Thực trạng phát triển, bài toán hạ tầng và nút thắt chuỗi giá trị

Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Duy Khương đánh giá cao ý nghĩa thực chất của VPSF 2026 trong giai đoạn kinh tế tư nhân đối mặt với nhiều thách thức lớn. Nhấn mạnh góc nhìn về mô hình tăng trưởng hiện đại, vị lãnh đạo Hội Doanh nhân trẻ thành phố Đồng Nai khẳng định sức cạnh tranh của nền kinh tế không còn giới hạn ở quy mô từng địa phương đơn lẻ, mà phụ thuộc trực tiếp vào năng lực liên kết, khả năng tối ưu hóa chuỗi cung ứng và chuyển hóa nguồn lực thành giá trị gia tăng thực chất.

Nhìn vào bức tranh kinh tế thực tế của địa phương, ông Nguyễn Duy Khương dẫn chứng những con số tăng trưởng ấn tượng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, quy mô GRDP thành phố Đồng Nai đạt trên 359,7 nghìn tỷ đồng, tăng trưởng 9,81%, vượt mức bình quân chung của cả nước. Trong đó, khu vực công nghiệp - xây dựng tăng 11,84%, vốn đầu tư ngoài nhà nước tăng 15,73%. Khu vực kinh tế tư nhân tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong sản xuất công nghiệp, dịch vụ logistics và liên kết chuỗi sản xuất.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ thành phố Đồng Nai thẳng thắn nhìn nhận rằng tăng trưởng quy mô chưa phản ánh đầy đủ chất lượng nội tại. Nhiều doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, chế biến, chế tạo tại địa phương cũng như toàn vùng vẫn đối mặt với áp lực tài chính gay gắt, chi phí vốn cao và tình trạng thiếu hụt nhân lực tay nghề cao.

Về mặt hạ tầng, Đồng Nai đang là tâm điểm của hàng loạt dự án giao thông chiến lược quốc gia như Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Cảng Phước An, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, cùng các tuyến đường Vành đai 3 và Vành đai 4. Tuy nhiên, dưới góc độ thực thi kinh tế, ông Nguyễn Duy Khương lưu ý cần phân định rõ ràng giữa việc "có hạ tầng" và "tối ưu hóa lợi thế từ hạ tầng". Hạ tầng chỉ tạo ra động lực kinh tế thực chất khi giúp rút ngắn thời gian luân chuyển, cắt giảm chi phí logistics, nâng cao độ tin cậy của chuỗi cung ứng và mở rộng biên lợi nhuận cho doanh nghiệp. Do tính đồng bộ và liên thông đa phương thức giữa cảng biển, hàng không, đường bộ, đường thủy và trung tâm logistics vùng vẫn còn những khoảng cách nhất định, ông cho rằng việc tái cơ cấu mạng lưới logistics theo các hành lang kinh tế liên vùng là nhiệm vụ hết sức cấp thiết.

Bên cạnh bài toán hạ tầng, mối quan hệ giữa doanh nghiệp trong nước và khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) cũng được đại diện Hội Doanh nhân trẻ thành phố Đồng Nai phân tích mổ xẻ. Đồng Nai tụ hội nhiều khu công nghiệp và tập đoàn đa quốc gia, tạo ra thị trường lớn về nguyên liệu, linh kiện, logistics và dịch vụ kỹ thuật. Song, sự xuất hiện của các tập đoàn FDI chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp nội địa đã tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Phần lớn doanh nghiệp trong nước vẫn tập trung ở các khâu gia công, vận tải, cung ứng nguyên liệu hoặc dịch vụ hỗ trợ có giá trị gia tăng thấp. Khả năng tham gia vào nghiên cứu và phát triển, thiết kế sản phẩm, quản trị dữ liệu hay đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG) còn rất hạn chế.

Đứng trước thực trạng đó, đại diện Hội DNT thành phố Đồng Nai đề xuất giải pháp căn cơ là chuyển cách tiếp cận từ “xúc tiến kết nối doanh nghiệp” sang “phát triển nhà cung ứng”. Theo ông, việc kết nối cung cầu chỉ nên được xem là bước khởi đầu. Sau kết nối phải có một quy trình hỗ trợ đủ dài bao gồm đánh giá năng lực, xác định khoảng cách tiêu chuẩn, tư vấn cải tiến quy trình, hỗ trợ công nghệ và chứng nhận. Kết quả cuối cùng phải được đo lường bằng số lượng doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng thực thụ, số lượng hợp đồng thương mại và giá trị gia tăng được giữ lại cho doanh nghiệp Việt Nam.

Năm định hướng trọng tâm và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh vùng

Để giải quyết triệt để các điểm nghẽn về nguồn vốn trung dài hạn và nhân lực chất lượng cao, ông Nguyễn Duy Khương nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đổi mới phương thức thẩm định tín dụng và chính sách đào tạo. Hệ thống tài chính cần giảm bớt sự phụ thuộc vào tài sản thế chấp truyền thống để chuyển sang đánh giá dựa trên dòng tiền, dữ liệu giao dịch và tính khả thi của dự án. Đồng thời, chính sách phát triển nhân lực phải gắn liền với chiến lược công nghiệp của địa phương, thiết lập cơ chế liên kết thực chất giữa Nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp.

