Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 - Vòng địa phương tỉnh Hưng Yên, diễn ra ngày 12/8/2026 do Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam tổ chức, ông Phạm Đình Đoàn, Chủ tịch Tập đoàn Phú Thái, dành thời gian nói về bài toán lớn lên của doanh nghiệp Việt Nam.

Từ thực tế đồng hành với cộng đồng doanh nghiệp trong nhiều năm, ông Đoàn cho rằng phần lớn doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang ở quy mô nhỏ và vừa. Đây vừa là điểm yếu, vừa là dư địa rất lớn nếu các doanh nghiệp biết thay đổi cách tiếp cận thị trường.

Theo ông Phạm Đình Đoàn, Việt Nam có khoảng 98% doanh nghiệp thuộc nhóm nhỏ và vừa, trong đó khoảng 70% là doanh nghiệp siêu nhỏ. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng quyết liệt, việc mỗi doanh nghiệp tự vận hành như một “ốc đảo” sẽ khiến nguồn lực bị phân tán, khó tạo ra sức mạnh đủ lớn để bước vào những chuỗi giá trị có tiêu chuẩn cao.

Ông Đoàn nhấn mạnh, không phải doanh nghiệp nhỏ phải lập tức trở thành doanh nghiệp lớn, mà là phải tìm được cách đứng trong một hệ sinh thái lớn hơn.

Ông Chủ tịch Tập đoàn Phú Thái Phạm Đình Đoàn phát biểu tại diễn đàn (Ảnh: Phan Chính)

Từ cạnh tranh triệt tiêu đến tư duy cùng lớn

Ông Phạm Đình Đoàn cho rằng, một trong những hạn chế đáng suy nghĩ của doanh nghiệp Việt Nam là tư duy cạnh tranh theo hướng “đánh lẫn nhau”.

Ông Đoàn dẫn câu chuyện ở một số nền kinh tế phát triển, khi nhiều doanh nghiệp nhỏ có thể liên kết, hợp tác để hình thành năng lực lớn hơn. Trong khi đó, tại Việt Nam, không ít doanh nghiệp vẫn coi đối thủ cùng ngành là mối đe dọa trực tiếp, thay vì tìm kiếm những phần việc có thể hợp tác.

“Ba ông nhỏ có thể gộp lại thành một ông lớn”, ông Đoàn đưa ra cách hình dung về sức mạnh của liên kết.

Theo ông, một chiếc ôtô cần hàng nghìn chi tiết và phía sau một tập đoàn lớn luôn là cả mạng lưới doanh nghiệp cung ứng. Một doanh nghiệp SME không nhất thiết phải tự mình làm tất cả. Điều quan trọng là xác định mình có thể làm tốt khâu nào và làm thế nào để trở thành một mắt xích đáng tin cậy trong chuỗi cung ứng.

Đây cũng là cơ hội mà các doanh nghiệp tại Hưng Yên cần nhìn nhận rõ hơn khi địa phương đang mở rộng không gian phát triển và thu hút thêm các dự án công nghiệp, thương mại, dịch vụ.

Nhưng muốn bước vào hệ sinh thái của những doanh nghiệp lớn, theo ông Đoàn, doanh nghiệp nhỏ không thể chỉ dựa vào quan hệ. Tiêu chuẩn đầu tiên vẫn là năng lực.

Minh bạch tài chính, quản trị chuyên nghiệp, chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn lao động, môi trường và khả năng đáp ứng các yêu cầu ESG hay ISO ngày càng trở thành điều kiện để doanh nghiệp được lựa chọn.

Ông Đoàn cũng cho rằng doanh nghiệp cần chủ động chuẩn hóa từ những vấn đề tưởng như rất cơ bản. Một đối tác lớn không thể đặt hàng dài hạn với doanh nghiệp thiếu minh bạch, thiếu quy trình hoặc không kiểm soát được chất lượng.

Vì vậy, muốn “đứng trên vai người khổng lồ”, doanh nghiệp trước hết phải chứng minh mình đủ năng lực để đứng vững.

