Thay vì lao vào các phân khúc đòi hỏi nguồn lực khổng lồ, phát triển chip bán dẫn chuyên dụng (Specialized Chip) đang được xem là hướng đi chiến lược, tạo cơ hội cho doanh nghiệp nội địa làm chủ công nghệ, gia tăng giá trị và từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Công nghiệp bán dẫn từ lâu đã được xác định là một trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược của Việt Nam. Nghị quyết số 57-NQ/TW đã đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí đột phá chiến lược, yêu cầu từng bước làm chủ công nghệ bán dẫn.

Cụ thể hóa định hướng này, Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định số 1018/QĐ-TTg) đã lựa chọn công thức chiến lược C = SET + 1, trong đó chữ "S" đại diện cho Specialized - tức tập trung vào dòng chip chuyên dụng.

Tiếp đó, Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg cũng khẳng định công nghệ chip bán dẫn và các sản phẩm chip chuyên dụng thuộc nhóm công nghệ, sản phẩm chiến lược cần ưu tiên phát triển.

Khác với chip đa năng phục vụ nhiều mục đích chung, chip chuyên dụng được thiết kế tối ưu để giải quyết một bài toán cụ thể. Nhờ khả năng tối ưu hiệu năng, tiết kiệm năng lượng và đáp ứng chính xác yêu cầu kỹ thuật, loại chip này hiện diện rộng rãi trong nhiều thiết bị hiện đại như camera AI, thiết bị IoT, robot, máy bay không người lái (UAV), hệ thống viễn thông, điện tử công suất, lưới điện thông minh và thiết bị bảo mật.

Phát biểu tại Hội thảo “Thách thức và giải pháp thúc đẩy phát triển chip bán dẫn chuyên dụng tại Việt Nam” diễn ra ngày 10/9/2026 do Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn phối hợp với Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) tổ chức, ông Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn nhấn mạnh: "Đây là hướng đi phù hợp với điều kiện Việt Nam khi nước ta đã hình thành đội ngũ thiết kế chip, có ngành công nghiệp điện tử phát triển và sở hữu thị trường tương đối lớn trong các lĩnh vực như viễn thông, AI, ô tô điện, năng lượng và chuyển đổi số.

Nếu phát triển thành công, doanh nghiệp Việt Nam có thể từng bước nâng tỷ lệ giá trị gia tăng trong các sản phẩm điện tử, đồng thời làm chủ những khâu có giá trị cao như thiết kế, xác minh, kiểm thử và tích hợp chip."

Không dừng lại ở cấp độ chính sách hay nghiên cứu, thị trường sản xuất chip nội địa đang chứng kiến những bước chuyển mình mạnh mẽ từ các tập đoàn công nghiệp lớn.

Trước đó, vào đầu tháng 1/2026, Tập đoàn Viettel đã đặt nền móng đầu tiên khi khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội) trên diện tích 27 ha. Dự án đóng vai trò là hạ tầng quốc gia phục vụ toàn diện cho nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và sản xuất chip.

Nối tiếp Viettel, Tập đoàn Geleximco cũng đang xúc tiến các thủ tục đầu tư nhà máy sản xuất chip bán dẫn tại tỉnh Hưng Yên. Theo kế hoạch, dự án sẽ được khởi công vào tháng 11/2026 và chính thức cho ra mắt các sản phẩm thương mại vào đầu năm 2028.

Đại diện Geleximco cho biết, doanh nghiệp cam kết ưu tiên thử nghiệm và tích hợp các vi mạch điều khiển, cảm biến, chip công suất do các kỹ sư Việt Nam thiết kế trực tiếp vào hệ sinh thái xe điện cũng như các sản phẩm công nghiệp của tập đoàn.

Về quy mô, Geleximco là tập đoàn đa ngành sở hữu tiềm lực tài chính vững mạnh với doanh thu hàng năm vượt 20.000 tỷ đồng, tổng tài sản khoảng 80.000 tỷ đồng và giải quyết việc làm cho hơn 10.000 lao động. Việc một tập đoàn tư nhân hàng đầu tham gia vào khâu sản xuất chip được kỳ vọng sẽ tạo cú hích lớn cho hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn trong nước.

Sự kết hợp giữa chính sách định hướng đúng đắn (tập trung vào chip chuyên dụng) cùng sự chủ động nhập cuộc từ các doanh nghiệp lớn như Viettel và Geleximco đang tạo nên tiền đề vững chắc cho ngành bán dẫn Việt Nam.

Việc tự chủ từ khâu thiết kế đến sản xuất và tích hợp các sản phẩm chip chuyên dụng nội địa không chỉ giúp giảm sự phụ thuộc vào các giải pháp nhập khẩu trong các ngành then chốt mà còn mở ra cơ hội đưa sản phẩm "Made in Vietnam" tham gia sâu, bền vững vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.