Sóng tiếp tục đánh vào làng công nghệ thế giới khi những ông lớn hàng đầu đều tỏ ra lo ngại về một triển vọng không mấy lạc quan của nền kinh tế thế giới.

Nỗi lo này thêm tăng khi Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) hôm 2/11 tiếp tục nâng lãi suất thêm 0,75%, nhằm hạ nhiệt lạm phát cao nhất 40 năm, báo hiệu nguy cơ lớn hơn rằng nền kinh tế Mỹ sẽ rơi vào suy thoái.

Động thái của Fed ngay lập tức đã khiến sàn giao dịch chứng khoán Mỹ “đỏ lửa”. Cổ phiếu của nhiều BigTech gồm Meta, Amazon, Apple, Alphabet, Tesla… đang đối diện với làn sóng bán tháo ở mức mạnh mẽ nhất, kể từ bong bóng công nghệ năm 2000. Điều này khiến các gã khổng lồ công nghệ không thể tiếp tục ngồi yên mà ngay lập tức cũng có những động thái điều chỉnh chính sách kinh doanh.

Phản ứng đầu tiên là cắt giảm nhân sự. Tại Twitter, ngay sau khi thực hiện tiếp quản mạng xã hội này, tỷ phú Elon Musk cho biết sẽ sa thải 50% nhân sự, khoảng 3.700 người vì không có lựa chọn nào khác khi công ty đang lỗ hơn 4 triệu USD / ngày.

Meta cũng ghi nhận thu nhập ròng trong quý 3 giảm tới 52% so với năm trước, trong khi chi tiêu tăng vọt lên 19%. Công ty cho biết sẽ thu gọn một số nhóm, cắt giảm chi phí, chỉ tuyển dụng trong lĩnh vực ưu tiên nhất.

Amazon cũng thông báo sẽ đóng băng tuyển dụng trong nhiều tháng tới, trong bối cảnh cổ phiếu của hãng liên tục sụt giảm và dự kiến doanh thu bán hàng quý 4, quý quan trọng nhất trong năm chỉ khoảng 4 tỷ USD.

Công ty dịch vụ tài chính và phần mềm Stripe cũng cho biết sẽ sa thải khoảng 14% nhân viên, khi doanh nghiệp này buộc phải cắt giảm ngân sách đầu tư vì lạm phát không suy giảm, giá năng lượng và lãi suất ngày càng cao.

Nhưng, sự khó khăn của BigTech không chỉ ở mặt trận kinh tế, mà còn diễn ra ở mặt trận chính trị khi các luật chống độc quyền từ nhiều quốc gia, khu vực đang được coi là “vòng kim cô” kiểm soát hoạt động các công ty công nghệ.

Tại Úc, hồi đầu năm, Bộ luật News Media Bargaining Code (tạm dịch Bộ luật Thương lượng Truyền thông Tin tức) được thông qua, đảm bảo Facebook và Google… phải trả công xứng đáng cho các nội dung được tạo bởi các doanh nghiệp truyền thông tin tức nước này.

Ở Ấn Độ, Quy định yêu cầu các công ty phải báo cáo sự cố tấn công mạng trong vòng 6 tiếng và lưu trữ nhật ký người dùng tối thiểu 5 năm, điều này gây khó khăn cho các công ty BigTech khi hoạt động tại quốc gia tỷ dân.

EU cũng vừa thông qua 2 đạo luật Đạo luật Thị trường kỹ thuật số (DMA) và Đạo luật Dịch vụ kỹ thuật số (DSA), buộc các hãng công nghệ lớn như Amazon, Apple, Facebook, Google, Microsoft thắt chặt và có trách nhiệm hơn với các hoạt động của mình trên môi trường số.

Những nỗ lực kiểm soát hoạt động BigTech đến từ các Chính phủ cũng khá dễ hiểu. Bởi hiện nay, các hoạt động từ đời sống, kinh doanh, kể cả chính trị đang dịch chuyển lên không gian số khiến ranh giới giữa trực tuyến và ngoại tuyến mờ dần. Vì thế, việc kiểm soát quyền lực bành trướng trên không gian số là rất quan trọng để đảm bảo an ninh, chính trị, kinh tế, xã hội của các quốc gia ổn định.

Nhưng, nếu khó khăn chung của thị trường sẽ chỉ mang tính giai đoạn, những khó khăn về thể chế cũng có thể được điều chỉnh, thì khó khăn lớn hơn mà các BigTech đang phải đối mặt đó là sự lớn mạnh của các đối thủ.

Minh chứng rõ nhất là cuộc chiến giữa mạng xã hội hàng đầu thế giới Facebook với tân binh TikTok. Meta dù tiêu tốn hàng triệu USD để tung ra rất nhiều bản cập nhật ứng dụng, cũng như phát triển tính năng Reels (tạo video ngắn), nhưng vẫn chưa bắt kịp TikTok. Người dùng Instagram chỉ có 17,6 triệu giờ để xem Reel, chưa bằng 1/10 so với 197,8 triệu giờ dành cho TikTok mỗi ngày.

Với Apple, khi thị trường điện thoại thông minh trên thế giới bước vào giai đoạn bão hòa, iphone – thiết bị chiếm tới 2/3 doanh thu của hãng ở thời kỳ đỉnh cao, giờ đây chỉ còn đóng góp doanh thu chưa đầy một nửa. Nguyên nhân là đối thủ sừng sỏ là Samsung không ngừng tung ra những sản phẩm smartphone với thiết kế tiên phong, thì 2-3 năm gần đây, các sản phẩm của Apple đều bị đánh giá là thiếu đột phá và sáng tạo.

Giới chuyên gia đang đặt lo ngại về “thời kỳ hoàng kim” của các BigTech đang dần qua, vì ngành công nghệ đã tăng trưởng ấn tượng trong suốt nhiều năm, đặc biệt đại dịch Covid-19 làm gia tăng nhu cầu với dịch vụ công nghệ. Điều này dẫn đến làn sóng đầu tư vào các công ty công nghệ gia tăng, giá trị của nhiều công ty trong lĩnh vực này bị “thổi phồng”.

Tuy vậy, xu thế các công ty công nghệ trở về “giá trị thực” đang ngày càng thể hiện rõ trong bối cảnh kinh tế toàn cầu xuống dốc, nhà đầu tư sẽ chi tiêu khôn ngoan hơn, thay vì bị “dắt mũi” bởi những lời hoa mỹ của các nhà sáng lập hay truyền thông như thương vụ công ty xét nghiệm máu Theranos (Mỹ).