Cơn khát chip tái diễn giữa đợt tháo chạy của dòng tiền
(DNTO) - Đợt bốc hơi hàng trăm tỷ USD của các tập đoàn công nghệ lớn không chỉ đơn thuần là phản ứng hoảng loạn nhất thời của thị trường. Ẩn sau đà lao dốc này là sự đứt gãy cấu trúc của chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu trong bối cảnh kỷ nguyên tiền rẻ đã chính thức khép lại.
Sự hoảng loạn trên bảng điện tử đang nhanh chóng chuyển hóa thành rủi ro thực tế cho nền kinh tế toàn cầu. Ảnh: Bloomberg
Làn sóng bán tháo đang càn quét không thương tiếc qua các trung tâm tài chính lớn nhất thế giới. Chỉ số Nasdaq Composite vừa ghi nhận mức giảm hơn 4% chỉ trong vài phiên giao dịch vào giữa tháng 4/2026, đánh dấu chuỗi lao dốc mạnh nhất kể từ năm 2022. Đợt tháo chạy này đã thổi bay khoảng 900 tỷ USD giá trị vốn hóa của nhóm 7 cổ phiếu công nghệ lớn nhất nước Mỹ chỉ trong chưa đầy một tuần.
Tâm lý hoảng loạn bùng phát ngay sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phát đi tín hiệu duy trì mặt bằng lãi suất ở mức đỉnh 5,25-5,5% lâu hơn dự kiến. Cùng lúc đó, Tập đoàn Sản xuất Bán dẫn Đài Loan (TSMC) hạ dự báo tăng trưởng của ngành bán dẫn toàn cầu trong năm nay xuống còn 10%, thay vì mức 20% như kỳ vọng bùng nổ ban đầu.
Dòng tiền đầu cơ từng bơm căng định giá của các công ty công nghệ giờ đây đang tháo chạy một cách không trật tự.
Sự hoảng loạn trên bảng điện tử đang nhanh chóng chuyển hóa thành rủi ro thực tế cho nền kinh tế toàn cầu. Tình trạng này đồng nghĩa với việc chi phí sản xuất mọi thiết bị từ điện thoại thông minh đến máy chủ trung tâm dữ liệu sẽ đội lên từ 15% đến 20%, trực tiếp làm chậm lại quá trình bình dân hóa các dịch vụ số.
Người tiêu dùng cuối cùng sẽ phải gánh chịu toàn bộ gánh nặng này thông qua các đợt tăng giá sản phẩm phần cứng dự kiến diễn ra trong thời gian tới.
Chu kỳ thắt chặt tiền tệ kéo dài của Fed đang phá vỡ hoàn toàn mô hình định giá dựa trên dòng tiền tương lai. Việc lãi suất neo ở mức cao nhất trong 23 năm khiến tỷ suất chiết khấu tăng vọt, làm giảm thê thảm giá trị hiện tại của những khoản lợi nhuận kỳ vọng. Các tập đoàn thâm dụng vốn như ngành thiết kế và đúc linh kiện bán dẫn lập tức trở thành nạn nhân đầu tiên của môi trường vốn đắt đỏ này.
Chi phí đi vay khổng lồ đang bào mòn trực tiếp vào nguồn ngân sách nghiên cứu và phát triển. Trong quý đầu năm nay, chi phí trả lãi vay của nhiều hãng công nghệ phần cứng đã tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2022. Nhiều công ty khởi nghiệp công nghệ buộc phải cắt giảm 10-15% nhân sự để bảo toàn thanh khoản và đình chỉ các dự án rủi ro cao.
Cơn khát linh kiện điện tử quay trở lại ở mức độ trầm trọng hơn khi bài toán địa chính trị can thiệp sâu vào chuỗi cung ứng. Đạo luật CHIPS và Khoa học của Mỹ trị giá 52,7 tỷ USD đang vướng mắc lớn ở khâu giải ngân và chi phí nguyên vật liệu lạm phát. Quá trình phân mảnh này khiến hiệu quả kinh tế ngắn hạn phải nhường chỗ cho mục tiêu an ninh chuỗi cung ứng dài hạn.
Tiến độ xây dựng các siêu nhà máy đúc chip tại Bắc Mỹ đang chậm hơn từ một đến hai năm so với dự báo. Điển hình là siêu nhà máy trị giá 40 tỷ USD của TSMC tại Arizona đã phải lùi lịch sản xuất chip 3nm sang tận năm 2027 do thiếu hụt công nhân xây dựng có tay nghề. Những gián đoạn này khiến sản lượng chip toàn cầu không thể bắt kịp nhu cầu bùng nổ của các hệ thống máy chủ dữ liệu lớn.
Cú sốc giảm giá trên thị trường chứng khoán lại vô tình mở ra cơ hội vàng cho các thương vụ sáp nhập quy mô lớn. Các tập đoàn sản xuất ô tô và thiết bị quốc phòng đang sử dụng lượng tiền mặt dồi dào để âm thầm thâu tóm các tài sản công nghệ. Định giá của nhiều công ty thiết kế vi mạch quy mô vừa đã giảm 30-40% so với mức đỉnh, biến họ thành mục tiêu thù địch.
Việc mua lại các công ty công nghệ đang bị định giá thấp giúp các tập đoàn công nghiệp tích hợp dọc chuỗi cung ứng một cách nhanh chóng với chi phí rẻ hơn nhiều so với tự xây dựng từ đầu. Tuy nhiên, xu hướng này sẽ khiến sức mạnh công nghệ ngày càng tập trung vào tay một số ít các tập đoàn đa quốc gia. Rào cản gia nhập ngành được nới rộng sẽ làm suy yếu động lực đổi mới sáng tạo từ các nhà phát triển độc lập.