Bong bóng tài sản hình thành, điều hành chính sách tiền tệ sẽ khó khăn hơn

Năm 2020, các thị trường tài sản đã có sự tăng trưởng đáng kể do trở thành nơi trú ẩn cho khoản tiền nhàn rỗi của nhà đầu tư và hộ gia đình. Tuy nhiên, việc lãi suất huy động tiền gửi liên tục hạ do cầu tín dụng giảm đang đẩy dòng tiền tiết kiệm ra khỏi ngân hàng ngày càng nhanh hơn. Ngoài ra, vốn rẻ năm 2020 đã khiến dòng tín dụng không đi trực tiếp vào nền sản xuất, mà chủ yếu đi vào các kênh tiêu dùng hàng nhập khẩu và giao dịch tài sản như chứng khoán, bất động sản.  

Thêm vào đó, khi mức tăng giá trên các thị trường tài sản đủ lớn để tạo ra hiệu ứng của cải, thì mức tiêu dùng sẽ tăng đối với các mặt hàng không phải thiết yếu. Điều này dẫn tới sự lan tỏa của sự tăng giá từ thị trường tài sản sang thị trường tiêu dùng, dù chậm chạp, nhưng có thể cảm nhận được. Đây cũng là một biểu hiện của hiện tượng tăng giá khi chính sách nới lỏng tiền tệ được theo đuổi trong thời gian đủ dài.

Bày tỏ quan điểm của mình, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng Ðầu tư và Phát triển (BIDV) cho biết, hiện tượng bong bóng có thể xảy ra đối với các thị trường tài sản đang tăng trưởng nhanh như chứng khoán, bất động sản (BÐS). Bên cạnh đó, công tác quản lý đất đai, quy hoạch còn hạn chế khiến các đối tượng môi giới tạo nên các cơn sốt đất, đẩy giá BÐS nhiều khu vực tăng mạnh trong những tháng đầu năm, bất chấp diễn biến của dịch bệnh.

Trong lĩnh vực tài chính, thị trường trái phiếu phát triển nhanh nhưng chủ yếu là trái phiếu của doanh nghiệp BÐS và ngân hàng, sự tham gia của các doạnh nghiệp sản xuất còn hạn chế. Trên thị trường chứng khoán có một nghịch lý là, tổng mức huy động vốn vào thị trường tăng cao nhưng giá trị phát hành cổ phiếu giảm, cho thấy nguồn vốn vào thị trường không hoàn toàn để phục vụ mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Cũng theo ông Lực, ở thời điểm này, dù lạm phát chưa thành mối đe dọa vĩ mô, nhưng rủi ro từ vấn đề này vẫn đang tiếp tục tăng. Thị trường tài sản thời gian qua đã có sự tăng trưởng đáng kể vì đây là nơi trú ẩn cho khoản tiền nhàn rỗi của nhà đầu tư và hộ gia đình.

Tin nên đọc

Kịp thời giúp doanh nghiệp ‘hồi sức’, phát triển

Thêm một sản phẩm được giao dịch trên thị trường chứng khoán phái sinh

Cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tập trung, đúng đối tượng và thực chất hơn

Giá trị Thương hiệu Quốc gia Việt Nam tăng nhanh trong năm qua

Đây cũng là biểu hiện của hiện tượng tăng giá khi chính sách nới lỏng tiền tệ được thực hiện đủ lâu, ông Lực cũng cho rằng, thời điểm này có nhiều khó khăn trong chính sách tiền tệ, vì việc thắt chặt trở lại trong bối cảnh nền sản xuất vẫn chưa có cải thiện ở cấp độ căn bản sẽ dẫn tới khó khăn hơn cho khu vực doanh nghiệp.

"Ngoài giảm lãi suất huy động, lãi suất cho vay giảm chậm hơn, làm lợi cho khu vực tài chính hơn là lợi cho sản xuất, kinh doanh, cho nên dòng tiền đang dịch chuyển sang các kênh đầu tư và đầu cơ. Ðây là những tác dụng không mong muốn của chính sách tiền tệ. Do đó, giá cả tiêu dùng vẫn khá ổn định nhưng bong bóng giá tài sản đang là một rủi ro đáng quan ngại khi chính sách tiền tệ được nới lỏng", ông Lực nhận định.

