Không gian kinh tế phía Nam gồm 8 địa phương, được xác định là vùng kinh tế trọng điểm của cả nước, sở hữu nhiều tiềm năng hiếm có. TP.HCM sở hữu thế mạnh về tài chính, công nghệ, thương mại, Đồng Nai là trung tâm công nghiệp chế tạo, phụ trợ; Đồng bằng sông Cửu Long với nguồn lực lớn về nông nghiệp, năng lượng.

Dù vậy, lợi thế riêng chưa đồng nghĩa với sức mạnh chung toàn vùng. Dù tăng trưởng vùng đạt mức cao so với cả nước, mỗi địa phương duy trì và phát huy được lợi thế riêng của mình nhưng vẫn còn sự phân hoá rõ nét, khả năng kết nối, chuyển hoá nguồn lực của từng nơi vẫn còn hạn chế.

Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) 2026 - Vòng bàn tròn kết nối nội lực cấp miền: Phiên bàn tròn khu vực phía Nam, do Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM đăng cai, diễn ra vào ngày 21/8, câu chuyện về tháo gỡ điểm nghẽn thúc đẩy liên kết vùng nhằm phát tối đa lợi thế từng địa phương, từng doanh nghiệp, tạo khối liên kết bền vững toàn vùng được các đại biểu đặc biệt quan tâm.

Tham gia diễn đàn có ông Hoàng Bình Quân, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương, Chủ tịch danh dự Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam; ông Đặng Hồng Anh, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam; TS. Trần Du Lịch, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế TP.HCM, Chủ tịch Hội đồng tư vấn triển khai cơ chế đặc thù của TP.HCM.

Hình thành chuỗi giá trị Đông Nam Bộ

Theo ông Đặng Hồng Anh, lợi thế từ hệ thống cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải và các cửa ngõ giao thương quốc tế cùng không gian công nghiệp, đô thị, dịch vụ quy mô lớn giúp khu vực kinh tế miền Nam không thiếu thị trường, vấn đề là làm sao để giá trị doanh nghiệp Việt tăng cao trong chuỗi giá trị.

"Khi doanh nghiệp ở Đồng bằng sông Cửu Long tiếp cận thuận lợi hơn với công nghệ, vốn và thị trường tại TP.HCM; khi doanh nghiệp tại Tây Ninh, Đồng Nai kết nối tốt hơn với hệ thống cảng quốc tế; khi doanh nghiệp nhỏ trong nước trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn đang hoạt động ngay trong khu vực, khi đó “kết nối nội lực” mới thực sự chuyển thành giá trị kinh tế. Và quan trọng hơn, miền Nam không chỉ cần thêm những dự án lớn, tuyến đường lớn hay cảng biển lớn, mà cần thêm những doanh nghiệp Việt Nam đủ lớn, đủ mạnh và đủ năng lực cạnh tranh để đi cùng sự phát triển đó", ông Đặng Hồng Anh chia sẻ.

Ông kiến nghị nghiên cứu xây dựng Chương trình Phát triển nhà cung ứng và kết nối chuỗi giá trị khu vực miền Nam, trước hết tập trung vào một số ngành, lĩnh vực mà khu vực đã có lợi thế rõ.

Tại các địa phương có doanh nghiệp FDI, địa phương đó phải đóng vai trò kết nối doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI và làm quen với họ. Việc xây dựng chuỗi giá trị cũng đòi hỏi các hội Doanh nhân trẻ, các lãnh đạo hội dấn thân tìm kiếm, đặt vấn đề với doanh nghiệp lớn, từ đó mới biết nhu cầu, tiêu chí, giá thành… để khi đầy đủ thông tin sẽ sàng lọc doanh nghiệp.

"Lãnh đạo hội cũng cần tâm thế mới, có tư duy chủ động hơn trong xu thế mới", ông Đặng Hồng Anh nhấn mạnh.

TS. Trần Du Lịch, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế TP.HCM, Chủ tịch Hội đồng tư vấn triển khai cơ chế đặc thù của TP.HCM, nhấn mạnh việc hình thành liên kết chuỗi: nghiên cứu - thiết kế - sản xuất nguyên liệu, linh kiện - chế biến - logistics - phân phối - thương hiệu.

Trong bối cảnh hiện nay, vấn đề đặt ra không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp và doanh nghiệp không nên chỉ cạnh tranh bằng lợi thế riêng lẻ. Để làm được điều này, ông đặt vấn đề về xây dựng chuỗi giá trị và sản phẩm, ví dụ chuỗi bán dẫn, dệt may... và mỗi chuỗi phải có đầu chuỗi để có thể kéo các doanh nghiệp lên.

