Từ góc nhìn tài chính - ngân hàng, ông Phạm Xuân Hòe, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), cho rằng mục tiêu phát triển mạnh cộng đồng doanh nghiệp tại Cao Bằng sẽ khó đạt nếu chỉ trông chờ vào tín dụng ngân hàng. Địa phương cần đồng thời mở rộng các kênh vốn, phát triển ngành kinh tế có lợi thế và quan trọng hơn là xây dựng được một cơ sở dữ liệu doanh nghiệp đủ tin cậy.

Theo ông Hòe, tinh thần khởi nghiệp đang được lan tỏa tại Cao Bằng là tín hiệu đáng mừng. Tuy nhiên, để từ những ý tưởng khởi nghiệp hình thành một lực lượng doanh nghiệp đủ lớn, địa phương cần nhìn thẳng vào thực tế: doanh nghiệp mới thành lập rất khó tiếp cận ngay nguồn vốn ngân hàng.

“Những người khởi nghiệp, startup phần lớn phải dùng quỹ đầu tư mạo hiểm và vốn của mình là chính. Sau đó mới có thể bắt nhịp với vốn ngân hàng. Nếu bảo trông chờ vào vốn ngân hàng thì khó”, ông Hòe chia sẻ tại Diễn đàn Kinh tế Tư nhân Việt Nam 2026 - Vòng địa phương tỉnh Cao Bằng tổ chức ngày 28/8.

Theo chuyên gia này, ngân hàng không thể là nguồn vốn duy nhất cho doanh nghiệp, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Doanh nghiệp phải chứng minh được khả năng kinh doanh, dòng tiền, tài sản, phương án sử dụng vốn và khả năng trả nợ trước khi có thể tiếp cận tín dụng ở quy mô lớn.

Từ thực tế đó, ông Hòe đề xuất Cao Bằng tập trung vào những lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng cao, thay vì chỉ khai thác lợi thế sẵn có theo cách truyền thống.

Du lịch phải kéo theo tiêu dùng và chuỗi giá trị

Theo ông Phạm Xuân Hòe, Cao Bằng không chỉ cần thu hút khách đến tham quan mà phải hướng tới du lịch trải nghiệm cao cấp, trong đó các danh thắng, văn hóa, ẩm thực và sản phẩm đặc trưng được kết nối thành một chuỗi hoàn chỉnh.

Vị chuyên gia này đặt vấn đề, nếu một du khách chỉ ở Cao Bằng hai ngày, với mức phòng khoảng 350.000 đồng mỗi đêm, doanh thu lưu trú mới khoảng 700.000 đồng. Nếu khách rời địa phương mà không mua thêm sản phẩm, sử dụng thêm dịch vụ thì giá trị kinh tế mà chuyến đi tạo ra vẫn còn rất hạn chế.

“Khách hàng phải mua bao nhiêu sản phẩm đặc sản của địa phương? Tôi nghĩ du lịch trải nghiệm cao cấp và kinh tế đêm, cộng với bản sắc địa phương sẽ tạo ra nhiều giá trị gia tăng hơn”, ông phân tích.

Cũng theo ông Hòe, Cao Bằng có thể nghiên cứu các tuyến du lịch liên kết Hà Nội - Cao Bằng - Quảng Tây (Trung Quốc), sau đó quay trở lại Việt Nam. Khi thời gian lưu trú được kéo dài, khách sẽ có nhiều cơ hội chi tiêu hơn cho lưu trú, ăn uống, vui chơi, mua sắm và trải nghiệm văn hóa.

Bên cạnh du lịch, ông Hoè cũng cho rằng Cao Bằng có một lợi thế khác cần được khai thác mạnh là nông sản, dược liệu, thực phẩm và các sản phẩm đặc sản địa phương. Tuy nhiên, điểm quan trọng không nằm ở việc bán nguyên liệu mà phải nâng giá trị bằng chế biến sâu và công nghệ.

Ông Hòe dẫn trường hợp một doanh nghiệp thành lập tại Hà Nội nhưng thu mua nguyên liệu, kết nối chuỗi giá trị với người dân trồng thông tại Cao Bằng để chế biến tinh dầu thông. Theo ông, mô hình này cho thấy địa phương có vùng nguyên liệu nhưng nếu doanh nghiệp chế biến, thương mại và đặt trụ sở ở nơi khác thì phần giá trị và nguồn thu ngân sách cũng có thể nằm ngoài địa phương.

