Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 vòng địa phương Hưng Yên, ông Hoàng Bình Quân, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương, Chủ tịch danh dự Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, dành nhiều thời gian chia sẻ về cơ hội để doanh nghiệp tư nhân Hưng Yên tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và mạng lưới đầu tư quốc tế.

Theo ông Hoàng Bình Quân, Việt Nam đang đứng trước một thời kỳ đặc biệt khi thế giới chuyển nhanh sang kỷ nguyên thông minh, nơi chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu ngày càng trở thành những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh.

Ông Hoàng Bình Quân, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương, Chủ tịch danh dự Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam. (Ảnh: Phan Chính)

“Hưng Yên và các địa phương đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi mô hình tăng trưởng. Nếu vẫn đi theo cách cũ, chúng ta sẽ không thể phát triển được”, ông Quân nói.

Với cộng đồng doanh nhân trẻ và doanh nghiệp vừa, nhỏ, thông điệp đầu tiên ông muốn nhấn mạnh là phải dám thay đổi. Theo ông, lợi thế lớn của doanh nhân trẻ nằm ở tuổi trẻ, khát vọng, năng lượng và khả năng chấp nhận thử thách.

Ông Quân ví von doanh nghiệp cần có “tầm nhìn đại bàng”, thay vì chỉ nhìn thấy những cơ hội trước mắt. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc tiếp tục kinh doanh theo phương thức truyền thống, với tầm nhìn giới hạn, sẽ khiến doanh nghiệp khó bước lên những nấc thang cao hơn của thị trường.

Cơ hội hội nhập rộng chưa từng có, nhưng không dành cho doanh nghiệp đứng yên

Theo ông Hoàng Bình Quân, Việt Nam hiện có một không gian thương mại và hợp tác đầu tư rộng lớn nhờ mạng lưới gần 20 hiệp định thương mại tự do. Đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp trong nước tiếp cận các thị trường và chuỗi cung ứng quốc tế.

Tuy nhiên, ông lưu ý rằng doanh nghiệp không nên chỉ nhìn vào cơ hội mà bỏ qua những điều kiện để có thể biến cơ hội thành lợi thế.

“Cơ hội để anh em tham gia vào chuỗi giá trị là rất nhiều. Nhưng muốn tham gia được thì phải chuẩn bị nội lực”, ông nói.

Theo ông Hoàng Bình Quân, Hưng Yên có lợi thế về địa kinh tế và đang bước vào giai đoạn thay đổi cách thức thu hút đầu tư nước ngoài. Thay vì thu hút những dự án riêng lẻ, địa phương có thể hướng tới xây dựng hệ sinh thái, lựa chọn những dự án phù hợp với chiến lược phát triển dài hạn.

Sự thay đổi này cũng mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp tư nhân. Khi các tập đoàn nước ngoài đến đầu tư, doanh nghiệp trong nước không nên chỉ đứng bên ngoài quan sát, mà cần tìm cách trở thành một mắt xích trong chuỗi cung ứng.

“Tham gia vào chuỗi giá trị không còn là sự lựa chọn nữa, mà là tất yếu. Không tham gia thì sẽ đứng ngoài cuộc chơi”, ông Quân nhấn mạnh.

Theo ông, công thức để doanh nghiệp tiến vào chuỗi giá trị quốc tế có thể khái quát bằng hai yếu tố: “nội lực” và “ngoại kết”.

Trước hết, doanh nghiệp phải hiểu chính mình, biết đang đứng ở đâu trong chuỗi giá trị và có khả năng cung cấp sản phẩm, dịch vụ ở cấp độ nào. Không thể kỳ vọng một doanh nghiệp nhỏ ngay lập tức trở thành nhà cung cấp cấp 1 cho tập đoàn toàn cầu nếu chưa có quá trình tích lũy năng lực.

Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những vị trí thấp hơn, từng bước nâng cấp công nghệ, chất lượng, quản trị và khả năng đáp ứng để tiến lên các phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn.

Cùng với nội lực, thông tin và trí tuệ cũng trở thành yếu tố quyết định. Trong môi trường kinh doanh mới, doanh nghiệp phải biết sử dụng dữ liệu, công nghệ và AI để hiểu thị trường, tìm kiếm khách hàng và hoạch định chiến lược.

“Cần cù thôi là chưa đủ. Buộc phải thông minh và có thông tin”, ông Hoàng Bình Quân nói.

