Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công nghệ mũi nhọn của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, mở ra nhiều cơ hội to lớn cho phát triển kinh tế - xã hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức, cấp bách về quản lý, đạo đức và an toàn. Trong bối cảnh đó, việc ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo là cần thiết nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý thống nhất ở cấp luật. 

Tuy nhiên, các quy định mang tính nguyên tắc trong Luật chỉ có thể được triển khai hiệu quả thông qua các văn bản quy định chi tiết, trong đó Nghị định của Chính phủ giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Do đó, việc xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo nhằm bảo đảm thuận lợi, thống nhất, đồng bộ và khả thi trong quá trình triển khai.

Tạo ra một hành lang pháp lý toàn diện cho việc quản lý rủi ro hiệu quả đối với các hệ thống trí tuệ nhân tạo và thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con người; tăng cường hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước, tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân.

Hỗ trợ phát triển hệ sinh thái và thị trường trí tuệ nhân tạo

Dự thảo Nghị định nêu rõ hỗ trợ phát triển hệ sinh thái và thị trường trí tuệ nhân tạo. Theo đó, việc hỗ trợ phát triển hệ sinh thái và thị trường trí tuệ nhân tạo được thực hiện theo quy định của pháp luật về khoa học và công nghệ, đầu tư, đấu thầu, tài chính, thuế, chuyển đổi số và pháp luật có liên quan; bảo đảm công khai, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, không phân biệt đối xử và không làm méo mó thị trường.

Nội dung hỗ trợ phát triển hệ sinh thái và thị trường trí tuệ nhân tạo bao gồm:  

Tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân tiếp cận hạ tầng tính toán, dữ liệu, nền tảng và môi trường thử nghiệm có kiểm soát phục vụ nghiên cứu, phát triển, sản xuất và thương mại hóa sản phẩm, dịch vụ trí tuệ nhân tạo.

Hỗ trợ kết nối cung – cầu công nghệ, phát triển thị trường sản phẩm, dịch vụ trí tuệ nhân tạo thông qua Sàn giao dịch công nghệ quốc gia, nền tảng kết nối và các hoạt động xúc tiến thương mại theo quy định của pháp luật.

Ưu tiên sử dụng sản phẩm, dịch vụ trí tuệ nhân tạo trong mua sắm công theo quy định của pháp luật về đấu thầu.

Khuyến khích phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo thế hệ mới nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực quản trị, sản xuất, kinh doanh và cung cấp dịch vụ công.

Hỗ trợ chi phí đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với các sáng chế, giải pháp hữu ích về trí tuệ nhân tạo.

Đối tượng được xem xét áp dụng các biện pháp hỗ trợ bao gồm:

a) Tổ chức, cá nhân nghiên cứu, phát triển, sản xuất, cung cấp sản phẩm, dịch vụ trí tuệ nhân tạo;

b) Doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo;

c) Cơ sở nghiên cứu, cơ sở đào tạo, tổ chức khoa học và công nghệ và cơ quan nhà nước có hoạt động ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Việc tiếp cận các biện pháp hỗ trợ được thực hiện thông qua đăng ký trên Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo hoặc qua các chương trình, cơ chế hỗ trợ hiện hành; không làm phát sinh thủ tục hành chính mới. 

Doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo về trí tuệ nhân tạo được ưu tiên tiếp cận hạ tầng kỹ thuật, dữ liệu và môi trường thử nghiệm có kiểm soát do Nhà nước đầu tư; được hỗ trợ về chi phí, đào tạo, tư vấn và kết nối thị trường theo quy định của pháp luật.

Hỗ trợ doanh nghiệp trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo

Bên canh đó, dự thảo Nghị định cũng đè xuất quy định hỗ trợ doanh nghiệp tỏng lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Hỗ trợ chi phí tuân thủ: Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo được:

Hỗ trợ một phần chi phí đánh giá sự phù hợp, thử nghiệm, kiểm định an toàn thông tin theo quy định của Luật Trí tuệ nhân tạo.

Cung cấp miễn phí hồ sơ mẫu, công cụ tự đánh giá rủi ro, tài liệu hướng dẫn và các mô hình nền tảng mã nguồn mở do Nhà nước phát triển.

Ưu tiên hỗ trợ từ Quỹ Phát triển trí tuệ nhân tạo quốc gia.

Cơ chế phiếu hỗ trợ (Voucher): Doanh nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ, nhóm nghiên cứu có dự án đổi mới sáng tạo khả thi về trí tuệ nhân tạo được cấp phiếu hỗ trợ để: Thanh toán chi phí sử dụng hạ tầng tính toán, bộ dữ liệu dùng chung; sử dụng mô hình nền tảng, mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt và tiếng dân tộc thiểu số; tiếp cận nền tảng huấn luyện, kiểm thử và thuê chuyên gia tư vấn kỹ thuật.

Doanh nghiệp có năng lực nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo được ưu tiên tham gia nhiệm vụ khoa học và công nghệ, nhiệm vụ phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ số trọng điểm. 

Doanh nghiệp tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát được hỗ trợ tư vấn pháp lý, hoàn thiện hồ sơ, đánh giá rủi ro, kiểm thử an toàn và kết nối với cơ sở thử nghiệm, kiểm định miễn phí.  

Doanh nghiệp chia sẻ dữ liệu, mô hình, công cụ hoặc kết quả nghiên cứu phục vụ phát triển trí tuệ nhân tạo được xem xét áp dụng các cơ chế khuyến khích, hỗ trợ phù hợp theo quy định của pháp luật.  

Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo

Theo dự thảo, nhà nước phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo theo hướng toàn diện, liên thông giữa các cấp học và trình độ đào tạo, bảo đảm hình thành đội ngũ nhân lực chất lượng cao phục vụ nghiên cứu, phát triển, ứng dụng và quản lý trí tuệ nhân tạo theo quy định tại Điều 23 của Luật Trí tuệ nhân tạo.

Giáo dục phổ thông: Tích hợp nội dung cơ bản về trí tuệ nhân tạo, tư duy tính toán, kỹ năng số và đạo đức công nghệ vào chương trình bắt buộc; khuyến khích hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu và sáng tạo trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. 

Giáo dục nghề nghiệp và đại học: Cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học được khuyến khích xây dựng chương trình đào tạo về trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu và các chuyên ngành liên quan; khuyến khích hợp tác với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và tổ chức quốc tế trong đào tạo, thực tập, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

Chương trình quốc gia phát triển nhân lực trí tuệ nhân tạo: Nhà nước triển khai Chương trình quốc gia phát triển nhân lực trí tuệ nhân tạo, bao gồm: đào tạo đại trà kỹ năng AI cho người lao động; đào tạo chuyên sâu đội ngũ kỹ sư, chuyên gia AI chất lượng cao; thu hút chuyên gia AI quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài.

Tổ chức, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp tham gia phát triển nhân lực trí tuệ nhân tạo được hưởng cơ chế khuyến khích và ưu đãi theo quy định của pháp luật; có trách nhiệm phối hợp trong đào tạo, nghiên cứu ứng dụng và thực hành nghề nghiệp, gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn. 

Cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu và trung tâm đổi mới sáng tạo có trách nhiệm hợp tác, chia sẻ tri thức và tham gia mạng lưới quốc gia, quốc tế về đào tạo, nghiên cứu và phát triển nhân lực trí tuệ nhân tạo.