Ngày 7/9, bà Nguyễn Thị Thu, Trưởng Ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế) đã trao đổi với báo chí xung quanh vấn đề này. 

Thưa bà, trong thời gian thực hiện Chiến dịch làm sạch mã số thuế doanh nghiệp, có một số doanh nghiệp phản ánh đã ngừng hoạt động kinh doanh, không phát sinh nợ thuế hàng chục năm, bây giờ quay trở lại và đối mặt với nhiều thủ tục, cũng như mức xử phạt lên tới vài chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng mới có thể đóng mã số thuế. Quan điểm của bà về vấn đề này như thế nào?

Hiện nay, có khoảng 617.000 mã số thuế của doanh nghiệp, hộ kinh doanh không còn hoạt động hoặc có thông tin chưa được cập nhật đầy đủ.

Doanh nghiệp khi quay trở lại để thực hiện các thủ tục chấm dứt hoạt động mã số thuế hoặc quay trở lại hoạt động kinh doanh vẫn phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước (NSNN) theo quy định. Điều này đảm bảo tính công bằng giữa NNT đó với những NNT đang hoạt động. Khi quay lại, họ không cần phải chịu bất cứ chi phí tuân thủ nào khác ngoài các nghĩa vụ phải thực hiện với ngân sách Nhà nước.

Hiện nay, NNT khi quay trở lại hoạt động kinh doanh vẫn phải thực hiện đúng nghĩa vụ theo quy định. Đây là đợt cao điểm xử lý với số lượng lớn NNT. 

Thời gian qua, ngành Thuế đã nắm bắt các vướng mắc phát sinh, từ việc nộp những khoản nợ còn tồn đọng hay những nghĩa vụ NNT cần phải kê khai từ thời điểm rời khỏi địa chỉ kinh doanh đến thời điểm hiện tại. Ngành Thuế cũng đã tập hợp đầy đủ các vướng mắc và đang đề xuất các giải pháp lên các cấp có thẩm quyền tháo gỡ.

Trong giai đoạn thực hiện chiến dịch từ nay đến cuối năm 2026, cơ quan Thuế đã bố trí đầy đủ nguồn lực để hỗ trợ NNT. Khi NNT đã có hồ sơ đến cơ quan Thuế, đã hoàn thành các nghĩa vụ với NSNN, thời gian giải quyết chấm dứt hiệu lực mã số thuế chỉ trong vòng 3 ngày làm việc. Ngành Thuế đặt ra các mục tiêu cụ thể cho từng công chức thuế trong việc hỗ trợ NNT thực hiện các thủ tục hỗ trợ cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh.

Hy vọng với các giải pháp tháo gỡ này, doanh nghiệp có thể hoàn thành các thủ tục nhanh nhất, để yên tâm mở thêm doanh nghiệp mới hoặc quay trở lại hoạt động kinh doanh và hoàn toàn yên tâm với tình trạng pháp lý đã thực hiện. Đây là mục tiêu của Chiến dịch, cũng như các giải pháp ngành Thuế đang tổng hợp, đề xuất với các cấp có thẩm quyền.

Trong 8 tháng qua, ngành Thuế đã làm sạch khoảng 95.000 mã số thuế, trong đó có hơn 3.000 mã số thuế được khôi phục, giúp doanh nghiệp quay trở lại hoạt động. Như vậy, Chiến dịch không chỉ nhằm “làm sạch” dữ liệu, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp trở lại thị trường. Bà đánh giá thế nào về kết quả này và chiến dịch hỗ trợ doanh nghiệp cụ thể ra sao, thưa bà?

Mục tiêu của ngành Thuế là hỗ trợ những doanh nghiệp thực sự chấm dứt hoạt động hoàn tất tình trạng pháp lý của mình.

Qua đó cũng hỗ trợ những doanh nghiệp thực sự có nhu cầu quay trở lại sản xuất, kinh doanh để họ có thể tiếp tục hoạt động. Đây cũng là một cách đóng góp cho NSNN khi họ quay trở lại hoạt động kinh doanh.Ngoài ra, làm sạch mã số thuế cũng góp phần làm sạch môi trường kinh doanh. Khi hỗ trợ NNT thực hiện các thủ tục quay trở lại hoạt động, thông qua quá trình này, chúng tôi cũng phát hiện những doanh nghiệp có thể lợi dụng pháp nhân để thực hiện mua bán hóa đơn bất hợp pháp hoặc trốn thuế, chúng tôi sẽ áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định. Đó cũng là một cách để làm sạch mã số thuế.

Đối với những doanh nghiệp tuân thủ sẽ được chấm dứt tình trạng pháp lý của mình một cách chính thức trong cơ sở dữ liệu. Còn đối với những doanh nghiệp cố tình vi phạm, đây cũng là cơ hội để rà soát, làm sạch và loại bỏ những trường hợp này ra khỏi hệ thống quản lý thuế.

