Tại Vòng đối thoại địa phương Lai Châu thuộc Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 (VPSF 2026), chiều 15/8, ông Nguyễn Sỹ Cảnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu, dành phần lớn nội dung chia sẻ cho câu chuyện cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền và cách chính quyền đồng hành với doanh nghiệp.

Theo ông Cảnh, với một địa phương có địa hình phức tạp, khoảng cách tới các trung tâm kinh tế lớn còn xa như Lai Châu, chi phí và thời gian luôn là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới quyết định đầu tư. Vì vậy, nếu thủ tục hành chính tiếp tục kéo dài, doanh nghiệp sẽ phải chịu thêm một lớp chi phí không cần thiết.

Ông Nguyễn Sỹ Cảnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu chia sẻ tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 (VPSF 2026) chiều 15/8 (Ảnh: Phan Chính)

“Cải cách hành chính không chỉ là giảm một vài thủ tục trên giấy, mà phải làm sao để doanh nghiệp giảm được thời gian, chi phí và số lần đi lại trong thực tế”, ông Cảnh chia sẻ.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu, đây cũng là lý do tỉnh đang tập trung rà soát các quy trình, đẩy mạnh giải quyết hồ sơ trên môi trường điện tử và tăng cường công khai thông tin phục vụ hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Từ quy hoạch sử dụng đất, danh mục dự án kêu gọi đầu tư đến các chính sách hỗ trợ, tỉnh hướng tới việc giúp doanh nghiệp có thể tiếp cận thông tin sớm và đầy đủ hơn trước khi đưa ra quyết định đầu tư.

Với doanh nghiệp, theo ông Cảnh, sự minh bạch của thông tin đôi khi có giá trị không kém một chính sách ưu đãi. Khi biết rõ quy hoạch, thủ tục, thời gian xử lý và cơ quan chịu trách nhiệm, doanh nghiệp có thể chủ động xây dựng phương án tài chính, nhân sự và tiến độ dự án thay vì phải chờ đợi hoặc đi lại nhiều lần để tìm hiểu.

Nhưng số hóa thủ tục mới chỉ là một phần của câu chuyện. Điều mà ông Cảnh cho rằng có thể tạo thay đổi rõ hơn trong vận hành bộ máy là phân cấp, phân quyền.

Theo ông, Lai Châu đang thực hiện phân cấp theo hướng việc gì cấp nào có thể giải quyết hiệu quả thì giao cho cấp đó, thay vì tất cả đều phải tập trung lên cấp tỉnh. Cách làm này nhằm đưa thẩm quyền quyết định tới gần người dân và doanh nghiệp hơn, đồng thời nâng cao trách nhiệm của từng cấp chính quyền.

Sau kỳ họp thứ tư của HĐND tỉnh, Lai Châu đã thực hiện phân cấp một số nội dung thuộc thẩm quyền của HĐND tỉnh cho UBND tỉnh. Trên cơ sở đó, UBND tỉnh tiếp tục rà soát để phân cấp sâu hơn cho các sở, ngành và chính quyền cấp dưới.

Ví dụ với lĩnh vực công thương, Sở Công Thương được giao giải quyết 19 thủ tục hành chính. Riêng lĩnh vực xuất nhập khẩu, 34 thủ tục được phân cấp cho Sở Công Thương và Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh.

Những con số này, theo ông Cảnh, không đơn thuần là việc chuyển một thủ tục từ cấp này xuống cấp khác. Đằng sau đó là yêu cầu thay đổi cách vận hành của bộ máy, trong đó cán bộ phải chủ động hơn và chính quyền cơ sở phải chịu trách nhiệm rõ hơn đối với quyết định của mình.

“Phân cấp phải đi cùng trách nhiệm. Khi giao quyền cho cấp dưới thì đồng thời phải xác định rõ người chịu trách nhiệm, thời hạn giải quyết và kết quả công việc”, ông Cảnh nói.

Đây cũng là điểm mà ông cho rằng có ý nghĩa đặc biệt đối với cộng đồng doanh nghiệp. Một dự án đầu tư có thể mất nhiều tháng chuẩn bị về vốn, nhân lực, thị trường và công nghệ. Nếu một thủ tục hành chính bị kéo dài thêm nhiều tuần, chi phí cơ hội của doanh nghiệp cũng tăng lên.

Vì vậy, thay vì chỉ nhìn cải cách hành chính dưới góc độ của cơ quan quản lý, Lai Châu muốn đặt trải nghiệm của doanh nghiệp vào trung tâm quá trình cải cách.

Theo ông Cảnh, cán bộ, công chức cần chuyển dần từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”. Mỗi hồ sơ của doanh nghiệp phải được xác định rõ cơ quan xử lý, người phụ trách và thời hạn hoàn thành. Những trường hợp phát sinh vướng mắc cần được nhận diện sớm để xử lý, thay vì để doanh nghiệp tự đi tìm câu trả lời qua nhiều cơ quan.

Các diễn giả Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 vòng địa phương tỉnh Lai Châu (Ảnh: Phan Chính)

Cùng với phân cấp, Lai Châu cũng đặt yêu cầu tăng cường đối thoại với doanh nghiệp. Những vấn đề liên quan đến đất đai, quy hoạch, đầu tư, nguồn lực hay thủ tục hành chính nếu được phát hiện ngay từ quá trình triển khai sẽ giúp chính quyền có cơ sở điều chỉnh và hỗ trợ kịp thời.

Trong bối cảnh khu vực kinh tế tư nhân ngày càng được kỳ vọng đóng vai trò lớn hơn trong tăng trưởng, ông Cảnh cho rằng chính quyền địa phương không thể chỉ dừng lại ở việc kêu gọi doanh nghiệp đến đầu tư. Quan trọng hơn là phải tạo được môi trường để doanh nghiệp đã đến có thể hoạt động ổn định, mở rộng quy mô và tiếp tục đầu tư.

Điều này càng có ý nghĩa với Lai Châu khi tỉnh đang đứng trước cơ hội phát triển các lĩnh vực có lợi thế như nông nghiệp đặc sản, chế biến, du lịch, kinh tế cửa khẩu, năng lượng và logistics. Những lĩnh vực này đòi hỏi dòng vốn dài hạn và sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân.

Một nhà đầu tư có thể bị thu hút bởi tài nguyên, quỹ đất hoặc tiềm năng thị trường, nhưng quyết định xuống vốn lâu dài còn phụ thuộc vào cách địa phương thực thi chính sách.

“Điều doanh nghiệp cần nhất là sự minh bạch, nhất quán và khả năng dự đoán được trong quá trình thực hiện dự án”, ông Cảnh chia sẻ.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu, cải cách vì thế không thể chỉ được đánh giá bằng số lượng thủ tục đã cắt giảm hay bao nhiêu hồ sơ được giải quyết trực tuyến. Thước đo cuối cùng phải là doanh nghiệp có thực sự tiết kiệm được thời gian, giảm được chi phí và triển khai dự án thuận lợi hơn hay không.

Từ góc nhìn đó, phân cấp được Lai Châu xem như một cách để khơi thông nguồn lực trong chính bộ máy, còn cải cách thủ tục là cách giảm những chi phí không cần thiết cho khu vực sản xuất, kinh doanh.

“Lai Châu muốn chào đón doanh nghiệp không chỉ bằng lời mời gọi đầu tư, mà bằng những thay đổi cụ thể trong cách chính quyền giải quyết công việc”, ông Cảnh nói.