Không gian phát triển mở rộng sau sáp nhập

Phát biểu tại Vòng đối thoại địa phương – Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 (VPSF 2026) tại Tuyên Quang ngày 11/9, TS. Cấn Văn Lực, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính – tiền tệ Quốc gia, cho rằng địa phương đang đứng trước một giai đoạn có nhiều dư địa để tăng tốc phát triển.

Theo ông Lực, một trong những thay đổi quan trọng nhất sau sáp nhập là không gian kinh tế được mở rộng. Quy mô diện tích lớn tạo thêm quỹ đất và dư địa để Tuyên Quang tổ chức lại các không gian sản xuất, dịch vụ, đô thị và phát triển các ngành kinh tế phù hợp với lợi thế từng khu vực.

“Sau sáp nhập, hai phải là một”, ông nhấn mạnh, cho rằng việc hình thành một không gian kinh tế thống nhất sẽ là điều kiện quan trọng để phát huy tốt hơn các nguồn lực, kết nối thị trường và tạo động lực tăng trưởng mới.

TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng ngân hàng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính – tiền tệ Quốc gia (Ảnh: Phan Chính)

TS. Cấn Văn Lực đánh giá năng lực cạnh tranh của Tuyên Quang là một điểm sáng cần tiếp tục phát huy. Theo ông, đây là nền tảng cho thấy những nỗ lực trong cải thiện môi trường kinh doanh của địa phương đang tạo ra kết quả, đồng thời có thể trở thành lợi thế trong quá trình thu hút doanh nghiệp và dòng vốn đầu tư.

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, chuyên gia cho rằng Tuyên Quang cũng có cơ hội để bứt tốc nếu khai thác tốt những lợi thế riêng.

“Cơ hội vàng” mà ông Cấn Văn Lực đề cập không chỉ đến từ những chuyển động của kinh tế trong nước và thế giới, mà còn nằm ở chính quá trình tái cấu trúc không gian phát triển của địa phương.

Theo ông, Tuyên Quang có thế mạnh rõ nét về nông nghiệp, lâm nghiệp, dược liệu và du lịch sinh thái. Đây là những lĩnh vực có thể tạo ra giá trị lớn hơn nếu được tổ chức theo chuỗi, gắn sản xuất với chế biến, thương mại và dịch vụ.

Đặc biệt, ông lưu ý tới yêu cầu chuyển từ sản xuất nguyên liệu sang chế biến sâu. Khi sản phẩm được nâng cấp về chất lượng, thương hiệu, bao bì và thị trường, giá trị kinh tế có thể tăng lên đáng kể.

“Chúng ta rất nhiều thứ: nông lâm sản, phải chế biến sâu”, ông nói.

Theo TS. Cấn Văn Lực, bài toán này không chỉ dành riêng cho một ngành hàng mà có thể trở thành hướng đi quan trọng đối với kinh tế địa phương. Khi nông sản, lâm sản và dược liệu được chế biến tại chỗ, Tuyên Quang có thể giữ lại nhiều hơn giá trị trong chuỗi sản xuất, đồng thời hình thành thêm các doanh nghiệp, việc làm và nguồn thu mới.

Cùng với đó, du lịch sinh thái được đánh giá là một lĩnh vực có nhiều tiềm năng. Không gian tự nhiên rộng, cảnh quan rừng núi và hệ thống sản phẩm bản địa có thể tạo nền tảng để phát triển các mô hình du lịch trải nghiệm, nghỉ dưỡng, sinh thái và gắn với văn hóa địa phương.

Hạ tầng không chỉ để đi lại mà phải tạo ra giá trị kinh tế

Một trong những điểm được TS. Cấn Văn Lực đặc biệt lưu ý là cách tiếp cận đối với phát triển hạ tầng.

Theo ông, các công trình giao thông không nên chỉ được nhìn nhận dưới góc độ rút ngắn thời gian di chuyển. Quan trọng hơn, hạ tầng phải trở thành nền tảng để mở ra những không gian kinh tế mới.

Ông nhắc tới mô hình TOD, theo đó các tuyến đường và công trình giao thông cần được tính toán đồng thời với việc hình thành các trung tâm thương mại, dịch vụ, logistics, du lịch và những hoạt động kinh tế đi kèm.

“Có một con đường đi qua, phải nghĩ cách tạo ra một mô hình TOD”, TS. Cấn Văn Lực gợi mở.

