Nguy cơ đứt gãy chuỗi sản xuất

Dịch Covid-19 làm đứt gãy nhiều chuỗi cung ứng nên giá vật tư đầu vào sản xuất đều tăng cao, đặc biệt là giá nguyên liệu thức ăn và thức ăn chăn nuôi liên tục tăng phi mã trong thời gian qua đã "đội" giá thành sản xuất tăng theo. Mọi chi phí cho lưu thông vận chuyển hàng hóa đều tăng, nên lợi ích không hài hòa giữa 3 khâu: sản xuất – lưu thông – tiêu dùng.

Về vấn đề này, theo ông Nguyễn Đức Trọng- Phó cục trưởng Cục Chăn nuôi, do giãn cách xã hội nên các nhà hàng, quán ăn, bếp ăn tập thể, trường học đóng cửa, vì vậy nhu cầu thực phẩm giảm rõ rệt. Do nhu cầu giảm, lưu thông khó khăn nên sản phẩm quá lứa, ứ đọng sản xuất, khó tái đàn...

Theo đó, giá tiêu thụ sản phẩm rất thấp, đặc biệt là gà công nghiệp trắng khu vực Đông Nam bộ và Đồng bằng sông Cửu Long chỉ dao động từ 6.000-10.000 đồng/kg (giá thành 27-29.000 đồng/kg). Hiện nay một số doanh nghiệp lớn cho hay gà công nghiệp trắng chỉ tiêu thụ khoảng 5-10%, có tới 50% gà công nghiệp trắng quá lứa trên 3,8 kg/con, gà lông màu tiêu thụ được khoảng 50-70%, lợn tiêu thụ được khoảng 70-80%...

Tin nên đọc

Tổng lực nhiều giải pháp để 'cứu' ngành tôm

Doanh nghiệp giải thể tập trung chủ yếu ở ngành nào trong 8 tháng qua?

Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam và Công ty DHA ủng hộ Long An 1.000 kit xét nghiệm Covid-19

Nỗ lực tìm 'đầu ra' cho các sản phẩm OCOP

Ngoài những vướng mắc trong sản xuất và tiêu thụ, thì những rào cản trong khâu lưu thông đang khiến doanh nghiệp chăn nuôi chỉ biết "kêu trời".

"Hiện một số địa phương vẫn chưa thống nhất với quy định về lưu thông hàng hoá. Nhiều nơi còn quy định người ngồi trên phương tiện vận chuyển bắt buộc phải có kết quả phân tích PCR, không chấp nhận test nhanh, và chỉ chấp nhận kết quả trong 24 hoặc 48 giờ. Nhiều cơ sở thực hiện '3 tại chỗ' thì thiếu lao động trầm trọng do người lao động lo ngại dịch bệnh nên nghỉ làm"- ông Trọng nêu.

Bên cạnh đó, sau một thời gian dài thực hiện "3 tại chỗ", chi phí duy trì cho sản xuất của các doanh nghiệp ở mức "căng như dây đàn", khi phải gồng gánh việc ăn ở, xét nghiệm định kỳ, vận chuyển tăng do xét nghiệm lái xe và nhiều chi phí khác... Dù vậy, nhiều đơn vị vẫn khó giữ chân được người lao động vì thiếu nguồn vaccine tiêm phòng.

Bà Phạm Thị Ngọc Hà, Giám đốc Công ty TNHH San Hà cho hay, ngay cả khi chấp nhận bù lỗ, do giá cám, chi phí vận chuyển leo thang nhưng chưa được hưởng ưu đãi về lãi vay, công nợ và thuế, công ty vẫn bị đứt gãy cung ứng bởi không thể tìm lực lượng lao động có đủ tay nghề thay thế.

Ngoài những nguyên nhân khách quan, chăn nuôi tại nước ta vẫn chủ yếu dựa vào nông hộ nhỏ lẻ, chưa sản xuất theo chuỗi nên khó tiêu thụ.

Trước những khó khăn trên, ông Nguyễn Thanh Sơn- Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi gia cầm Việt Nam (VIPA) thừa nhận, nhiều doanh nghiệp chăn nuôi hiện đứng trước nguy cơ mất vốn, bởi cả tổng cung lẫn tổng cầu đều giảm sút. Ông Sơn cho rằng, chỉ khi các tỉnh, thành phố kiểm soát dịch bệnh trong tháng 9, tổng cầu mới tăng trở lại, kéo theo tổng cung.

"Ngành chăn nuôi đang gặp hai vấn đề, đó là dịch bệnh và thị trường. Chúng ta cần cái nhìn tổng thể, khách quan, để có giải pháp căn cơ, phù hợp với cả định hướng trước mắt lẫn tương lai lâu dài. Rõ ràng, Covid-19 đã làm thay đổi cục diện chăn nuôi toàn cầu, trong đó có nước ta"- ông Sơn nhấn mạnh.

Chủ động kịch bản ứng phó 

Tại cuộc họp trực tuyến về sản xuất chăn nuôi, cung - cầu thực phẩm các tháng cuối năm 2021, ngày 1/9, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhận định, hiện tại và trước mắt, nhu cầu về thịt ở các địa phương, đặc biệt là những tỉnh, thành phố giãn cách xã hội giảm. Tuy nhiên, hơn 4 tháng nữa sẽ vào dịp Tết Nguyên đán, thời điểm nhu cầu về thịt tăng khoảng 10 - 15%. Do đó, ngành chăn nuôi cũng cần chủ động, linh hoạt xây dựng kịch bản để đảm bảo nguồn cung thực phẩm từ giờ đến cuối năm, đồng thời giữ vững tốc độ tăng trưởng bình quân 5 - 6% năm, và chiếm tỷ lệ khoảng 25% trong cơ cấu nông nghiệp.

