Nhiều gã khổng lồ tiếp tục tìm đến Việt Nam

Động thái chọn Việt Nam làm nơi “đặt tổ” của hàng loạt các gã sừng sỏ trong làng sản xuất thế giới, đã cho thấy những xu hướng mới của nền kinh tế toàn cầu đang tạo ra những thuận lợi cho đất nước chữ S.

Điển hình như Tập đoàn Apple đã chuyển 11 nhà máy sản xuất thiết bị nghe nhìn vào Việt Nam. Intel đầu tư mở rộng giai đoạn 2 nhà máy kiểm định chip tại TP.HCM với tổng trị giá đầu tư tới 4 tỷ USD. Tập đoàn Lego (Đan Mạch) cũng đầu tư nhà máy tại Bình Dương với trị giá hơn 1 tỷ USD.

Những “ông lớn” khác tại Hoa Kỳ như Boing, Google, Walmart… cũng đều nghiên cứu môi trường đầu tư tại Việt Nam để tìm kiếm, mở rộng mạng lưới nhà cung ứng và phát triển cơ sở sản xuất tại đây.

“Việt Nam đang là điểm đến đón dòng dịch chuyển chuỗi cung ứng, sản xuất toàn cầu. Lý do Việt Nam đang là thành viên của 17 Hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương đã có hiệu lực. Bên cạnh đó, Việt Nam có nền kinh tế vĩ mô ổn định, khiến nhà đầu tư nước ngoài an tâm. Việt Nam cũng có thị trường tiêu dùng triển vọng với hơn 100 triệu dân, tiềm năng tiêu dùng tăng cao trong tương lai. Môi trường kinh doanh tại Việt Nam đang dần hoàn thiện, nhiều chỉ số cạnh tranh cũng tăng lên trong thời gian vừa qua đã tạo nên sức hấp dẫn với nhà đầu tư nước ngoài”, ông Nguyễn Thắng Vượng, Vụ Thị trường châu Âu – châu Mỹ (Bộ Công thương) nhận định.

Kinh tế toàn cầu đang dịch chuyển về phía Đông và phía Nam

Cũng theo Vụ Thị trường châu Âu – châu Mỹ, hiện trên thế giới đang xuất hiện 3 xu thế nổi bật, sẽ là cơ hội cho các quốc gia phát triển, trong đó có Việt Nam. Nếu biết nắm bắt, con đường Việt Nam trở thành mắt xích chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu của thế giới sẽ không xa.

Xu thế đầu tiên là toàn cầu hóa, tăng cơ hội cho sản phẩm Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, tăng cơ hội tiếp nhận công nghệ mới với chi phí thấp cũng như cơ hội tiếp cận nguồn dữ liệu xuyên biên giới chưa từng có.

Tiếp đến là xu thế chuyển dịch kinh tế toàn cầu, với sự chuyển dịch mạnh mẽ chuỗi cung ứng của các nước ra khỏi Trung Quốc. Nhờ đó, Việt Nam có cơ hội tiếp cận các tập đoàn đa quốc gia, gia tăng cơ hội hợp tác liên chính phủ để tạo đà phát triển và tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một trong những xu thế lớn phải kể đến tại thời điểm này đó là xu hướng rời chuỗi cung ứng khỏi các khu vực bất ổn chính trị từ cuộc chiến Nga và Ukraina. Xu thế này tạo cơ hội cho Việt Nam tiếp cận tốt hơn thị trường Tây Âu, nơi đang có khoảng trống thị phần do các doanh nghiệp nước ngoài khi rời khỏi Nga bỏ lại. Đồng thời, Việt Nam có thêm cơ hội đón các nguồn FDI đang di chuyển vào khu vực Đông Nam Á, Đông Bắc Á, nơi có chính sách hợp lý và chính trị ổn định.

“Việt Nam hoàn toàn có cơ hội chiến lược trong chuỗi cung ứng khi trọng tâm của nền kinh tế thế giới đang dịch chuyển về phía Đông và phía Nam. Đây sẽ là một trong những điểm sáng thu hút các nhà sản xuất, nguồn vốn đầu tư và công ty mua hàng khắp nơi trên thế giới”, Vụ Thị trường châu Âu – châu Mỹ nhận định.

