Mới đây, tại TP.Hồ Chí Minh, Tạp chí Tiếp thị & Gia đình đã phối hợp với Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương tổ chức nhiều buổi tọa đàm với chủ đề “Truy xuất nguồn gốc - Lá chắn bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng”. 

Trước thực trạng các vụ vi phạm liên quan đến nguồn gốc hàng hóa diễn biến phức tạp, nhiều quy định mới về truy xuất nguồn gốc đang được triển khai, việc doanh nghiệp hiểu đúng và thực hiện đúng các yêu cầu theo quy định pháp luật càng trở nên cần thiết, không chỉ để đáp ứng yêu cầu quản lý mà còn bảo vệ thương hiệu và người tiêu dùng.

Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung trao đổi những vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai thực tế, từ yêu cầu quản lý, giải pháp công nghệ đến kinh nghiệm thực hiện tại doanh nghiệp.

Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, sự quan tâm của đông đảo doanh nghiệp cho thấy truy xuất nguồn gốc đang trở thành vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm trong quá trình thực hiện các chính sách mới.

Không phải cứ có QR Code là chống được hàng giả. Thực tế cho thấy, công nghệ số đang hỗ trợ hiệu quả việc truy xuất nguồn gốc, giúp minh bạch chuỗi cung ứng, bảo vệ thương hiệu và củng cố niềm tin của người tiêu dùng. Tuy nhiên, sự phát triển của công nghệ cũng tạo điều kiện để các đối tượng cơ hội làm giả sử dụng những phương thức ngày càng tinh vi.

Vì vậy, doanh nghiệp cần hiểu đúng về truy xuất nguồn gốc, thay vì chỉ coi đây là việc dán một chiếc tem hay một mã QR lên sản phẩm. Truy xuất nguồn gốc cần được nhìn nhận là một hệ thống quản lý thông tin, giúp minh bạch quá trình hình thành và lưu thông của hàng hóa.

Đáng chú ý, việc sử dụng tem hoặc mã QR không đồng nghĩa với việc có thể ngăn chặn hoàn toàn hàng giả. Thực tế đã xuất hiện tình trạng tem chống hàng giả bị làm giả, trong khi mã QR cũng có nguy cơ bị sao chép.

Một sản phẩm đưa ra thị trường, thông tin không chỉ dừng ở ngày sản xuất, hạn sử dụng mà cần thể hiện rõ nguồn gốc để doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể tiếp cận thông tin một cách công khai, minh bạch.

Tại phiên thảo luận, những vấn đề cộng đồng doanh nghiệp quan tâm trong quá trình thực hiện truy xuất nguồn gốc, từ yêu cầu quản lý, giải pháp công nghệ đến kinh nghiệm triển khai thực tế tại doanh nghiệp được quan tâm chú trọng. Các đại biểu tập trung trao đổi 8 nhóm vấn đề: phân biệt mã QR thông thường với hệ thống truy xuất nguồn gốc; các quy định mới và những mốc thời gian doanh nghiệp cần lưu ý; mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp; vai trò của truy xuất nguồn gốc trong quản trị, kiểm soát và thu hồi sản phẩm; giải pháp chống hàng giả và nguy cơ sao chép mã; chi phí triển khai đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa; yêu cầu của thị trường xuất khẩu; chất lượng và độ tin cậy của dữ liệu truy xuất.

Trong đó, chất lượng dữ liệu và khả năng kiểm chứng thông tin được xem là yếu tố cốt lõi. Một mã QR chỉ thực sự có giá trị khi thông tin phía sau mã được cập nhật đầy đủ, chính xác và có khả năng kiểm chứng.

Công nghệ chỉ hiệu quả khi dữ liệu minh bạch. Hiểu đúng truy xuất nguồn gốc, doanh nghiệp sẽ biết cần chuẩn bị gì và triển khai như thế nào để đáp ứng yêu cầu quản lý, đồng thời nâng cao hiệu quả quản trị, bảo vệ thương hiệu và tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Sự phát triển của blockchain, trí tuệ nhân tạo (AI) và các giải pháp mã hóa đang mở ra thêm nhiều công cụ trong quản lý chuỗi cung ứng, kiểm soát dòng sản phẩm và hỗ trợ nhận diện hàng giả. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trong một hệ thống quản trị minh bạch, đồng bộ và có trách nhiệm.

Đặc biệt, truy xuất nguồn gốc giúp tăng khả năng tiếp cận thông tin, tăng độ tin cậy để người tiêu dùng quyết định chọn sử dụng. Đây cũng được coi là phương thức nâng cao năng lực quản trị, bảo vệ thương hiệu và tạo lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp.