểu tham dự diễn đàn kinh tế tư nhân khu vực miền Trung. 

Từ đối thoại đến đơn hàng và hợp đồng

Một trong những dữ liệu được đưa ra tại diễn đàn là sau 9 vòng đối thoại địa phương ở miền Trung, Ban Tổ chức đã tổng hợp 404 ý kiến, kiến nghị và sáng kiến.

Trong số này, 174 nội dung, tương đương 43,1%, được giải quyết, làm rõ hoặc định hướng xử lý ngay tại phiên; 172 nội dung, chiếm 42,6%, được địa phương tiếp thu để tiếp tục xử lý; 58 nội dung, tương đương 14,3%, cần phối hợp liên vùng hoặc chuyển lên cấp có thẩm quyền cao hơn.

Những kiến nghị được doanh nghiệp đưa ra tập trung vào các nhóm vấn đề quen thuộc như thể chế và thực thi, hạ tầng, logistics, thị trường, chuỗi cung ứng, công nghệ, dữ liệu, chuyển đổi xanh, vốn, nhân lực và quản trị.

Trong đó, khoảng cách từ chủ trương đến thực thi được nhấn mạnh. Doanh nghiệp không chỉ cần biết một chính sách có tồn tại hay không, mà cần biết hồ sơ đang ở đâu, ai chịu trách nhiệm, bao lâu có kết quả và khi nhiều cơ quan cùng tham gia thì đâu là đầu mối cuối cùng.

Một doanh nghiệp tại Khánh Hòa phản ánh có dự án mất 1-5 năm để hoàn tất thủ tục pháp lý. Từ thực tế này, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho rằng cải cách không nhất thiết lúc nào cũng phải bắt đầu bằng việc sửa thêm quy định. Chất lượng thực thi có thể tạo ra thay đổi đáng kể.

“Thời gian của doanh nghiệp chính là chi phí; sự không chắc chắn về thời gian cũng chính là một loại chi phí”, ông nhấn mạnh.

Một khoảng cách khác được chỉ ra là giữa tăng trưởng của địa phương và khả năng lớn lên của doanh nghiệp bản địa.

Một địa phương có thể thu hút thêm hàng tỷ USD đầu tư, xây dựng khu công nghiệp và đón các tập đoàn lớn. Nhưng nếu doanh nghiệp địa phương chỉ cung ứng sản phẩm, dịch vụ giá trị thấp hoặc đứng ngoài chuỗi cung ứng thì tác động lan tỏa vẫn chưa tương xứng.

Ông Đặng Hồng Anh cho biết, kết nối B2B vì thế không thể dừng ở hội nghị hay trao danh thiếp. Doanh nghiệp cần biết người mua yêu cầu tiêu chuẩn nào, mình đang thiếu năng lực gì, ai hỗ trợ nâng chuẩn, vốn nâng cấp lấy từ đâu và sau khi đạt chuẩn có cơ hội thử nghiệm đơn hàng hay không.

“Thước đo cuối cùng của xúc tiến thương mại phải là đơn hàng. Thước đo của chương trình phát triển nhà cung ứng phải là số doanh nghiệp thực sự vào được chuỗi”, Chủ tịch VYEA  nói.

Từ đó, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đề xuất 5 hướng hành động, gồm tăng khả năng tương thích dữ liệu và cơ chế theo dõi kiến nghị giữa các địa phương; lựa chọn những hành lang logistics, chuỗi hàng hóa Đông - Tây có tiềm năng; xây dựng chương trình phát triển nhà cung ứng miền Trung; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ nâng cấp đồng bộ về công nghệ, AI, dữ liệu, xanh hóa, tiêu chuẩn, vốn và quản trị; đồng thời tổ chức lại liên kết nhân lực theo nhu cầu từng chuỗi ngành.

Thông điệp xuyên suốt được đặt ra là tăng trưởng hai con số không thể chỉ dựa vào việc làm nhiều hơn theo cách cũ. Nền kinh tế cần năng suất cao hơn, doanh nghiệp nội địa mạnh hơn và sự liên kết thực chất hơn giữa các địa phương.

Ở góc nhìn này, miền Trung có thể trở thành một “chiếc bản lề” kết nối biển với cao nguyên, hành lang Đông - Tây với trục Bắc - Nam, vùng nguyên liệu với thị trường quốc tế.

Nhưng để làm được điều đó, ngoài những cây cầu bằng bê tông và thép, còn cần những “cây cầu” vô hình bằng dữ liệu, tiêu chuẩn, công nghệ, hợp đồng và niềm tin.

Khi những cây cầu ấy được nối lại, lợi thế riêng của từng địa phương mới có thể cộng hưởng thành sức mạnh chung của cả miền. Và khi đối thoại không dừng ở kiến nghị, mà đi tới người chịu trách nhiệm, thời hạn xử lý, hợp đồng và đơn hàng, nội lực của khu vực tư nhân mới thực sự được chuyển hóa thành động lực tăng trưởng.