Nguyên nhân vì đâu?

Nguyên nhân chính dẫn đến việc xuất khẩu thuỷ sản của doanh nghiệp Việt Nam sang Trung Quốc liên tiếp giảm sâu trong 2 tháng gần đây là do Trung Quốc ngày càng siết chặt kiểm tra virus SARS-CoV-2 đối với hàng thủy sản đông lạnh nhập khẩu từ các nước, khiến cho xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang thị trường này giảm liên tiếp trong 2 tháng qua.  

Từ tháng 4/2021, xuất khẩu thủy sản sang Trung Quốc giảm 11%, sang tháng 5 tiếp tục giảm sâu hơn (giảm 22%). Trong đó, xuất khẩu giảm sâu ở tất cả các nhóm sản phẩm chính: tôm giảm 35%, cá biển khác (trừ cá ngừ) giảm 23%, cá tra giảm 5%. 

Tổng 5 tháng đầu năm nay, xuất khẩu thủy sản sang Trung Quốc đạt 405 triệu USD, giảm 6% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, xuất khẩu tôm đạt 137 triệu USD (giảm 19%), chiếm 34% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản sang thị trường này.  

Còn xuất khẩu cá tra chiếm 41% khi đạt 165,5 triệu USD (tăng 2%). Xuất khẩu các loại cá biển đạt gần 70 triệu USD (giảm 5%)... Tác động của đại dịch Covid-19 và động thái của Trung Quốc đã tạo ra 2 xu hướng rõ nét trong xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang thị trường này, đó là kim ngạch các sản phẩm tươi/đông lạnh giảm mạnh, trong khi xuất khẩu hàng khô, hàng chế biến tăng.  

Tin nên đọc

Các sàn giao dịch thương mại điện tử chưa phải nộp thuế thay từ 1/8

Cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 100 triệu đồng/ năm, không phải nộp thuế

Các sàn giao dịch thương mại điện tử chưa phải nộp thuế thay từ 1/8

Cần 'luật hoá' việc xử lí nợ xấu để hỗ trợ ngân hàng và cộng đồng doanh nghiệp

Cụ thể, xuất khẩu tôm sú tươi/sống/đông lạnh giảm sâu 25% trong tháng 5, và giảm 26% trong 5 tháng đầu năm khi đạt 46 triệu USD, trong khi tôm sú chế biến tăng 278% khi đạt 1,4 triệu USD…

Theo VASEP, việc Trung Quốc tăng cường kiểm soát chặt hàng nhập khẩu, ngoài lý do liên quan đến Covid-19 còn có nguyên nhân nội tại, đó là xuất khẩu thủy sản của Trung Quốc cũng sụt giảm vì Covid-19 và vì chiến tranh thương mại với Mỹ - thị trường nhập khẩu lớn nhất của Trung Quốc.

Do đó, theo một số chuyên gia nhận định, Trung Quốc muốn người tiêu dùng, nhà chế biến thủy sản nước này tập trung tiêu thụ nguồn nguyên liệu trong nước. 

Từ tháng 7/2020 đến nay, Trung Quốc liên tục thông báo phát hiện dấu vết virus SARS-CoV-2 trong bao bì thủy sản nhập khẩu, sau đó là lệnh đình chỉ nhập khẩu đối với các công ty xuất khẩu có liên quan, chủ yếu là tôm từ các nước Ấn Độ, Ecuador, Indonesia… và cá hồi, cá minh thái từ Nga.

Từ 11/9/2020, Tổng cục Hải quan Trung Quốc ra quy định mới, các nhà xuất khẩu đồ đông lạnh sẽ bị cấm xuất khẩu hàng sang Trung Quốc trong 1 tuần nếu xét nghiệm axit nucleic với sản phẩm của họ cho ra kết quả dương tính với virus SARS-CoV-2 chủng mới trong lần đầu tiên hoặc thứ hai.

Nếu sản phẩm đông lạnh tiếp tục dương tính với chủng mới trong lần thứ ba hoặc nhiều hơn, các nhà cung cấp nước ngoài sẽ chịu lệnh cấm trong vòng 4 tuần.

"Tiếng chuông cảnh báo" khi diễn biến Covid-19 còn phức tạp

Mới đây, cảng Trạm Giang, một cảng trung chuyển hàng hoá lớn của Trung Quốc thông báo ngừng thông quan thuỷ sản từ Việt Nam và 10 nước châu Á từ ngày 20/6-15/7, đó thực sự là một "tiếng chuông cảnh báo" với Việt Nam khi mà diễn biến Covid trong nước đang phức tạp.

Trong hơn 1 năm qua, Việt Nam được các nhà nhập khẩu thế giới tìm đến như là một nguồn cung cấp thuỷ sản tin cậy, vì kiểm soát Covid-19 tốt, sản lượng sản xuất và chế biến ổn định, chất lượng đảm bảo, trong khi Ấn Độ, Thái Lan và một số nước sản xuất khác bị ảnh hưởng nặng nề.

Việt Nam sẽ phát huy tốt các cơ hội và lợi thế nếu nhanh chóng kiểm soát được dịch Covid-19, tránh để lây lan ở các khu công nghiệp nhất là tại các nhà máy chế biến thuỷ sản. 

Trước tình hình này, việc triển khai sớm và nhanh tiêm phòng vaccine cho công nhân, người lao động tại các nhà máy chế biến thuỷ sản là rất cấp bách. Vì khi một khi doanh nghiệp chỉ cần bị giãn cách, cách ly, không sản xuất từ 14 đến 21 ngày thì coi như kế hoạch sản xuất, kinh doanh một năm tan vỡ, khiến doanh nghiệp đứng trước nguy cơ đóng cửa, phá sản và người lao động bị mất việc làm. Nếu rủi ro, ước tính thiệt hại toàn ngành có thể lên tới hàng tỷ USD và ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình kinh tế cũng như uy tín ngành hàng của Việt Nam.

“Thông báo của cảng Trạm Giang cũng có thể là khởi đầu cho các cảng khác hoặc các nước khác có động thái tương tự với hàng xuất khẩu của Việt Nam, nếu không kịp thời ngăn chặn, Covid-19 sẽ bùng phát”, VASEP khuyến cáo.