Theo ông, mỗi sản phẩm đặc sản của Cao Bằng nếu được chuẩn hóa, chế biến và xây dựng thương hiệu tốt có thể trở thành một phần của chuỗi du lịch. Một du khách từ TP. HCM tới Cao Bằng, ngoài trải nghiệm cảnh quan còn mua một túi đặc sản mang về làm quà. Từ một giao dịch nhỏ, sản phẩm có thể tiếp tục được giới thiệu qua các kênh phân phối, doanh nghiệp lớn và thậm chí các mạng lưới đối ngoại.

Muốn ngân hàng rót vốn, trước hết phải có dữ liệu

Một vấn đề khác được ông Hòe đặc biệt nhấn mạnh là cách thức hỗ trợ doanh nghiệp. Theo ông, các chính sách nếu chỉ dừng ở những cụm từ như “khuyến khích”, “hỗ trợ” sẽ rất khó đi vào cuộc sống nếu doanh nghiệp không biết phải bắt đầu từ đâu.

Doanh nghiệp cần được chỉ rõ hồ sơ gửi đến đâu, tiếp cận vốn như thế nào, thủ tục về điện, thuế, kiểm định sản phẩm thực hiện ở đâu và cơ quan nào chịu trách nhiệm trả lời. Một chính sách tốt, phải đi kèm một quy trình đủ cụ thể để doanh nghiệp có thể thực hiện.

Ông cũng đề cập đến các kênh hỗ trợ tài chính khác ngoài ngân hàng, trong đó có tài chính vi mô, quỹ đầu tư, vốn tự có và các hình thức hỗ trợ thiết bị, máy móc. Đây có thể là những nguồn lực quan trọng đối với doanh nghiệp nhỏ trong giai đoạn chưa đủ điều kiện vay ngân hàng. Nhưng điều ông Hòe cho rằng có ý nghĩa quyết định đối với khả năng tiếp cận vốn trong tương lai là dữ liệu.

Theo ông Phạm Xuân Hòe, Hiệp hội Doanh nhân trẻ tại Cao Bằng cần biết chính xác địa phương đang có bao nhiêu doanh nghiệp, bao nhiêu doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch, bao nhiêu hợp tác xã chế biến đặc sản, quy mô sản xuất, tình hình tài chính và khả năng tăng trưởng của từng nhóm.

“Dữ liệu để các anh chị phải chứng minh”, ông nói, đồng thời cho rằng cơ sở dữ liệu doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể trở thành nền tảng để xây dựng hệ thống chấm điểm tín dụng. Khi dữ liệu đủ đầy, các hiệp hội không chỉ đóng vai trò tập hợp hội viên mà còn có thể trở thành đầu mối kết nối doanh nghiệp với ngân hàng, quỹ đầu tư và các đối tác trong chuỗi cung ứng.

Ông Hòe lấy ví dụ từ Hiệp hội Bất động sản Hải Phòng, nơi một số doanh nghiệp trong ban chấp hành tự nguyện tập hợp dữ liệu, xây dựng báo cáo về thị trường và đánh giá từng khu vực. Theo ông, chính những dữ liệu được cập nhật thường xuyên như vậy mới tạo ra giá trị thực tế cho hội viên.

“Cơ sở dữ liệu của các doanh nhân ở Cao Bằng, đặc biệt là doanh nghiệp trẻ, và sau này tiến tới câu chuyện chấm điểm tín dụng rất quan trọng”, ông nhấn mạnh.

Theo ông, việc chấm điểm không thể chỉ do một hiệp hội thực hiện mà cần nhiều đối tác cùng tham gia. Tuy nhiên, hiệp hội có thể là nơi bắt đầu bằng việc xây dựng dữ liệu đầy đủ, minh bạch và có thể kiểm chứng.

Nếu làm được điều này, Cao Bằng không chỉ có thêm công cụ quản trị cộng đồng doanh nghiệp mà còn tạo ra “ngôn ngữ chung” giữa doanh nghiệp và các nhà đầu tư tài chính. Khi doanh nghiệp được nhận diện rõ hơn, hoạt động kinh doanh minh bạch hơn và dữ liệu đủ tin cậy, cánh cửa tiếp cận vốn cũng có cơ sở để mở rộng. Đây là một trong những nền tảng quan trọng để Cao Bằng biến tinh thần khởi nghiệp thành lực lượng doanh nghiệp thực sự, qua đó tạo thêm việc làm, tăng nguồn thu và hình thành những chuỗi giá trị mới từ chính lợi thế của địa phương.