Cảnh báo nhà đầu tư tránh tâm lí "bầy đàn" khi xuống tiền 

Trước hiện tượng dòng tiền chảy mạnh vào các kênh đầu cơ, TS. Cấn Văn Lực khuyến cáo các nhà đầu tư phải hết sức thận trọng, đa dạng hóa các kênh đầu tư, tránh tâm lý đầu tư theo phong trào khi chưa có sự hiểu biết, phân tích thấu đáo. Theo ông Lực, số lượng nhà đầu tư mới quá nhiều nên kiến thức, kinh nghiệm đầu tư còn hạn chế. Các nhà đầu tư cần trang bị kiến thức như một thứ vũ khí để bảo vệ mình nếu không rủi ro “đu dây điện”, thua lỗ là rất cao.  

"Trong bối cảnh, xu hướng mới, yêu cầu mới, cơ hội và thách thức mới, nhà đầu tư cần lưu ý lợi nhuận luôn đi kèm với rủi ro, vì thế cần đầu tư theo “khẩu vị rủi ro” của mình. Phải xác định rõ mục đích đầu tư, đa dạng hóa sản phẩm đầu tư, đặc biệt không vay mượn, dùng đòn bẩy tài chính ở hệ số cao để đầu tư, vì đây là con dao hai lưỡi có thể khuếch đại tài sản hoặc làm nhà đầu tư bị “cháy” tài khoản, cần tránh tâm lý “bầy đàn”, theo phong trào. Hãy là nhà đầu tư thông thái hoặc thông qua tổ chức kinh doanh chứng khoán", ông Lực chia sẻ.

Ông Lực cũng chỉ rõ, trong bối cảnh thị trường nóng như hiện tại, nhà đầu tư cần phải “chậm lại”, đầu tư một cách thận trọng hơn, mỗi quyết định đầu tư nên được gắn liền với những phân tích kỹ lưỡng và hợp lý. Đồng thời, nhà đầu tư cũng cần nâng cao kiến thức của bản thân trong việc quản trị rủi ro để có thể kiểm soát được các tình huống xấu có thể diễn ra. 

Ông Lực cũng cho rằng, một trong những thách thức cho phát triển thị trường chứng khoán (TTCK) hiện nay là nền tảng nhà đầu tư chưa bền vững, dẫn đến nguy cơ bong bóng trên thị trường khi lượng vốn đổ vào từ các nhà đầu tư mới (F0). Do đó, các cơ quan quản lý cần có các giải pháp đẩy nhanh tính minh bạch, chuyên nghiệp cho các định chế tham gia TTCK. Về phía các địa phương cần nhanh chóng vào cuộc ngăn chặn hiện tượng sốt đất và kênh đầu cơ mới xuất hiện. 

“Bài toán đặt ra cho Việt Nam là mức lãi suất điều hành như thế nào cho phù hợp. Thấp quá chưa chắc tốt mà cần đảm bảo hài hòa cho các bên, cả người gửi tiền, người vay tiền và vấn đề điều hành vĩ mô. Nếu không sẽ dẫn tới hệ lụy bong bóng tài sản, lãi suất có thể không cần hạ nhiều nữa nhưng cần hướng dòng vốn đến đúng địa chỉ cần đến để khôi phục kinh tế. Đây là giải pháp lâu dài chứ không thể thay đổi ngay trong ngắn hạn được”, ông Lực nêu quan điểm.

Về phía cơ quan quản lý, ông Lực cho rằng, các bộ, ngành chức năng cần chú trọng theo dõi sát diễn biến các thị trường tài sản đang có biến động, không để xảy ra tình trạng bong bóng, tiềm ẩn nhiều rủi ro, ảnh hưởng nền kinh tế. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam giám sát chặt chẽ tín dụng vào các lĩnh vực BÐS, chứng khoán, BOT giao thông.

"Tích cực triển khai các biện pháp xử lý nợ xấu, giám sát các tổ chức tín dụng có các khoản nợ được cơ cấu lại thời hạn trả nợ. Bộ Tài chính tập trung theo dõi thị trường trái phiếu doanh nghiệp, tăng cường giám sát biến động của TTCK, chống thao túng giá, phòng ngừa rủi ro tăng nóng của thị trường. Phát triển các quỹ đầu tư dài hạn và các tổ chức xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp. Nhà nước cần đưa ra những cảnh báo và hướng dòng tiền chảy vào khu vực sản xuất nhiều hơn thay vì chảy vào các tài sản tài chính. Khi kinh tế tăng trưởng nhanh hơn thì thị trường tự khắc sẽ bền vững", TS Cấn Văn Lực nêu giải pháp.