Từ thực tiễn hoạt động và yêu cầu phát triển của toàn vùng, Hội Doanh nhân trẻ thành phố Đồng Nai đề xuất năm định hướng ưu tiên chiến lược nhằm hợp lực phát triển kinh tế tư nhân phía Nam.

Thứ nhất, cần chuẩn hóa cơ chế tiếp nhận và xử lý phản ánh của doanh nghiệp thông qua quy trình giải quyết công khai, minh bạch, rõ đầu mối, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và rõ kết quả, lấy mức độ cắt giảm thời gian, chi phí làm thước đo cải cách hành chính.

Thứ hai, tối ưu hóa mạng lưới logistics liên vùng theo chuỗi hành lang kinh tế, quy hoạch đồng bộ hạ tầng vận tải đa phương thức gắn kết các vùng nguyên liệu, trung tâm công nghiệp với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, Phước An và các trung tâm logistics tại TP.HCM, Tây Ninh nhằm tối đa hóa tốc độ luân chuyển hàng hóa.

Thứ ba, xây dựng Chương trình phát triển nhà cung ứng cấp vùng, số hóa cơ sở dữ liệu về nhu cầu thu mua của các tập đoàn đa quốc gia và năng lực sản xuất của doanh nghiệp nội địa, chuyển từ giao thương sự kiện sang đào tạo nâng chuẩn có lộ trình cụ thể.

Thứ tư, nâng cấp toàn diện năng lực của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa theo chuỗi quy trình tích hợp từ đánh giá nhu cầu, tư vấn tái cấu trúc, chuyển giao kỹ thuật đến triển khai thí điểm và đo lường hiệu quả sau đầu tư.

Thứ năm, vận hành cơ chế hợp tác đa chủ thể, thiết lập liên minh thường xuyên giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, các tổ chức hội, tổ chức tài chính, viện nghiên cứu và trường đại học để giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn mang tính liên vùng.

Đánh giá sâu sắc về lợi thế cạnh tranh vùng, ông Nguyễn Duy Khương khẳng định sức mạnh lớn nhất của khu vực phía Nam nằm ở tính bổ trợ giữa các không gian kinh tế. TP.HCM giữ vai trò là trung tâm tài chính, thương mại, nghiên cứu phát triển và công nghệ. Đồng Nai là thủ phủ công nghiệp chế tạo, công nghiệp hỗ trợ và đầu mối logistics quốc tế. Tây Ninh giữ vị trí cửa ngõ kết nối thương mại xuyên biên giới. Trong khi đó, các địa phương Đồng bằng sông Cửu Long là vùng nguyên liệu trọng điểm về nông nghiệp, thủy sản và kinh tế biển.

Khi các nguồn lực này được tích hợp thành một chuỗi giá trị liên hoàn, dòng chảy hàng hóa và nguồn lực sẽ vượt qua ranh giới hành chính để tối ưu hóa hiệu quả toàn vùng. Tư duy liên kết vùng đòi hỏi phải chuyển dịch căn bản từ cạnh tranh thu hút đầu tư cục bộ sang phân công hợp tác để cùng kiến tạo giá trị mới.

Đại diện Hội Doanh nhân trẻ thành phố Đồng Nai cam kết sẽ chủ động đồng hành, mở rộng hợp tác cùng Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM, Tây Ninh cùng các tỉnh, thành phía Nam quyết tâm biến lợi thế vị trí địa lý thành sức cạnh tranh bền vững. Nhấn mạnh thông điệp kết luận, ông Nguyễn Duy Khương khẳng định yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới đòi hỏi sự chuyển hóa quyết liệt từ tư duy "hỗ trợ" sang "nâng cao năng lực cạnh tranh", từ phong trào, sự kiện sang kết quả kinh tế đo đếm được, nhằm hiện thực hóa mục tiêu "Hợp lực - Kiến tạo - Đột phá - Vươn tầm". 

Ba nhiệm vụ trọng tâm của Hội Doanh nhân trẻ thành phố Đồng Nai 

Để góp phần hiện thực hóa mục tiêu hợp lực phát triển kinh tế tư nhân khu vực phía Nam, Hội Doanh nhân trẻ thành phố Đồng Nai xác định ba nhiệm vụ trọng tâm cụ thể: 

Một là, chuyển từ phương thức kinh doanh đơn lẻ sang mô hình liên kết theo chuỗi giá trị. 

Hai là, chuyển từ quản trị dựa trên kinh nghiệm sang quản trị số và tiêu chuẩn hóa quy trình. 

Ba là, chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào mở rộng quy mô thâm dụng sang tăng trưởng bằng năng suất, công nghệ và đổi mới sáng tạo.