Đây cũng là lý do doanh nghiệp Hưng Yên cần nhanh chóng chuyển từ cách quản trị truyền thống sang quản trị thông minh. Công nghệ không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn cho phép doanh nghiệp kiểm soát quy trình, mở rộng quy mô và đưa ra quyết định nhanh hơn.

Các diễn giả tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026.

Muốn bước vào chuỗi toàn cầu, doanh nghiệp phải chấp nhận luật chơi mới

Một trong những vấn đề được ông Hoàng Bình Quân đặc biệt lưu ý là hệ thống tiêu chuẩn.

Khi tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào quan hệ hay thiện chí. Sản phẩm phải đáp ứng những yêu cầu cụ thể về chất lượng, môi trường, quản trị và trách nhiệm xã hội.

Cũng theo ông Quân, các tiêu chuẩn như ISO, ESG và những yêu cầu về quản trị ngày càng trở thành “tấm vé vào cửa” đối với doanh nghiệp muốn hợp tác với các tập đoàn lớn.

“Nếu mình nhem nhuốc quá thì không ai chơi cùng”, ông nói, đồng thời cho rằng doanh nghiệp phải chủ động nhìn nhận điểm yếu của mình để có kế hoạch cải thiện.

Bên cạnh tiêu chuẩn sản phẩm, năng lực quản trị cũng cần được nâng lên một cấp độ mới. Doanh nghiệp muốn phát triển lớn không thể phụ thuộc hoàn toàn vào một cá nhân hay cách điều hành thủ công.

Quản trị thông minh, theo ông Quân, chính là khả năng xây dựng hệ thống để doanh nghiệp vận hành hiệu quả ngay cả khi quy mô ngày càng lớn.

Tuy nhiên, ông cũng cho rằng trách nhiệm không thể chỉ đặt lên vai doanh nghiệp. Chính quyền địa phương, ngân hàng và các quỹ đầu tư cũng cần tham gia vào quá trình nâng cấp khu vực kinh tế tư nhân.

Ông dẫn lại câu chuyện về những doanh nhân có tâm huyết, nhiều lần tìm kiếm cơ hội hợp tác với đối tác lớn nhưng cuối cùng vẫn không thể ký được hợp đồng vì sản phẩm chưa đạt tiêu chuẩn.

“Bạn có tâm tốt nhưng huyết yếu thì cũng không giải quyết được gì”, ông nói.

Theo ông, lúc này doanh nghiệp cần được hỗ trợ để nâng cao năng lực công nghệ, tài chính, quản trị và tiêu chuẩn. Địa phương có thể đóng vai trò kết nối doanh nghiệp với ngân hàng, quỹ đầu tư và các đối tác lớn.

Đáng chú ý, ông Hoàng Bình Quân đề xuất Hưng Yên nghiên cứu triển khai các mô hình Sandbox, tức khung thử nghiệm có kiểm soát, để doanh nghiệp có không gian thử nghiệm những mô hình kinh doanh, công nghệ và cách làm mới.

Theo ông, nếu làm đúng thì có thể nhân rộng, còn nếu chưa thành công cũng tạo ra kinh nghiệm để hoàn thiện chính sách và mô hình trong tương lai.

Từ góc nhìn của một người có nhiều năm tham gia công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế, ông Quân cho rằng cánh cửa thị trường dành cho doanh nghiệp Việt Nam đang rộng hơn trước. Nhưng cánh cửa chỉ có ý nghĩa khi doanh nghiệp đủ năng lực bước qua.

Với Hưng Yên, quá trình thu hút FDI và phát triển kinh tế tư nhân cần được đặt trong cùng một hệ sinh thái. Doanh nghiệp nước ngoài không chỉ mang vốn và công nghệ đến địa phương, mà còn có thể trở thành thị trường, đối tác và bệ phóng để doanh nghiệp trong nước nâng cấp.

Điều quan trọng nhất, theo ông, là doanh nghiệp phải thay đổi trước khi thị trường buộc mình phải thay đổi.

Trong bối cảnh mới, lợi thế không còn thuộc về doanh nghiệp lớn nhất hay có nhiều vốn nhất, mà ngày càng thuộc về những doanh nghiệp biết học hỏi, biết sử dụng công nghệ, hiểu luật chơi quốc tế và đủ nhanh để thích ứng.

Với cộng đồng doanh nghiệp Hưng Yên, đó có thể là bước chuyển từ tư duy “làm ăn” sang tư duy xây dựng doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu.