Sự chuyển mình của bang Johor (Malaysia) diễn ra với tốc độ khó tin, xóa sổ hoàn toàn hình ảnh một vùng nông thôn trầm lắng. Thay vì những chuyến xe chở nông sản nối đuôi nhau, khu vực này giờ đây đón nhận các siêu dự án khổng lồ từ hàng loạt tên tuổi đình đám như Microsoft, Google và ByteDance.

Nổi bật nhất là cái bắt tay trị giá 4,3 tỷ USD giữa tập đoàn công nghệ Nvidia và đối tác địa phương YTL để xây dựng một trung tâm trí tuệ nhân tạo.

Sự xuất hiện dồn dập của các bến đỗ AI này đã đẩy công suất lưu trữ của Johor từ 10 MW vào năm 2022 lên hơn 1.500 MW, biến nơi đây thành thỏi nam châm hút vốn đầu tư lớn nhất Đông Nam Á.

Thực tế, Johor từng bị xem là vùng ven mờ nhạt nhưng lại chớp được cơ hội vàng khi quốc gia láng giềng Singapore vướng vào rào cản tài nguyên. Vào năm 2019, đảo quốc sư tử buộc phải tạm ngưng cấp phép các dự án lưu trữ mới do hệ thống điện lưới và nguồn nước sạch chạm ngưỡng giới hạn an toàn.

Các nhà đầu tư lập tức chuyển hướng sang bờ bên kia eo biển, nơi giá điện chỉ ở mức 0,10 USD/kWh, thấp hơn rất nhiều so với mức 0,27 USD/kWh tại Singapore. Nhờ lợi thế vị trí sát vách, nguồn quỹ đất khổng lồ và chi phí rẻ, khu vực này đã gom gọn 3,8 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp chỉ riêng trong năm 2025, theo số liệu từ hãng tư vấn Knight Frank.

Dù đang bứt tốc cực kỳ ấn tượng, mức tiêu thụ tài nguyên khổng lồ của các cỗ máy siêu tính toán lại đang đẩy hạ tầng cơ sở của địa phương vào trạng thái báo động đỏ. Những trung tâm dữ liệu này hoạt động không ngừng nghỉ ngày đêm, sinh ra lượng nhiệt lớn và đòi hỏi hàng loạt hệ thống làm mát bằng nước cực kỳ tốn kém.

Dữ liệu từ cơ quan quản lý nội địa cho thấy, toàn cụm công nghệ trải dài qua Johor, Selangor và Negeri Sembilan cần tiêu thụ tới 808 triệu lít nước mỗi ngày. Tuy nhiên, hệ thống cung cấp hiện tại chỉ đáp ứng được khoảng 142 triệu lít, khiến hàng loạt dự án tỷ USD vẫn đang mòn mỏi xếp hàng chờ phê duyệt nguồn cấp.

Khó khăn thực sự chưa dừng lại ở giới hạn môi trường, mà còn nằm ở cuộc chiến bán dẫn toàn cầu khi làn sóng đầu tư cọ xát với ranh giới địa chính trị nhạy cảm. Dòng tiền khổng lồ đổ vào xây dựng hạ tầng đã kéo theo sự gia tăng đột biến của các lô hàng vi mạch xử lý đồ họa hiệu năng cao. Theo Bloomberg, kim ngạch nhập khẩu linh kiện chip vào Malaysia đã chạm mốc 2,74 tỷ USD chỉ trong tháng 4/2025, đánh dấu mức tăng vọt 3.400% so với cùng kỳ hai năm trước.

Con số này ngay lập tức đưa quốc gia Đông Nam Á vào tầm ngắm của các cơ quan giám sát thương mại tại Washington.

Chính phủ Mỹ lo ngại các lệnh cấm vận công nghệ đang bị lách luật một cách tinh vi, khi một số tổ chức lợi dụng kẽ hở nhập khẩu để biến Malaysia thành trạm trung chuyển trái phép nhằm tuồn chip AI sang Trung Quốc.

Đứng trước nguy cơ hứng chịu các đòn trừng phạt tàn khốc, chính quyền Kuala Lumpur buộc phải kích hoạt hàng loạt biện pháp kiểm soát gắt gao. Vào ngày 14/7/2025, Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp Malaysia (MITI - Ministry of Investment, Trade and Industry) đã ban hành quy định yêu cầu giấy phép xuất khẩu đặc biệt đối với mọi hoạt động vận chuyển hoặc quá cảnh chip AI có nguồn gốc từ Mỹ.

Việc bảo vệ vị thế trung lập lúc này chính là chiếc phao cứu sinh duy nhất, bởi một lệnh cấm vận giáng xuống sẽ lập tức đóng băng toàn bộ chuỗi cung ứng linh kiện đắt giá tại Johor.

Câu chuyện lột xác của Johor mang lại một bài học tham chiếu đầy giá trị cho các địa phương đang muốn thu hút dòng vốn đầu tư công nghệ tại Việt Nam. Khi nhiều tỉnh thành nông nghiệp và vùng ven đang nỗ lực dọn ổ đón đại bàng, việc vạch sẵn chiến lược dài hạn cho hạ tầng năng lượng sạch và môi trường là điều kiện bắt buộc.

Thu hút được các tập đoàn đa quốc gia rót tiền thực tế chỉ là bước khởi đầu trong cuộc chơi khốc liệt này. Khả năng duy trì năng lực vận hành bền vững, đi kèm với một hệ thống pháp lý đủ minh bạch để né tránh các rủi ro trừng phạt quốc tế, mới chính là yếu tố quyết định ai sẽ trụ vững đến cùng.