"Phải xây dựng hạ tầng chuỗi chứ không riêng rẽ, đặc biệt phải thống nhất toàn vùng từ nhà máy đến cảng cạn, cảng biển. Hạ tầng quốc tế còn riêng rẽ thì không phát triển được", TS. Trần Du Lịch nhấn mạnh,

Ông cũng kiến nghị về Chương trình Phát triển chuỗi giá trị Đông Nam Bộ, với các nhiệm vụ trọng tâm: Xác định khoảng 5-7 chuỗi giá trị ưu tiên của vùng và lập “bản đồ chuỗi”, xác định  doanh nghiệp đầu, cuối, nhu cầu logistics và nhân lực; Lập cơ sở dữ liệu doanh nghiệp cung ứng của vùng để đáp ứng nhanh và tốt nhất khi doanh nghiệp FDI có nhu cầu; Xây dựng quỹ/chương trình hỗ trợ nâng cấp doanh nghiệp tham gia chuỗi, tập trung vào chứng nhận quốc tế, chuyển đổi số, đổi mới công nghệ, đào tạo quản trị và phát triển sản phẩm.

"Cần phát huy vai trò tinh thần kinh tế tư nhân, tiên phong trong đổi mới sáng tạo. Chúng ta có niềm tin rằng trong dài hạn, Việt Nam sẽ thành công trở thành nước phát triển", ông Trần Du Lịch chia sẻ.

Gỡ điểm nghẽn giúp doanh nghiệp lớn hơn

Nếu coi mỗi địa phương là một mắt xích, thì sức mạnh của cả vùng không nằm ở việc mỗi mắt xích mạnh đến đâu, mà nằm ở khả năng chúng kết nối và bổ trợ cho nhau như thế nào. Tại diễn đàn, lãnh đạo các hội địa phương cũng đã có nhiều đóng góp quý báu nhằm tháo gỡ những khó khăn, thách thức hiện nay. 

Theo ông Phan Tấn Đạt, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Khoáng sản và Xây dựng Bình Dương, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM, điểm yếu của các doanh nghiệp nằm ở năng lực kiểm soát chất lượng và năng lực quản trị. Với nhiều tiêu chuẩn hiện nay như ESG, khí thải... thì không nhiều doanh nghiệp có thể đáp ứng.

"Chúng tôi sẽ kết nối với chuyên gia, kết nối với doanh nghiệp lớn hơn, xây dựng bộ tiêu chí để hỗ trợ các doanh nghiệp. Chúng tôi sẽ đi vào thực chất, kết nối các dữ liệu, thúc đẩy câu chuyện. Nếu doanh nghiệp không đáp ứng tiêu chí các doanh nghiệp lớn, chúng tôi sẽ hỗ trợ thúc đẩy để tăng tính hiệu quả", Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM cho biết.

An Giang cùng các địa phương Đồng bằng sông Cửu Long có vùng nguyên liệu lớn, nông nghiệp, thủy sản, công nghiệp chế biến, kinh tế biển, du lịch và nhiều sản phẩm có khả năng tiếp cận thị trường trong nước và quốc tế. Bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh An Giang, cho rằng cần xây dựng cơ chế cho phép thí điểm chính sách liên vùng đối với các sáng kiến phát triển kinh tế tư nhân.

"Một chuỗi nông sản có thể bắt đầu từ vùng nguyên liệu tại An Giang, chế biến tại Đồng bằng sông Cửu Long, sử dụng logistics liên tỉnh, kết nối thị trường tại TP.HCM và xuất khẩu qua một địa phương khác. Nhưng khi muốn thử nghiệm một cách làm mới cho toàn chuỗi, từng địa phương riêng lẻ có thể không đủ thẩm quyền. Vì vậy, chúng tôi kiến nghị Chính phủ xây dựng cơ chế để một nhóm địa phương có thể cùng đề xuất một đề án thí điểm liên vùng có kiểm soát", bà  Nguyễn Thị Mỹ Linh cho biết.

Trong khi đó, ông Nguyễn Duy Khương, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ thành phố Đồng Nai nhấn mạnh về chuyển cách tiếp cận từ “xúc tiến kết nối doanh nghiệp” sang “phát triển nhà cung ứng”, xem kết nối cung, cầu chỉ là bước khởi đầu.

"Sau kết nối phải có một quy trình hỗ trợ đủ dài để doanh nghiệp có thể thực sự bước vào chuỗi, gồm: đánh giá năng lực doanh nghiệp; xác định khoảng cách so với tiêu chuẩn của bên mua; tư vấn cải tiến quy trình; hỗ trợ công nghệ, quản trị chất lượng và chứng nhận; sau cùng là kết nối đơn hàng và theo dõi kết quả thực hiện", ông Khương chia sẻ. 

Dù vậy, cũng theo ông Khương, tư duy liên kết vùng đòi hỏi phải chuyển dịch căn bản từ cạnh tranh thu hút đầu tư cục bộ sang phân công hợp tác để cùng kiến tạo giá trị mới.

Thúc đẩy liên kết vùng không chỉ là câu chuyện của riêng các địa phương hay cộng đồng doanh nghiệp mà cần sự chung tay, góp sức từ các cơ quan chức năng, sự đồng bộ từ thể chế, chính sách cùng nhìn nhận, hướng đến một không gian kinh tế thống nhất, hiệu quả và bền vững.

Khi những điểm nghẽn về kết nối được tháo gỡ, nguồn lực được khơi thông và vai trò của doanh nghiệp được phát huy, khu vực phía Nam hoàn toàn có thể đủ lớn để tạo ra những động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế. 

Nhiều biên bản ký kết hợp tác giữa các doanh nghiệp đã được thực hiện ngay tại diễn đàn: