Từ đỉnh cao đến vực sâu: Một sự sụp đổ 99%

Quyết định hủy niêm yết là kết cục tất yếu sau khi Evergrande không thể tái cấu trúc khối nợ khổng lồ, được ghi nhận lên tới 2,43 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 340 tỷ USD) vào cuối năm 2022. Con số này tương đương với khoảng 2% GDP của Trung Quốc thời điểm đó, cho thấy quy mô chấn động của vụ việc.

Sự sụp đổ của Evergrande được thể hiện rõ nét qua giá trị vốn hóa thị trường. Từ đỉnh cao hơn 50 tỷ USD, giá trị của công ty đã bốc hơi hơn 99%, chỉ còn vỏn vẹn khoảng 275 triệu USD khi cổ phiếu bị đình chỉ giao dịch vào tháng 1/2024 với mức giá 0,16 đô la Hồng Kông/cổ phiếu.

Sự sụp đổ này càng thêm nghiêm trọng khi công ty bị cơ quan quản lý chứng khoán Trung Quốc phạt 4,2 tỷ nhân dân tệ (580 triệu USD) vì làm giả doanh thu, một hành vi gian lận tài chính quy mô lớn.

Thanh lý nhỏ giọt và tác động đến con người

Quá trình thanh lý, khởi xướng từ phán quyết của tòa án Hồng Kông, đang đối mặt với vô vàn thách thức. Cho đến nay, các nhà thanh lý mới chỉ thu hồi được khoảng 255 triệu USD tài sản—một con số quá nhỏ bé so với tổng nợ phải trả. Quá trình này trở nên phức tạp vì phần lớn tài sản của Evergrande nằm ở đại lục, ngoài tầm với trực tiếp của các chủ nợ quốc tế, những người đang cố gắng thu hồi khoảng 23 tỷ USD nợ nước ngoài.

Đằng sau những con số tài chính là tác động sâu sắc đến xã hội. Vào thời điểm khủng hoảng bùng nổ, ước tính có khoảng 1,6 triệu người mua nhà đã trả tiền cho các căn hộ Evergrande nhưng vẫn chưa được bàn giao. Tương lai của họ và số tiền tiết kiệm cả đời vẫn còn vô định.

Thêm vào đó, sự sụp đổ của một đế chế từng tuyển dụng trực tiếp 200.000 người và tạo ra khoảng 3,8 triệu việc làm gián tiếp mỗi năm đã gây ra một cú sốc lớn cho thị trường lao động.

Bối cảnh khủng hoảng rộng lớn hơn

Evergrande không phải là trường hợp cá biệt. Vụ vỡ nợ của tập đoàn này là ngòi nổ cho một cuộc khủng hoảng rộng khắp. Kể từ năm 2021, hơn 70% trái phiếu đô la Mỹ của các công ty bất động sản Trung Quốc, với tổng giá trị hơn 140 tỷ USD, đã bị vỡ nợ. Hàng loạt tên tuổi lớn khác như Country Garden, Kaisa và Sunac cũng lần lượt rơi vào tình trạng tương tự.

Cuộc khủng hoảng này đã giáng một đòn mạnh vào ngành bất động sản, vốn chiếm tới gần 30% GDP Trung Quốc. Dù chính phủ đã đưa ra nhiều biện pháp giải cứu, thị trường vẫn chưa thể phục hồi.

Dữ liệu mới nhất cho thấy giá nhà mới tại 70 thành phố lớn trong tháng 5 năm 2025 đã giảm 3,5% so với cùng kỳ năm trước - đánh dấu tháng giảm thứ 23 liên tiếp. Các nhà phân tích dự báo giá nhà sẽ tiếp tục giảm thêm 2,5% trong cả năm 2025.

Việc Evergrande bị hủy niêm yết không chỉ là câu chuyện của một công ty mà là lời cảnh báo về rủi ro mang tính hệ thống của một mô hình tăng trưởng dựa trên đòn bẩy quá mức. Quá trình xử lý hậu quả sẽ còn kéo dài và là một bài học đắt giá cho cả thị trường Trung Quốc và các nhà đầu tư toàn cầu.