Sự thận trọng của giới tài chính đang đẩy các dòng tiền lớn trên thị trường liên ngân hàng quay về tìm chỗ trú ẩn do Nhà nước bảo lãnh. Kho bạc Nhà nước thuộc Bộ Tài chính trong tuần qua đã gọi thầu 33.000 tỷ đồng và huy động thành công hơn 27.000 tỷ đồng ở tất cả kỳ hạn. Đây là giá trị trúng thầu ghi nhận mức kỷ lục từ trước đến nay trên thị trường sơ cấp.

Việc hàng chục nghìn tỷ đồng chấp nhận nằm chờ trong rổ trái phiếu thay vì chảy vào khu vực sản xuất báo hiệu chi phí vay vốn của doanh nghiệp sẽ khó giảm nhanh trong ngắn hạn. Tình trạng này phản ánh tâm lý phòng thủ gia tăng của hệ thống ngân hàng thương mại trước rủi ro nợ xấu.

Tâm điểm thu hút nguồn vốn tập trung toàn bộ vào kỳ hạn 10 năm khi lượng đăng ký mua từ 10 nhà đầu tư vượt xa kế hoạch 20.000 tỷ đồng. Để đáp ứng nhu cầu tăng đột biến từ các tổ chức tài chính, Kho bạc Nhà nước đã lập tức phát hành thêm 2.000 tỷ đồng ngay trong ngày.

Trái ngược với đà bùng nổ ở rổ 10 năm, các kỳ hạn ngắn 3 năm hay dài hạn 30 năm chỉ ghi nhận tỷ lệ trúng thầu tương đối khiêm tốn. Sự lệch pha này phản ánh chiến thuật của các ngân hàng thương mại khi chủ động chọn mốc 10 năm làm vùng tự vệ chiến lược nhằm tối ưu hóa biên lợi nhuận.

Theo dữ liệu từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), lãi suất phát hành gần đây dao động từ 4,1% đến 4,3% cho kỳ hạn 5 và 10 năm, nhích tăng so với mức quanh 4% hồi đầu năm. Việc bên phát hành chấp nhận mức chi phí vốn cao hơn xuất hiện trong bối cảnh mặt bằng tài chính quốc tế duy trì áp lực và nhu cầu huy động ngân sách giai đoạn cuối năm gia tăng.

Ở chiều ngược lại, kỳ vọng lợi suất từ các nhà đầu tư cũng đã thay đổi rõ rệt. Một số tổ chức thậm chí đăng ký mức lãi suất từ 4,8% đến 5% sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thực hiện các bước tăng lãi suất tham chiếu.

Lợi suất trái phiếu chính phủ tại nhiều thị trường lớn như Mỹ, Nhật Bản và Đức liên tục lập đỉnh đã đẩy mặt bằng kỳ vọng nội địa cao hơn khoảng 0,5 điểm phần trăm so với đầu năm.

Làn sóng gom mua trái phiếu chính phủ diễn ra trong bối cảnh thanh khoản hệ thống ngân hàng đang dôi dư nhưng đầu ra tín dụng lại gặp nhiều rào cản. Sự phục hồi chậm của sức mua thị trường cùng rủi ro nợ xấu khiến giới nhà băng tỏ ra cực kỳ thận trọng khi cấp vốn cho khu vực tư nhân.

Khi cánh cửa giải ngân doanh nghiệp bị thu hẹp, các công cụ nợ do Bộ Tài chính quản lý trở thành van xả áp lực sinh lời lý tưởng cho khối tài sản nhàn rỗi. Mức sinh lời neo cao cùng hệ số rủi ro bằng không giúp các ngân hàng vừa xử lý bài toán chi phí vốn, vừa đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn tài chính khắt khe.

Dưới góc độ quản lý vĩ mô, đợt huy động thành công giúp Kho bạc Nhà nước tích lũy một nguồn lực tài chính dồi dào với chi phí hợp lý. Đây sẽ là vùng đệm tài khóa quan trọng để Chính phủ chủ động đẩy mạnh tiến độ giải ngân cho các dự án hạ tầng giao thông và năng lượng trọng điểm trên toàn quốc.

Trong giai đoạn động lực từ khu vực kinh tế tư nhân còn nhiều thách thức, nguồn vốn đầu tư công sẽ đóng vai trò trụ cột kéo đà tăng trưởng. Sự gặp nhau giữa nhu cầu tài trợ ngân sách và bài toán thanh khoản ngân hàng đang tạo ra dòng điều tiết vốn cần thiết cho nền kinh tế.