Sắc lệnh được ký vào ngày 06/02/26 (giờ Mỹ) không chỉ là một công cụ trừng phạt kinh tế đơn thuần mà còn là một thông điệp chính trị cứng rắn về quyền ưu tiên của lợi ích an ninh Mỹ.

Theo số liệu từ Bộ Thương mại Mỹ, mức thuế 25% sẽ được cộng dồn vào tất cả các khung thuế hiện hành, tạo ra một rào cản tài chính gần như không thể vượt qua đối với các doanh nghiệp từ Ấn Độ, Trung Quốc và một số quốc gia EU. Các chuyên gia tài chính tại Phố Wall nhận định rằng đây là hình thức "trừng phạt thứ cấp" ở quy mô chưa từng có, buộc các nền kinh tế mới nổi phải thực hiện một phép tính chi phí - lợi ích đầy rủi ro.

Tại thị trường châu Á, Trung Quốc và Ấn Độ đang đứng trước áp lực nặng nề nhất khi cả hai quốc gia này đều phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung dầu thô từ Iran để duy trì đà tăng trưởng công nghiệp.

Phân tích kỹ thuật cho thấy nếu một quốc gia đang chịu mức thuế suất trung bình 47% bị áp thêm 25% thuế bổ sung, mức thuế thực tế 72% sẽ triệt tiêu hoàn toàn biên lợi nhuận của hầu hết các mặt hàng xuất khẩu chủ lực. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến các tập đoàn năng lượng mà còn kéo theo sự sụt giảm doanh số của các ngành hàng gia dụng và công nghệ điện tử khi chi phí logictics và thuế quan bị đẩy lên quá cao.

Việt Nam dù không phải là đối tác thương mại trọng yếu của Iran, nhưng sự kiện này vẫn tạo ra những tác động gián tiếp đáng kể đến nền kinh tế nội địa. Với vai trò là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam có nguy cơ trở thành "điểm trung chuyển" tiềm năng cho các dòng hàng hóa tìm cách né thuế từ các nước bị ảnh hưởng.

Các cơ quan chức năng trong nước đang tăng cường rà soát chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) để đảm bảo không bị Mỹ xếp vào danh sách các quốc gia hỗ trợ lách luật. Bài học từ các đợt áp thuế chống lẩn tránh trước đây cho thấy chỉ cần một sự thiếu minh bạch nhỏ trong dòng chảy hàng hóa cũng có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho toàn bộ ngành xuất khẩu gỗ hoặc dệt may.

Bên cạnh đó, áp lực từ sắc lệnh này cũng thúc đẩy một làn sóng dịch chuyển dòng vốn đầu tư mới. Nhiều nhà đầu tư quốc tế đang cân nhắc rút bớt hoạt động tại các quốc gia có quan hệ thương mại mật thiết với Iran để chuyển sang các thị trường có độ an toàn chính trị cao hơn như Việt Nam. Tuy nhiên, lợi thế này đi kèm với thách thức về việc kiểm soát dòng vốn và đảm bảo các giao dịch tài chính xuyên biên giới không vi phạm các tiêu chuẩn ngặt nghèo mà Mỹ vừa thiết lập. Các ngân hàng thương mại tại Việt Nam đã bắt đầu cập nhật danh sách đen các thực thể có liên quan đến Tehran nhằm tránh các lệnh trừng phạt đóng băng tài sản từ Bộ Tài chính Mỹ.

Tính đến cuối quý I/2026, dự báo dòng chảy thương mại toàn cầu sẽ có sự phân cực rõ rệt. Những quốc gia chọn tiếp tục giao thương với Iran sẽ phải chấp nhận rời xa hệ thống tài chính dựa trên đồng USD và đối mặt với sự sụt giảm mạnh về kim ngạch xuất khẩu sang Bắc Mỹ.

Ngược lại, những quốc gia chọn đứng về phía Mỹ sẽ phải tìm kiếm nguồn cung năng lượng thay thế với chi phí cao hơn, gây áp lực lên lạm phát nội địa. Đây là một ván bài địa chính trị mà ở đó, sự linh hoạt và khả năng dự báo của các nhà hoạch định chính sách sẽ quyết định vị thế của nền kinh tế trong trật tự thế giới mới.