Chiến dịch xác định đây là đợt cao điểm để hỗ trợ NNT. Trước đây, NNT sẽ tự phát hiện tình trạng hoạt động của mình, tự quay lại và từ từ thực hiện các thủ tục. Khi đó, không tập trung được nguồn lực. Còn Chiến dịch này có mục tiêu là tập trung nguồn lực để hỗ trợ NNT. Để thực hiện Chiến dịch có rất nhiều chương trình, từ tài liệu hướng dẫn, tổ chức nguồn lực, phân công cán bộ cơ quan thuế đến từng địa bàn để có thể tiếp cận, liên hệ và tìm cách liên hệ với người nộp thuế, qua đó hỗ trợ từng NNT nhanh hơn.

Thực tế, đây không phải là công việc mới phát sinh mà là công việc thường xuyên phải thực hiện. Tuy nhiên, đứng trước yêu cầu của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cần phải rà soát lại toàn bộ cơ sở dữ liệu để đảm bảo “đúng, đủ, sạch, sống”, làm nền tảng để chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cũng như làm nền tảng cho việc chuyển đổi số. Vì vậy, ngành Thuế cần phải làm dứt điểm câu chuyện này.

Thông qua Chiến dịch, ngành Thuế mong muốn hỗ trợ những NNT quay trở lại làm các thủ tục để chấm dứt hiệu lực mã số thuế; đồng thời, qua việc làm sạch mã số thuế sẽ tạo ra một cơ sở dữ liệu đầy đủ. Khi cơ sở dữ liệu đầy đủ, các đánh giá về hoạt động của nền kinh tế, chuyển đổi số cũng như việc sử dụng các thông tin, số liệu sẽ chính xác và hiệu quả hơn.

Xin trân trọng cảm ơn bà!

Doanh nghiệp ngừng hoạt động nhiều năm: Đề xuất không truy thu thuế, lệ phí 

Theo bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam (VTCA), quá trình triển khai chiến dịch làm sạch mã số thuế đã phát sinh một số vướng mắc, với nhóm NNT không am hiểu pháp luật, không có dấu hiệu cố tình vi phạm. Cụ thể là việc xác định nghĩa vụ thuế, tiền chậm nộp và xử lý vi phạm đối với các trường hợp này. 

Đơn cử, doanh nghiệp chấm dứt hoạt động từ năm 2013, nhưng đến tháng 8/2026 mới làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Tổng số tiền doanh nghiệp được thông báo phải nộp để hoàn tất thủ tục gồm 11,5 triệu đồng tiền phạt chậm nộp tờ khai thuế giá trị gia tăng; 11,5 triệu tiền phạt chậm nộp tờ khai thuế thu nhập doanh nghiệp; 22 triệu lệ phí môn bài từ năm 2013 đến năm 2025 và 16 triệu tiền chậm nộp. Tổng cộng 61 triệu đồng.

Trước thực trạng này, bà Nguyễn Thị Cúc đề xuất ngành Thuế cần phân loại NNT để có cách xử lý phù hợp. Với doanh nghiệp “ma”, mua bán hóa đơn, trốn thuế hoặc giả mạo thông tin để thành lập doanh nghiệp, cần xử lý nghiêm. Với doanh nghiệp ngừng hoạt động, nhưng chưa chấm dứt mã số thuế do thiếu hiểu biết hoặc “bỏ quên”, nếu thực tế không kinh doanh, không phát sinh doanh thu, chi phí và không nợ thuế, có thể xem xét không truy thu lệ phí môn bài, tiền chậm nộp và không xử phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế trong thời gian không hoạt động.

Đối với các khoản thuế còn nợ trước khi ngừng hoạt động, nếu không có dấu hiệu gian lận, cần thu đủ thuế gốc, đồng thời nghiên cứu giới hạn thời gian tính tiền chậm nộp, chẳng hạn không quá 5 năm, để tạo điều kiện cho doanh nghiệp sớm chấm dứt mã số thuế.

Còn ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas cho rằng, lệ phí môn bài, tiền chậm nộp và phạt chậm nộp tờ khai có thể trở thành rào cản đối với chiến dịch làm sạch mã số thuế mà ngành thuế đang triển khai. Vì vậy, nên có cơ chế không truy thu lệ phí môn bài đối với những doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhiều năm; đồng thời, không nên xử phạt đối với các tờ khai không phát sinh nghĩa vụ thuế và nên cân nhắc xử phạt hành vi không thông báo ngừng kinh doanh theo quy định khi doanh nghiệp không còn kinh doanh trên thực tế.