Khó khăn bủa vây 

Hiện nay, các tỉnh thành phía Nam là nơi tập trung 70% sản lượng nuôi trồng, chế biến thủy sản cả nước. Tuy nhiên, dịch Covid-19 khiến bức tranh không nhiều màu sáng của thủy sản cũng là bức tranh chung của ngành nông sản trong nửa đầu năm.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, dù các doanh nghiệp đã cố gắng duy trì sản xuất “3 tại chỗ” nhưng thực tế hiện nay có đến 70% nhà máy chế biến thủy sản phải đóng cửa vì không đáp ứng được các điều kiện, một phần vì chi phí quá lớn, phần vì lúng túng, thiếu kinh nghiệm nên không đảm bảo an toàn dịch bệnh.

Qua khảo sát thực tế, 30% doanh nghiệp thuỷ sản hoạt động còn lại phải gồng mình để đảm bảo cung ứng sản phẩm cho tiêu thụ nội địa và cả các đơn hàng xuất khẩu nhưng cũng đối mặt với rất nhiều khó khăn về vấn đề thu hoạch, vận chuyển, duy trì hoạt động chế biến trong điều kiện phòng, chống dịch nghiêm ngặt.

Tin nên đọc

Khơi thông hoạt động logistics: Giải pháp sống còn để tránh đứt gãy chuỗi cung ứng

TP.HCM sẽ tiếp tục thực hiện Chỉ thị 16, trước mắt đến 15/9

Mặc đồng phục “3 tại chỗ” cho tất cả doanh nghiệp: Thất bại

Kế hoạch 'đi trước đón đầu', đảm bảo nguồn cung ứng nông sản trong mọi tình huống

Ông Huỳnh Tấn Đạt - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đồng Tháp cho hay, tỉnh chủ yếu phát triển nuôi trồng thủy sản nước ngọt như cá tra, cá điêu hồng, ếch; trong đó cá tra có sản lượng lớn mỗi tháng lên tới 40.000-50.000 tấn.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp, hộ liên kết hiện đang gặp khó khăn trong việc thu hoạch vì sản lượng lớn, thời gian thu hoạch kéo dài, trong khi phải đảm bảo giãn cách và tuân thủ các yêu cầu phòng, chống dịch, khiến việc vận chuyển thủy sản liên tỉnh ngày càng khó khăn do nhiều địa phương siết chặt kiểm soát.

Cùng với đó là thiếu nhân lực khiến việc thu hoạch, sơ chế thủy sản bị chậm, số lượng tôm, cá quá ngày thu hoạch tồn lại trong ao khá nhiều. Trong khi đó, việc vận chuyển cũng khó khăn, mỗi địa phương yêu cầu một kiểu, nhiều tài xế vận chuyển mệt mỏi nên bỏ việc, khiến nguy cơ ùn ứ thủy sản tại địa phương ngày càng nghiêm trọng hơn.

Trong khi đó, hệ thống logistics kho lạnh phục vụ bảo quản thuỷ sản còn hạn chế. Cả nước hiện có 48 kho lạnh làm dịch vụ bảo quản nông thủy sản với công suất khoảng 700.000 palet và hàng nghìn kho lạnh với tổng công suất bảo quản ước đạt 2 triệu tấn sản phẩm nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu bảo quản thủy sản tươi và chế biến xuất khẩu.

Hàng hóa làm ra không được lưu thông trôi chảy, vụ nuôi mới lại đến, lượng thủy sản cũ đang chờ bán. Trong khi đó, các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản lại cần một nguồn hàng lớn để xuất khẩu, cung ứng ra thị trường quốc tế theo các hợp đồng đã ký... càng dồn thêm khó khăn, đe dọa chuỗi cung ứng nuôi trồng – chế biến – tiêu thụ thủy sản có thể đứt gãy bất cứ lúc nào.

Gỡ bỏ nút thắt duy trì chuỗi cung ứng

Trước tình hình dịch Covid-19 tiếp tục diễn biến phức tạp, có dấu hiệu tăng nhanh số ca nhiễm tại các vùng nuôi trồng, chế biến thủy sản trọng điểm, các doanh nghiệp đề xuất ngành nông nghiệp và các ngành liên quan sớm tháo gỡ những khó khăn, bất cập về kỹ thuật, thuận lợi hóa thông quan, hạ tầng logistics trong quản lý và kiểm soát dịch bệnh.