Một lời khuyên khác được ông Đoàn nhấn mạnh là doanh nhân cần bước ra khỏi không gian quen thuộc của mình. Theo ông, nếu chỉ ngồi trong văn phòng, doanh nghiệp rất khó nhìn thấy tốc độ thay đổi của thị trường. Việc đi ra ngoài, gặp gỡ những người làm tốt hơn, học hỏi mô hình mới và quan sát cách các doanh nghiệp lớn vận hành có thể giúp rút ngắn đáng kể khoảng cách về tư duy.

Doanh nghiệp không còn nhiều thời gian để chậm

Nhìn về giai đoạn 2026-2030, ông Phạm Đình Đoàn đánh giá đây sẽ là khoảng thời gian có tính bước ngoặt đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam.

Hai sức ép nổi bật, theo ông Đoàn, đến từ sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo và năng lực cạnh tranh ngày càng mạnh của hàng hóa, dịch vụ từ Trung Quốc.

Nếu trước đây doanh nghiệp có thể duy trì lợi thế bằng cách làm việc chăm chỉ, giữ chi phí thấp và tận dụng thị trường quen thuộc, thì cách làm đó ngày càng khó đủ sức cạnh tranh.

AI đang thay đổi tốc độ vận hành của doanh nghiệp từ marketing, chăm sóc khách hàng, kế toán, hành chính đến phân tích dữ liệu và xây dựng sản phẩm. Những công việc trước đây cần nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần, có thể được rút ngắn đáng kể nhờ công nghệ.

Ông Đoàn lấy ví dụ về hoạt động sản xuất nội dung marketing. Nếu trước đây một video có thể mất cả tháng để hoàn thiện, các công cụ AI hiện nay có thể rút ngắn quá trình này xuống còn khoảng một giờ trong những trường hợp phù hợp.

Nhưng công nghệ, cũng theo ông Đoàn, không phải chiếc chìa khóa duy nhất. Người quyết định doanh nghiệp có thể đi được đến đâu vẫn là người đứng đầu.

“Năng lực của người đứng đầu chính là trần nhà của doanh nghiệp”, ông nói.

Nếu người lãnh đạo không chịu học hỏi, không cập nhật công nghệ và không nâng cấp năng lực quản trị, doanh nghiệp sẽ rất khó vượt qua giới hạn hiện tại.

Điều này đặc biệt quan trọng với các doanh nghiệp gia đình. Ông Phạm Đình Đoàn cho rằng quá trình chuyển giao thế hệ cần được chuẩn bị sớm, có thể kéo dài từ 8 đến 15 năm, thay vì chỉ bắt đầu khi thế hệ sáng lập đã chuẩn bị rời vị trí điều hành.

Nhân sự vì thế không chỉ là một khoản chi phí. Với doanh nghiệp, đây là tài sản vô hình quyết định khả năng tồn tại qua nhiều chu kỳ.

Từ những trăn trở đó, ông Phạm Đoàn cho biết Tập đoàn Phú Thái triển khai chương trình “Phú Thái SME 300”, hướng tới hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cấp năng lực. Ngay tại diễn đàn, ông cam kết trực tiếp đồng hành cùng 20 doanh nghiệp tiêu biểu, hỗ trợ thay đổi tư duy, định hướng chiến lược và xây dựng hệ sinh thái hợp tác.

Chủ tịch Tập đoàn Phú Thái cho biết, điều doanh nghiệp Việt cần trong giai đoạn mới không chỉ là thêm vốn hay thêm thị trường. Quan trọng hơn là phải thay đổi cách nghĩ về tăng trưởng.

Một doanh nghiệp không thể lớn bền vững nếu chỉ tìm cách giành phần hơn từ đối thủ bên cạnh. Ngược lại, khi các doanh nghiệp biết kết nối, chia sẻ năng lực và cùng tham gia vào những chuỗi giá trị lớn, quy mô của từng doanh nghiệp có thể được nâng lên mà không nhất thiết phải tự mình gánh toàn bộ chi phí.

"Doanh nghiệp Việt muốn đi xa phải biết hợp tác, muốn bước vào chuỗi giá trị phải minh bạch và muốn tồn tại trong kỷ nguyên số phải nhanh chóng làm chủ công nghệ", ông Đoàn đưa ra lời khuyên.