Điểm chốt nằm ở chính sách

Ông Ngô Khải Hoàn, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công thương) cho biết công nghiệp chỉ phát triển được khi có một ngành công nghiệp hỗ trợ đủ mạnh. Việt Nam hiện đã tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nhưng mới chỉ đặt chân đến khâu trung gian, có giá trị gia tăng thấp, sử dụng lắp ráp phần lớn là lao động, có thể nói là phần đáy của "đường cong mặt cười" trong chuỗi sản xuất.

Những khâu khác như khâu thượng nguồn (thiết kế, phân phối…) hầu hết do doanh nghiệp nước ngoài đảm nhiệm. Thậm chí có những khâu hạ nguồn nhưng cung cấp nguyên vật liệu chính cho ngành sản xuất, chế biến chế tạo, dệt may da giày… doanh nghiệp Việt cũng chưa tham gia nhiều mà vẫn phải nhập khẩu. Trước đây, Việt Nam tận dụng lợi thế nhân công giá rẻ, nhưng hiện nay, chi phí nhân công gia tăng khiến lợi thế này dần mất đi tính cạnh tranh.

Ngành công nghiệp hỗ trợ trong nước dù thời gian qua đã có nhiều cơ chế chính sách phát triển và đã có bước phát triển vượt bậc, nhưng theo ông Hoàn, sự phát triển này vẫn chưa đủ mạnh do chưa có bộ công cụ chính sách đủ mạnh để thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ phát triển cao hơn nữa. Đó là lý do các doanh nghiệp trong ngành vẫn gặp khó khăn về tiếp cận tài chính, nguồn vốn phục vụ cho sản xuất.

“Một trong những yếu tố doanh nghiệp FDI rất quan tâm là khả năng cung ứng của doanh nghiệp nội địa với sản xuất linh kiện phục vụ lắp ráp, hoàn chỉnh sản phẩm. Họ quan tâm các doanh nghiệp trong nước có đáp ứng đủ về tiêu chuẩn, chất lượng, thời gian giao hàng, năng lực cạnh tranh… để tham gia vào chuỗi cung ứng của họ hay không”, ông Hoàn nói.

Cũng theo vị này, trong khoảng thời gian dài, dù công nghiệp rất được quan tâm nhưng vẫn chưa có một bộ luật để thúc đẩy ngành. Việc xây dựng luật phát triển công nghiệp trọng điểm được xem là khung pháp lý cao nhất để tạo nền tảng cho phát triển các ngành công nghiệp, trong đó có công nghiệp phụ trợ, công nghiệp chế biến chế tạo, luyện kim, công nghệ cao…

Đó là lý do Cục Công nghiệp đang nỗ lực tham mưu cho Bộ Công thương xây dựng Dự thảo Luật Công nghiệp trọng điểm. Sửa đổi bổ sung Nghị định 111 về công nghiệp hỗ trợ, tạo điều kiện hơn nữa cho doanh nghiệp trong lĩnh vực này hưởng ưu đãi, tăng tính cạnh tranh với đối thủ nước ngoài.

Bên cạnh đó, Cục Công nghiệp cho biết sẽ xây dựng các trung tâm hỗ trợ kỹ thuật ở cả miền Bắc, miền Nam, với máy móc thiết bị dùng chung, giúp doanh nghiệp trong công tác kiểm định, kiểm tra chất lượng và hấp thụ công nghệ. Đồng thời, kết hợp với các tập đoàn lớn như Samsung, Toyota, Thaco… đào tạo, nâng cao năng lực cho doanh nghiệp nội địa, giúp doanh nghiệp sản xuất đạt chuẩn và tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp đầu chuỗi.

Mới đây, Thủ tướng ban hành Quyết định 1643 phát triển ngành dệt may – da giày định hướng đến 2045. Sắp tới, Cục Công nghiệp cho biết sẽ tập trung phát triển chiến lược phát triển công nghiệp ô tô, ngành thép…, các ngành trọng điểm cho ngành sản xuất trong nước.