Đại diện Công ty TNHH Cỏ May (Đồng Tháp) đề xuất, trong lúc chờ các chợ đầu mối đủ điều kiện hoạt động trở lại, cần xem xét tổ chức các điểm tập kết, trung chuyển thủy sản giữa các tỉnh với TP Hồ Chí Minh để việc lưu thông hàng hóa được thông suốt mà vẫn đảm bảo an toàn phòng, chống dịch.

Cùng quan điểm này, bà Trương Thị Lệ Khanh - Chủ tịch Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn nhấn mạnh, mặc dù những khó khăn, bất cập trong vận chuyển đường bộ đã từng bước được tháo gỡ, song vận chuyển, lưu thông đường thủy chưa được chú trọng. Trong khi đó, việc thu hoạch, vận chuyển thủy sản giữa các vùng nuôi với nhà máy chế biến bằng phương tiện đường thủy đang rất phổ biến.

Các doanh nghiệp cũng kiến nghị, cần xem xét, tính toán kỹ trước khi ban hành các chính sách siết chặt hoạt động doanh nghiệp bởi việc dừng hoạt động sẽ gây thiệt hại rất lớn cho toàn bộ chuỗi. Khi dừng nhà máy chế biến thủy sản, doanh nghiệp vẫn phải duy trì hệ thống điện để bảo quản nguyên liệu, chi phí phát sinh tăng cao, chậm trễ đơn hàng, người lao động mất việc nhưng vẫn không thể về quê.  

Trước các ý kiến, đề xuất của các doanh nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị địa phương chỉ đạo ngành chức năng liên hệ với từng doanh nghiệp đang gặp khó khăn trên địa bàn để hỗ trợ tháo gỡ và vận chuyển nguyên vật liệu, bố trí nhân công lao động duy trì sản xuất; hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện quy định phòng, chống dịch để đảm bảo mục tiêu vừa duy trì sản xuất, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.

Tổ chức hướng dẫn, sắp xếp tàu cá hoạt động khai thác, ra, vào cảng, bốc, dỡ thủy sản và hàng hóa bảo đảm an toàn dịch bệnh và an toàn thực phẩm. Tăng cường thông tin, tuyên truyền, chuyển giao khoa học kỹ thuật để nhân rộng các mô hình sản xuất công nghệ cao, mô hình liên kết sản xuất hiệu quả có giá thành hạ, nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị, khả năng truy xuất nguồn gốc và sức cạnh tranh cho sản phẩm.

Các địa phương ưu tiên hướng dẫn xét nghiệm và tiêm vaccine cho công nhân tại các nhà máy chế biến thủy sản, các đầu mối, thương lái thu gom thủy sản nhằm giảm đi lại, chi phí dịch vụ, duy trì sản xuất trước mắt cũng như lâu dài để ổn định chuỗi sản xuất, chế biến, xuất khẩu thủy sản.

Đồng thời, trước nhu cầu cần nguồn hàng thủy sản lớn phục vụ cho xuất khẩu,Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Trần Thanh Nam đề nghị các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu về chỉ tiêu sản xuất, chất lượng, truy xuất nguồn gốc để hỗ trợ tiêu thụ.

"Các địa phương cũng cần rà soát các hợp tác xã, chọn ra những cơ sở sản xuất sản phẩm cùng loại, có thể nâng chất các hợp tác xã đủ năng lực sơ chế sản phẩm trước khi cung ứng cho nhà xuất khẩu. Có như vậy, khâu liên kết mới thuận lợi theo mong muốn. Bởi, các nhà xuất khẩu thường có thế mạnh trong việc tìm kiếm khách hàng để giao thương hàng hóa với giá có lợi nhất cho nông sản Việt Nam. Khi đó, mỗi đơn vị đảm nhận một vai trò thế mạnh thì chuỗi liên kết này mới bền vững, giúp nông dân sản xuất ổn định, lâu dài" - Thứ trưởng Trần Thanh Nam nhấn mạnh.

Tổ Công tác đặc biệt của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tại TP Hồ Chí Minh sẽ phát huy vai trò cầu nối, hỗ trợ các đơn vị cung ứng thủy sản với các doanh nghiệp thu mua, tiêu thụ để giải quyết đầu ra cho lượng thủy sản tươi sống của các địa phương.

Song song đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ thường xuyên ghi nhận những khó khăn về chi phí duy trì sản xuất của doanh nghiệp và sớm đề xuất Chính phủ có cơ chế hỗ trợ giá điện, giảm lãi suất ngân hàng, khoanh nợ, giãn nợ để tiếp sức cho các doanh nghiệp.