Một tranh chấp liên quan đến nhà sản xuất chip Nexperia (thuộc sở hữu Trung Quốc) tại Hà Lan đã dẫn đến tình trạng thiếu hụt linh kiện bán dẫn cần thiết cho hệ thống xe ô tô, buộc các nhà sản xuất ô tô trên toàn thế giới và các nhà cung cấp của họ phải cắt giảm sản lượng sản xuất.

Vào thứ Ba, đại diện từ Trung Quốc và Liên minh châu Âu đã họp để cố gắng giải quyết bế tắc, hơn một tháng sau khi chính phủ Hà Lan giành quyền kiểm soát Nexperia. Bắc Kinh đã tạm dừng giao hàng chip từ các nhà máy của mình và chỉ trích các quan chức Hà Lan vì đã không nỗ lực tìm kiếm giải pháp.

Những nỗ lực của Washington nhằm giải quyết tranh chấp đã thất bại, khiến nhiều công ty lo ngại họ có thể buộc phải ngừng sản xuất nếu không sớm tìm được giải pháp. Ngành công nghiệp ô tô châu Âu đã lên tiếng mạnh mẽ nhất, nhưng Nexperia cũng sản xuất hàng ngàn loại chip được sử dụng trong các sản phẩm khác như máy giặt, máy hút bụi, thiết bị quân sự, radar và xe tăng.

Nexperia, có trụ sở chính tại Hà Lan, đã được công ty Trung Quốc Wingtech mua lại vào tháng 12/2019 và kể từ đó đã sản xuất các loại chip cơ bản nhưng vô cùng cần thiết cho các nhà sản xuất trên toàn thế giới.

Vào cuối tháng 9, chính phủ Hà Lan đã tiếp quản quyền kiểm soát công ty với lý do lo ngại rằng việc sản xuất có thể được chuyển từ châu Âu sang Trung Quốc. Các tài liệu từ tòa án ở Amsterdam cho thấy các quan chức Mỹ đã gây áp lực lên chính phủ Hà Lan về quyền sở hữu của công ty.

Bắc Kinh đã phản ứng bằng cách ngừng xuất khẩu chip được đóng gói tại các nhà máy của Nexperia, khiến các nhà sản xuất ô tô trên toàn cầu phải chạy đua tìm kiếm nguồn cung, đồng thời cảnh báo về gián đoạn sản xuất.

Một số chuyên gia trong ngành đã so sánh tình hình hiện tại với tình trạng thiếu hụt sau khi các nền kinh tế trên thế giới đóng cửa trong đại dịch Covid-19. Một số tiếng nói khác cho rằng, đây là một tình huống do chính trị gây ra.

Sản xuất linh kiện bán dẫn đòi hỏi quy trình hai bước. Trong trường hợp của Nexperia, sản xuất giai đoạn đầu (front-end production) diễn ra tại Hamburg, Đức, trong khi sản xuất giai đoạn cuối (back-end production), nơi chip được hoàn thiện và đóng gói, chủ yếu được thực hiện tại Trung Quốc. Với tranh chấp đang diễn ra, sự đứt quãng ảnh hưởng cả hai phía.

Ở phía Trung Quốc, hãng đảm nhận quy trình đầu cuối Wingtech sẽ phải tìm giải pháp thay thế tại địa phương, trong khi Nexperia tại Hà Lan sẽ cần tìm các lựa chọn khác để hoàn thành việc sản xuất chip. Hiện tại Nexperia đã có một số hoạt động sản xuất giai đoạn cuối ở Malaysia và Philippines, nhưng không đủ để bù đắp cho sự mất mát của nhà sản xuất tại Trung Quốc.

Nexperia có đủ khả năng tài chính để thực hiện việc này, nhưng sẽ mất ít nhất bốn đến sáu tháng - theo Antonia Hmaidi, nhà phân tích cấp cao tại Viện Nghiên cứu Mercator về Trung Quốc ở Berlin. Thêm vào đó, chip phải được kiểm tra và đạt chứng nhận trước khi có thể sử dụng trong ô tô.

Mức độ quan trọng của vấn nạn thiếu hụt chip Nexperia được phản ánh qua hàng loạt các nhà sản xuất ô tô phải công bố kế hoạch cắt giảm sản xuất. Trong đó, Mercedes, Stellantis và Nissan đã thành lập các nhóm đặc trách để giúp họ tìm cách duy trì sản xuất, đồng thời đảm bảo chip từ các nguồn khác.

Bosch, nhà cung cấp phụ tùng ô tô lớn nhất châu Âu, cho biết tình hình với Nexperia đã gây ra "những thách thức lớn" đòi hỏi sự linh hoạt. Công ty cho biết có tới 1.000 nhân viên tại hai nhà máy ở Đức có thể phải chuyển sang làm việc bán thời gian thông qua một chương trình được chính phủ hỗ trợ.

Nissan cho biết vào thứ Tư rằng họ sẽ cắt giảm sản xuất tại hai nhà máy ở Nhật Bản do việc đình chỉ giao hàng từ Nexperia. Công ty dự kiến sẽ phải "thực hiện các điều chỉnh sản xuất quy mô nhỏ liên quan đến vài trăm chiếc" tại mỗi nhà máy bắt đầu từ tuần tới.

"Tình hình nguồn cung vẫn đang biến động, và chúng tôi đang theo dõi chặt chẽ các diễn biến. Một khi nguồn cung ổn định, chúng tôi sẽ phục hồi nhanh chóng", một phát ngôn viên của Nissan cho biết.