Trung Quốc ‘đau đầu’ trước biến động kinh tế

Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất và thị trường xuất khẩu lớn thứ 2 của Việt Nam, sau Mỹ. Quý đầu năm 2023, xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc đạt 11,5 tỷ USD, giảm 13,8% so, nhập khẩu cũng giảm 14,6% so với cùng kỳ năm 2022.

Tuy nhiên, so với nhiều thị trường khác, Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ chủ lực đa dạng mặt hàng của Việt Nam. Sự gần gũi về địa lý và thuận tiện trong thông thương vẫn giúp thị trường có nhiều dư địa kỳ vọng cho các đơn hàng trong những quý tiếp theo.

Nhưng, kể từ khi Trung Quốc dỡ bỏ chính sách “Zero-covid”, thị trường này không còn “dễ tính”. Bên cạnh đó, nhiều thương gia của các nươc lân cận cũng tập trung khai thác thị trường tỷ dân, dẫn đến áp lực cạnh tranh tại đây ngày càng gay gắt. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng và doanh nghiệp Việt Nam cần nắm rõ thông tin và có giải pháp để giữ vững nhịp xuất khẩu hàng hóa thuận lợi vào Trung Quốc.

Ông Lương Văn Tài, Tùy viên thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Bắc Kinh (Trung Quốc) cho biết nền kinh tế nước này cho thấy sự phục hồi ngay từ quý I khi đạt mức tăng trưởng 4,5%, cao hơn đáng kể hầu hết các dự báo trước đó của các tổ chức kinh tế lớn trên thế giới (chỉ 4%).

Chỉ số quản trị mua hàng các ngành trọng điểm của Trung Quốc như sản xuất thiết bị, sản xuất công nghệ cao, công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng và công nghiệp hàng tiêu dùng tiếp tục tăng cao, duy trì xu hướng mở rộng.

Tuy vậy, kinh tế thế giới hiện vẫn còn nhiều biến động phức tạp như lạm phát toàn cầu ở mức cao, nhu cầu tiêu dùng của các thị trường lớn phục hồi chậm và có xu hướng suy giảm, giá năng lượng thế giới tăng cao, chiến sự Nga – Ukraine tiếp diễn...). Điều này chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới sự khôi phục của nhiều nền kinh tế, trong đó có Trung Quốc.

Mặc dù tốc độ tăng trưởng quý I của Trung Quốc cao hơn dự báo, tuy nhiên, sự khôi phục của nền kinh tế Trung Quốc hiện vẫn chưa đồng đều. Đất nước 1,5 tỷ dân cũng đang phải “đau đầu” giải quyết những bài toán lớn của nền kinh tế như suy thoái thị trường bất động sản; lạm phát; ngành dịch vụ, tiêu dùng suy giảm sau thời gian dài phòng dịch... Về dài hạn, suy giảm dân số và năng suất tăng chậm lại cũng là trở ngại lớn với tăng trưởng của kinh tế nước này.

“Trung Quốc cũng gặp nhiều khó khăn về xuất khẩu trước sức ép xung đột địa chính trị, suy thoái kinh tế. Trong tháng 4, Trung Quốc đã tổ chức nhiều hội nghị để đưa ra 8 giải pháp thúc đẩy xuất khẩu, cho thấy sức ép xuất khẩu của nước này cũng rất lớn”, ông Tài nhận định.

Xuất khẩu nhưng vẫn “lơ mơ” với các quy định

Ông Trần Quang Huy, Vụ trưởng Vụ thị trường châu Á – châu Phi (Bộ Công thương) cũng cho biết, nền kinh tế Trung Quốc đã đặt ra kế hoạch và đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng chất lượng cao trong hầu hết các ngành, lĩnh vực. Đồng nghĩa với việc nước này tiếp tục đặt ra những yêu cầu cao hơn với hàng xuất nhập khẩu.

Dù thời gian qua, doanh nghiệp Việt Nam đã từng bước thay đổi để thích ứng tốt hơn với yêu cầu mới từ phía bạn, nhưng ông Huy cũng thẳng thắn chỉ ra rằng, tốc độ thích nghi còn rất chậm. Vẫn còn nhiều doanh nghiệp bị cảnh cáo hoặc tạm dừng tư cách xuất khẩu do vi phạm các tiêu chuẩn theo quy định, tiêu chuẩn nhập khẩu của Trung Quốc (cám gạo, nước ép, lông vũ...).

Từ đầu năm 2022, Trung Quốc chính thức áp dụng quản lý đăng ký doanh nghiệp sản xuất thực phẩm xuất khẩu vào thị trường nước này theo Lệnh 248. Các Bộ, ngành đã rất tích cực tuyên truyền, hướng dẫn, nhưng đến nay vẫn còn không ít doanh nghiệp Việt chưa nắm được các quy định hoặc gặp một số vướng mắc khi đăng ký trên hệ thống CIFER của Hải quan Trung Quốc. Một số doanh nghiệp đăng ký mã vùng trồng, mã cơ sở đóng gói để xuất nhưng chưa đáp ứng đủ tất cả các điều kiện.

Thương vụ Việt Nam tại Bắc Kinh (Trung Quốc) khuyến nghị các doanh nghiệp xuất khẩu trái cây cần làm tốt công tác quản lý vùng trồng, đặc biệt là kiểm soát sinh vật gây hại trên sản phẩm. Bởi thời gian qua, Hải quan Trung Quốc đã nhiều lần phát hiện các sinh vật gây hại trên các lô hàng chuối, mít và thanh long của Việt Nam (các loại vi khuẩn phổ biến có palanococcus minor, sternochetus olivieri, dysmicoccus neobrevipes...).

Thương vụ Việt Nam tại Trùng Khánh (Trung Quốc) khuyến nghị để thúc đẩy đưa sản phẩm hàng hóa, hàng nông sản vào thị trường Trùng Khánh, các doanh nghiệp có thể nghiên cứu hợp tác với 2 chợ đầu mối lớn tại đây là chợ đầu mối nông sản Shuangfu (333ha, 26 khu ngành hàng, lượng giao dịch 6-10 triệu tấn/năm, tổng giá trị giao dịch 4-7 tỷ USD) và chợ đầu mối San Ke (66.7ha, 6 khu vực chính, lượng giao dịch khoảng 5 triệu tấn/năm, tổng giá trị giao dịch trên 4 tỷ USD).

“Thương vụ đã làm việc với doanh nghiệp quản lý chợ đầu mối nói trên, họ rất muốn được gặp gỡ, làm việc với doanh nghiệp Việt Nam, tìm đầu mối cung ứng trực tiếp tránh được các khâu trung gian, giảm chi phí giá thành. Doanh nghiệp Việt có nhu cầu có thể đến khảo sát để trao đổi hợp tác. Phía bạn cũng dự kiến sẽ tổ chức đoàn sang Việt Nam trong quý 2,3 năm nay để tìm kiếm đối tác, nhà cung ứng”, Thương vụ cho biết.