Áp lực ngày càng đè nặng lên chính quyền Bắc Kinh, buộc họ phải can thiệp để hồi phục niềm tin vào ngành bất động sản đang bị vùi dập của Trung Quốc.

Trong diễn biến mới nhất về tình trạng của ngành bất động sản Trung Quốc, có tin chính quyền nước này đang điều tra Hui Ka Yan, tỷ phú sáng lập hãng Evergrande Group, với tội danh tìm cách chuyển tài sản ra nước ngoài trong khi công ty này vất vả tìm kiếm giải pháp hoàn thành các dự án dang dở.

Kêu gọi sửa chữa

Evergrande là một trong số rất nhiều hãng phát triển bất động sản đang gặp rắc rối tại Trung Quốc sau khi “bong bóng” bất động sản vỡ từ ba năm trước. Sau khi kế hoạch tái cơ cấu nợ (có giá trị hàng tỷ đô la) của Evergrande sụp đổ, họ đã không thể gượng dậy, chồng chất thêm gánh nặng cho ngành bất động sản Trung Quốc.

Với tin xấu ngày càng nhiều, các chuyên gia kinh tế và giới đầu tư đang kêu gọi chính quyền Trung Quốc đưa ra các biện pháp phối hợp “mạnh tay hơn” để hồi phục niềm tin. Tương tự như các biện pháp của chính quyền Mỹ vào thời kỳ khủng hoảng kinh tế 2008.

“Chính quyền cần phải đưa ra các biện pháp quả quyết hơn để gỡ rối cho ngành bất động sản, cho phép thiệt hại phân bổ đồng đều giữa các công ty, ngân hàng và đối tác đầu tư” - theo George Magnus, cựu Trưởng chuyên gia kinh tế UBS và hiện là giáo sư chuyên ngành Trung Quốc của Trường Đại học Oxford.

Sự lụn bại của ngành bất động sản Trung Quốc có thể kéo theo các ngành sản xuất và kinh tế khác, phá hủy hy vọng hồi phục kinh tế của nước này. Các chuyên gia cảnh báo nếu vấn đề này tiếp tục tồn tại, nó sẽ kéo dài thời kỳ trì trệ của nền kinh tế Trung Quốc, và gây ảnh hưởng tệ hại cho nền kinh tế toàn cầu.

Leland Miller, Giám đốc điều hành hãng phân tích kinh tế China Beige Book, nói: “Ngành bất động sản đang là một mớ hỗn độn. Đó là lý do tại sao nền kinh tế Trung Quốc hồi phục yếu ớt”.

Chưa đủ mạnh tay

Cho đến nay, các biện pháp của chính quyền Tập Cận Bình chỉ là các bước cơ bản để né tránh sự tan vỡ hoàn toàn của ngành bất động sản, nhưng vẫn chưa nhắm vào các vấn đề tệ hại nhất.

Một phần của vấn đề là bởi các chính sách trong quá khứ. Chính quyền Trung Quốc đã dựa dẫm rất nhiều vào ngành bất động sản để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Nhiều thập kỷ trước, chính quyền Trung Quốc đã mở cửa thị trường bất động sản, tạo ra làn sóng bùng nổ đầu tư lớn nhất trong lịch sử. Cho đến khi chính quyền Tập Cận Bình nắm quyền, “bong bóng” bất động sản đã hình thành. Mỗi khi mức tăng trưởng của ngành bất động sản có nguy cơ bị đe dọa, chính quyền Tập Cận Bình lại đưa ra các giải pháp giúp giữ vững chiều hướng đi lên.

Đến giữa 2020, giữa lúc ngành bất động sản gặp rắc rối, chính quyền Trung Quốc tranh thủ cơ hội tìm cách kiểm soát, để có thể đẩy đầu tư sang các ngành quan trọng khác như công nghệ cao.

Tuy nhiều chuyên gia hoan nghênh nỗ lực “làm xẹp bong bóng bất động sản”, nhưng không ít ý kiến lo ngại các biện pháp chính sách quá mạo hiểm, tạo ra nhiều nguy cơ tài chính và kinh tế.

Diễn biến sau đó là ngành bất động sản Trung Quốc chững lại và nhiều công ty sụp đổ. Hậu quả là hoạt động trong xây dựng chậm lại, dẫn đến nhiều cuộc biểu tình bởi các chủ căn hộ phẫn nộ vì tiền thì đã trả nhưng nhà vẫn chưa xây xong. Doanh số bất động sản mới tuột dốc.

Một giải pháp hợp lý cho tình hình này sẽ là tương tự như chiến thuật của Thủ tướng Chu Dung Cơ thực hiện cho ngành ngân hàng vào những năm 1990. Khi đó, chính quyền Trung Quốc đã dịch chuyển các khoản vay nợ xấu đến các công ty quản lý tài sản và tái cơ cấu vốn của các ngân hàng trung ương thông qua trái phiếu chính phủ.

Thế nhưng lần này, chính quyền Trung Quốc chỉ sử dụng các biện pháp đối phó tình hình mang tính phản ứng tạm. Thay vì tập trung vào tái cơ cấu diện rộng, họ đã tìm cách hỗ trợ các hãng phát triển bất động sản hoàn tất dự án xây dựng, trấn an dư luận.

Vì sự phản ứng nhất thời, nhiều chính sách mâu thuẫn với nhau. Chẳng hạn như việc  Evergrande đã không thể tái cơ cấu nợ nần vì họ không thể tìm đến các giải pháp tài chính khác trong khi chi nhánh chính đang bị điều tra.

Một số thành phố đã từng giới hạn “cắt giảm giá nguy hiểm” của các hãng bất động sản vốn đang tìm cách bán tháo để trả nợ. Chính sách này giúp kiểm soát giá bất động sản, nhưng lại cản trở nhu cầu mua nhà ở.

Trong các tháng vừa qua, chính quyền Bắc Kinh lại phải đưa ra các biện pháp phản ứng để khuyến khích nhu cầu bất động sản, bao gồm giảm thiểu các điều luật, cắt giảm thế chấp và giảm mức đặt cọc.

“Những động thái đó chỉ là các giải pháp cứu chữa tìm cách làm ổn định thị trường, chứ không thể sửa chữa được điều gì” - George Magnus nhận xét.