Tuần qua, thị trường ghi nhận xu hướng giảm mạnh của lãi suất bình quân liên ngân hàng (LNH), đặc biệt ở kỳ hạn qua đêm (ON). Ngày 27/8, lãi suất bình quân LNH VND giảm 0,35 - 0,8 điểm phần trăm ở các kỳ hạn ON, giảm chỉ còn 1,2%. Trong khi đó, ngày đầu tuần, ngày 24/8, con số này đang ở mức 4% và phiên đầu tháng ngày 3/8 ở mức 6,3%.

Giai đoạn cuối tháng 3 vừa qua, mức lãi suất qua đêm này từng có thời điểm tăng từ 7,5%, lên 12%/năm khi thanh khoản của hệ thống áp lực. Trái với đà giảm sâu của lãi suất bình quân LNH VND thời hạn qua đêm, ở các thời hạn khác, mức lãi suất chỉ giảm nhẹ hoặc giữ nguyên so với trước đó, thậm chí tăng ở kỳ hạn 2 tuần.

Thống kê từ Hội Nghiên cứu thị trường Liên ngân hàng Việt Nam (VIRA), cuối tuần qua, mức lãi suất 2 tuần tại ngày 27/8 ở mức 6,6% tăng 0,2 điểm phần trăm so với phiên liền trước và tăng 0,5 điểm phần trăm so với phiên đầu tuần, và tiếp tục tăng so với con số 3,74% phiên đầu tháng 8. Ở các thời hạn 2 tháng và 3 tháng, mức lãi suất cũng ghi nhận giảm, dù vậy mức giảm khá hạn chế và không nhiều thay đổi so với giai đoạn đầu tháng.

Trong khi đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tiếp tục thực hiện các giao dịch trên nghiệp vụ thị trường mở đưa lượng tiền lớn ra thị trường. Trong phiên 27/8, trên kênh cầm cố, NHNN chào thầu 8 ngàn tỷ đồng ở kỳ hạn 14 ngày, 1 ngàn tỷ đồng ở kỳ hạn 35 ngày, 3 ngàn tỷ đồng ở kỳ hạn 63 ngày và 5 ngàn tỷ đồng ở kỳ hạn 91 ngày, với lãi suất cùng ở mức 4,5%/năm. Tổng khối lượng trúng thầu đạt hơn 13,5 ngàn tỷ đồng.

Tuy nhiên đến phiên ngày 28/8, kỳ hạn 14 ngày được NHNN đẩy mạnh chào thầu với giá trị lên tới trên 35 ngàn tỷ đồng, tăng vượt bậc, đưa khối lượng trúng thầu đạt mức cao nhất kể đầu tháng với trên 37 ngàn tỷ đồng.

Lãi suất liên ngân hàng được áp dụng trong hoạt động vay mượn vốn giữa các ngân hàng và tổ chức tín dụng, nhằm đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn hoặc cân đối trạng thái thanh khoản tạm thời. Kỳ hạn qua đêm được đánh giá là chỉ mốc quan trọng để nhận diện cung - cầu nguồn vốn ngắn hạn giữa các tổ chức tín dụng. Khi lãi suất kỳ hạn ON giảm sâu rõ nét như hiện nay đang phần nào cho thấy áp lực chi phí vay đang hạ nhiệt và thanh khoản ngắn hạn trên hệ thống có dấu hiệu cải thiện.

"Điều này cho thấy thanh khoản ngắn hạn của hệ thống ngân hàng tốt hơn", ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược Thị trường, VPBankS chia sẻ với nhà đầu tư tại chương trình Dòng chảy thị trường.

Tuy nhiên, theo ông, khi mức thanh khoản ngắn hạn đã được đáp ứng thì điều cần lưu ý hơn nằm ở lãi suất các thời hạn dài hơi như từ 1-3 tháng. Hiện tại, lãi suất 1-3 tháng vẫn chưa tạo được xu hướng giảm bền vững, dù giảm nhẹ so với thời điểm đỉnh điểm của tháng 7 nhưng chủ yếu đi ngang. "Sẽ tốt hơn nếu mức lãi suất các kỳ hạn này thấp hơn mức 5%", ông Sơn cho biết.

Tín hiệu cải thiện thanh khoản sẽ rõ nét hơn nếu xu hướng giảm lan sang các kỳ hạn 1-3 tháng. Dù vậy, thực tế trên cũng đang cho thấy, nhiều ngân hàng đã huy động được lượng tiền tương đối tốt, qua đó giảm nhu cầu huy động thêm vốn trên thị trường liên ngân hàng.

Thanh khoản ngân hàng được kỳ vọng tiếp tục cải thiện nhờ tiền gửi trong nước tăng trở lại, cùng với dòng tiền từ giải ngân đầu tư công và các chương trình tín dụng hỗ trợ các động lực tăng trưởng của nền kinh tế và khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa với tổng quy mô khoảng 408.000 tỷ đồng đang cho kết quả tích cực.

Theo VCBS nhận định trong cáo cáo triển vọng nửa cuối năm, việc NHNN nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn từ 30 lên 40% cho phép các ngân hàng sử dụng linh hoạt hơn nguồn vốn ngắn hạn để tài trợ cho vay trung - dài hạn, điều này cũng sẽ giúp các NHNN giảm bớt áp lực huy động vốn kì hạn ngắn.

Dù vậy, khi chênh lệch tín dụng - huy động vẫn ở mức cao trong bối cảnh nhu cầu vốn trung - dài hạn của nền kinh tế còn lớn, áp lực tăng lên mặt bằng lãi suất vẫn còn lớn. Bởi thực tế, theo các chuyên gia "các ngân hàng cần duy trì mức lãi suất đủ hấp dẫn để thu hút tiền gửi, đặc biệt tại các kỳ hạn dài nhằm đảm bảo nguồn vốn và kiểm soát rủi ro thanh khoản".

Theo VCBS, rủi ro lưu ý lớn nhất hiện nay ở chính sách tiền tệ của NHNN sẽ nằm ở giá dầu. Trong trường hợp xung đột địa chính trị gia tăng gây áp lực lên lạm phát, không gian điều hành của NHNN sẽ bị thu hẹp trong thời gian tới.