"Chúng ta phải cẩn trọng, tránh để mất cân đối cung – cầu thực phẩm. Nếu không đề ra kế hoạch sớm, đảm bảo nguồn cung và giá thịt lợn, sẽ kéo theo CPI bị ảnh hưởng"-Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhận định.

Theo đó, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đưa ra 2 tình huống:

Nếu Covid-19 kéo dài, người chăn nuôi thua lỗ, nhiều nhà máy sản xuất thức ăn vừa và nhỏ có thể bị phá sản, mất cân đối cung cầu và chuỗi cung ứng sẽ đứt gãy.

Ngoài ra, tình huống thứ 2 là người chăn nuôi lỗ nặng, sức mua thị trường giảm dẫn tới nguy cơ ngừng tái đàn dẫn đến nguồn cung thiếu hụt.

Cho rằng 2 tình huống trên hoàn toàn có thể xảy ra, do đó, để tháo gỡ khó khăn cho ngành chăn nuôi, ông Nguyễn Văn Trọng- Phó cục trưởng Cục chăn nuôi đưa ra loạt giải pháp. 

Cụ thể, đề nghị các cơ quan chức năng tổ chức kết nối, hỗ trợ các hợp tác xã, trang trại, công ty chăn nuôi mở rộng thị trường, đưa sản phẩm cung ứng trực tiếp thông qua hệ thống phân phối sẵn có nhanh và mạnh hơn.

Song song đó, đa dạng hoá kênh phân phối sản phẩm chăn nuôi, đẩy mạnh các sàn thương mại điện tử nhằm giảm áp lực kênh phân phối là siêu thị, cửa hàng tiện lợi. Trước mắt, trang bị thêm xe bán hàng lưu động để giúp người dân tiêu thụ sản phẩm, đồng thời đảm bảo yêu cầu phòng dịch.

Nghiên cứu mở lại chợ truyền thống, chợ đầu mối. Ưu tiên tiêm phòng vaccine Covid-19 cho các đối tượng hoạt động trong ngành chăn nuôi...

Kiến nghị, giảm thuế nhập khẩu một số nguyên liệu thức ăn chăn nuôi như ngô hạt, lúa mì, đồng thời xây dựng các gói tín dụng riêng cho các cơ sở sản xuất, kinh doanh nông nghiệp.

Thành lập và duy trì 2 tổ công tác về xúc tiến thương mại và kết nối tiêu thụ, áp dụng nhiều công nghệ thông tin, giúp đẩy mạnh chuyển đổi số, giảm chi phí và tăng hiệu quả sản xuất...

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cũng nhấn mạnh, để giúp các doanh nghiệp, cơ sở chăn nuôi chủ động trong tiêu thụ sản phẩm, Bộ NN&PTNT đã chủ động đăng ký để phối hợp cùng các lực lượng chức năng hỗ trợ cấp thẻ nhận diện, ưu tiên hoạt động trên các “luồng xanh”. Đồng thời, yêu cầu các đơn vị có trách nhiệm kiểm dịch tăng cường hoạt động, bố trí hoàn thành việc cấp kiểm dịch trong thời gian sớm nhất để doanh nghiệp có thể xuất hàng, tránh gây thiệt hại cho người chăn nuôi.

Bên cạnh đó, đề nghị các doanh nghiệp thức ăn chăn nuôi duy trì giá ở mức ổn định, đồng thời kiến nghị kéo dài Quyết định 50 của Thủ tướng Chính phủ về chính sách hỗ trợ nâng cao hiệu quả chăn nuôi nông hộ đến hết năm 2021. Trong đó, hỗ trợ về kinh phí, vật tư, giống cho người nông dân áp dụng tối đa các tiến bộ kỹ thuật và công nghệ cao trong chăn nuôi, quản trị chuồng trại thật tốt để tăng tối đa hiệu quả sử dụng thức ăn chăn nuôi.

Trên cơ sở chỉ đạo của Thủ tướng, coi nông nghiệp là tiền đề công nghiệp hóa, là nền móng để đưa Việt Nam cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2030, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến chỉ đạo ngành chăn nuôi nói riêng, và toàn ngành nông nghiệp nói chung luôn ưu tiên lợi ích của hàng chục triệu nông dân cả nước.

"Chúng ta có thể đánh đổi một số lợi ích trước mắt, nhưng đảm bảo được các chuỗi cung ứng, giữ được tài sản dài hạn của ngành nông nghiệp là bà con nông dân. Phòng chống dịch là mục tiêu số một, nhưng vẫn phải đảm bảo mục tiêu kép, đảm bảo giá thịt, trứng, sữa ở mức hợp lý.

Muốn vậy, tất cả phải đồng lòng, lên nhiều kịch bản cho chu kỳ sản xuất mới, để vừa giữ đà tăng trưởng cho các tỉnh phía Bắc, vừa sẵn sàng bù đắp phần thiếu hụt cho miền Nam"-Thứ trưởng Tiến nhấn mạnh.