Sáng 02/10/2026, tại Hội trường Ấp Bắc, Trung tâm Hội nghị tỉnh Đồng Tháp (phường Mỹ Tho), Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 - Vòng đối thoại địa phương “Điểm hẹn doanh nhân” mở đầu bằng phần chia sẻ của ông Nguyễn Tuấn Quỳnh, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Văn hóa Sách Sài Gòn, với chủ đề “Từ sách đến AI – Bản đồ tự học thực chiến cho doanh nhân”.

“Người học trò không bao giờ tốt nghiệp”

Ông Quỳnh mở đầu bằng một câu ông viết gần 20 năm trước nhân ngày Doanh nhân Việt Nam: “Doanh nhân là người học trò không bao giờ tốt nghiệp”. Tốt nghiệp đại học năm 1994, hơn 32 năm đi qua các ngành xăng dầu, gas, vàng bạc, đầu tư, sách, công nghệ và giáo dục, ông cho rằng phần lớn bài học quan trọng nhất đến sau giảng đường: từ sách, từ những người sếp giỏi, từ khách hàng, từ các cuộc đàm phán, và nhiều nhất là từ những quyết định sai.

Theo diễn giả, bối cảnh học tập của doanh nhân đang thay đổi rất nhanh. Trước đây, muốn hiểu một khái niệm quản trị phải tìm sách, muốn phân tích một ngành phải tìm chuyên gia, lập kế hoạch kinh doanh mất vài ngày. Nay AI làm những việc đó trong vài phút. “Câu trả lời đang trở nên rất rẻ. Vậy doanh nhân phải học gì khi máy ngày càng thông minh?”, ông đặt vấn đề.

Sách không còn đủ, nhưng vẫn rất cần

Là người làm nghề sách, ông Quỳnh khẳng định AI không thay thế sách, nhưng sẽ thay đổi cách đọc sách. Sách cho hệ thống tư duy được tác giả chắt lọc thành mạch hoàn chỉnh; AI cho tốc độ và khả năng cá nhân hóa theo bối cảnh của từng người. Câu hỏi đúng không phải “sách hay AI”, mà là làm sao kết hợp sách, AI và trải nghiệm thực tế để ra quyết định tốt hơn.

Ông chia sẻ thước đo đọc sách của mình: không phải một năm đọc bao nhiêu cuốn, mà là sau cuốn sách đó, mình đã thay đổi quyết định nào. Một cuốn sách 300.000 đồng giúp tránh một quyết định sai trị giá vài trăm triệu là cuốn sách rất rẻ.

Bốn năng lực học mới

Từ nghịch lý “thời đại dễ tiếp cận tri thức nhất không đồng nghĩa chúng ta thông minh hơn”, diễn giả đề xuất bốn năng lực học mới: học đặt câu hỏi, học phân định, học thấu cảm và học cách quên.

Với năng lực đầu tiên, ông kể cách mình dùng AI trước mỗi quyết định đầu tư: thay vì hỏi “dự án này có khả thi không?”, ông yêu cầu AI đóng vai một thành viên HĐQT khó tính và đặt 10 câu hỏi khiến ông phải xem xét lại dự án. Từ kinh nghiệm M&A, ông nhắc rằng báo cáo đẹp chưa chắc dữ liệu đúng, lập luận logic chưa chắc giả định đúng, và AI có thể nói điều sai bằng giọng rất tự tin. Doanh nhân cần tách bạch dữ liệu, giả định, suy luận và ý kiến.

Ở năng lực thấu cảm, ông nhắc lại thời làm kinh doanh gas: không xem khách hàng là “thượng đế” mà là “người cùng chiến tuyến”. Còn “học cách quên” là bài học ông rút ra khi khởi nghiệp Saigon Books ở tuổi 44: kinh nghiệm điều hành doanh nghiệp lớn, nếu áp dụng máy móc vào một công ty nhỏ, có thể trở thành gánh nặng.

Những câu lệnh AI “mang hơi thở” Đồng Tháp

Phần được chờ đợi nhất là demo năm cách dùng AI để học, với các ví dụ gắn chặt bối cảnh địa phương. Thay vì nhờ AI “tóm tắt cuốn sách”, ông gợi ý: “Tôi là chủ cơ sở sản xuất bánh phồng ở Đồng Tháp, 25 công nhân, bán qua đại lý và bắt đầu bán online. Hãy tóm tắt 5 ý cốt lõi của cuốn ‘Từ tốt đến vĩ đại’, với mỗi ý chỉ ra một việc tôi làm được trong 30 ngày tới”.

Với người muốn học lĩnh vực mới: “Tôi có 5 ha sầu riêng ở Cái Bè, muốn xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc. Lập lộ trình tự học 30 ngày. Những thông tin nào có thể đã thay đổi, hãy đánh dấu để tôi kiểm chứng từ nguồn chính thức”. Theo ông, câu cuối chính là cách dùng AI tỉnh táo, nhất là khi quy định xuất khẩu thay đổi liên tục.

Chủ homestay có thể dán 30 đánh giá của khách về cơ sở ở Cù lao Thới Sơn và hỏi AI khách đang khen gì, chê gì, có nhu cầu nào chưa nói thẳng. Còn trước một quyết định lớn, như vay 3 tỷ đồng mở chi nhánh cửa hàng vật tư nông nghiệp ở Cao Lãnh, hãy yêu cầu AI giả định hai năm sau quyết định thất bại hoàn toàn và viết bản phân tích nguyên nhân. “Học từ thất bại trước khi phải trả học phí cho thất bại thật”, ông nói.

Đi kèm là bốn nguyên tắc: AI có thể sai rất tự tin; bảo vệ bí mật kinh doanh; AI khuếch đại chứ không thay thế tư duy; và không có chuyện “AI bảo tôi làm vậy”, ai ký quyết định thì người đó chịu trách nhiệm.

Thử thách 30 ngày

Khép lại phần trình bày, ông Quỳnh đưa ra công thức “Sách × AI × Thực chiến × Phản tư”, nhấn mạnh đó là phép nhân chứ không phải phép cộng: thiếu một yếu tố, việc học mất đi phần lớn giá trị. Ông đề nghị mỗi doanh nhân mang về một vấn đề thật, như doanh thu giảm, nhân viên giỏi rời đi hay dòng tiền căng, rồi trong 30 ngày đọc về nó, hỏi AI, nói chuyện với khách hàng, hỏi người giỏi hơn, thử một hành động, đo kết quả và nhìn lại.

“Máy sẽ ngày càng thông minh. Việc của chúng ta là học để ngày càng ‘người’ hơn”, ông kết luận. Và vì vậy, doanh nhân vẫn mãi là người học trò không bao giờ tốt nghiệp.

"AI không thay thế sách, nhưng sẽ thay đổi cách đọc sách. Câu hỏi đúng không phải “sách hay AI”, mà là làm sao kết hợp sách, AI và trải nghiệm thực tế để ra quyết định tốt hơn" - ông Nguyễn Tuấn Quỳnh, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Văn hóa Sách Sài Gòn chia sẻ.