Các diễn giả tại diễn đàn kinh tế tư nhân vòng địa phương Tuyên Quang

Cách tiếp cận này có thể đặc biệt phù hợp với một địa phương đang có không gian phát triển rộng như Tuyên Quang. Thay vì chỉ đầu tư hạ tầng để kết nối các khu vực, địa phương có thể chủ động quy hoạch các hệ sinh thái kinh tế dọc những hành lang giao thông mới, qua đó tạo thêm động lực cho doanh nghiệp đầu tư.

Bên cạnh hạ tầng, kinh tế cửa khẩu và logistics cũng được ông Cấn Văn Lực nhắc tới như một hướng có thể khai thác. Việc tăng cường kết nối thương mại, dịch vụ logistics và lưu thông hàng hóa sẽ giúp mở rộng thị trường cho doanh nghiệp địa phương, đồng thời tạo thêm điều kiện để thu hút các nhà đầu tư bên ngoài.

Trong quá trình đó, khu vực kinh tế tư nhân được kỳ vọng đóng vai trò ngày càng lớn. TS. Cấn Văn Lực cho rằng Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đang mở ra một khung chính sách quan trọng, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào quá trình triển khai tại từng địa phương.

Với Tuyên Quang, việc tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển, mở rộng quy mô, tiếp cận vốn, thị trường và công nghệ sẽ là một trong những yếu tố quyết định khả năng hiện thực hóa các cơ hội đang có.

Đáng chú ý, ông cho rằng cần nhìn nhận khu vực hộ kinh doanh như một nguồn lực quan trọng. Tuyên Quang hiện có khoảng 32.000 hộ kinh doanh, cho thấy một nền tảng kinh tế dân sinh rộng lớn có thể tiếp tục được khơi thông và nâng cấp.

Thay vì chỉ xem hộ kinh doanh là những đơn vị nhỏ lẻ, địa phương có thể hỗ trợ các mô hình có tiềm năng từng bước chuẩn hóa quản trị, ứng dụng công nghệ, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Ở tầm rộng hơn, TS. Cấn Văn Lực cho rằng Việt Nam đang có nhiều điều kiện thuận lợi để hướng tới tăng trưởng cao. Dòng vốn đầu tư vào công nghệ, AI, dữ liệu và bán dẫn trên thế giới tiếp tục tăng; trong nước, các động lực từ đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu và chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội mới.

Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội, doanh nghiệp và địa phương phải thay đổi cách vận hành. Tăng trưởng cao không thể chỉ dựa vào một vài dự án lớn mà cần sự cộng hưởng của đầu tư công, đầu tư tư nhân, vốn nước ngoài, tiêu dùng và năng lực sản xuất.

TS. Cấn Văn Lực cho rằng điều quan trọng là chuyển những lợi thế về không gian, tài nguyên, con người và hạ tầng thành các dự án, sản phẩm và chuỗi giá trị cụ thể.

Đặc biệt, các dự án giao thông cần được gắn với quy hoạch phát triển kinh tế; nông nghiệp phải đi cùng chế biến; du lịch phải kết nối với dịch vụ; logistics phải gắn với sản xuất và thương mại.

“Cơ hội thì từ nãy anh Hoàng Quân nói rồi: quy mô và không gian phát triển của chúng ta là mới, rộng hơn rất nhiều, nhiều dư địa hơn rất nhiều”, ông nói.

Theo TS. Cấn Văn Lực, sau sáp nhập, Tuyên Quang đang bước vào một giai đoạn mới với quy mô và không gian phát triển khác trước. Đây là thời điểm địa phương cần nhanh chóng hình thành cách tiếp cận mới, trong đó chính quyền, doanh nghiệp và người dân cùng tham gia vào quá trình tạo dựng các động lực tăng trưởng.

Nếu khai thác tốt lợi thế nông nghiệp, lâm nghiệp, du lịch sinh thái, chế biến sâu, logistics và phát triển hạ tầng gắn với kinh tế, Tuyên Quang có thể tạo ra những dư địa mới cho doanh nghiệp và từng bước nâng cao giá trị của nền kinh tế.

Điểm quan trọng, theo ông, không phải chỉ là nhận diện được cơ hội mà phải biến cơ hội thành hành động cụ thể. Từ đó, không gian phát triển mới sau sáp nhập có thể trở thành nền tảng để Tuyên Quang tăng tốc trong giai đoạn tiếp theo.