Cơ hội và lợi thế

Đã qua rồi cái thời lao động được định giá qua sức mạnh thể chất hoặc kỹ năng kỹ thuật. Trong nền kinh tế số, biên độ cảm xúc và kỹ năng giao tiếp mới là vốn liếng quan trọng trong lao động. Đặc biệt là bán hàng trực tuyến.

Vì thế không khó để nhận ra: phần lớn những phiên livestream bán hàng được dẫn dắt bởi phụ nữ. Bất kể họ là một cô gái trẻ, một bà mẹ bỉm sữa tranh thủ buổi tối khi con đã ngủ, hay một người luống tuổi phảng phất vẻ chân chất của một người phụ nữ nông thôn…, đều có thể mang đến cho người tiêu dùng những câu chuyện thú vị xung quanh sản phẩm của họ.

Livestream bán hàng không chỉ là giới thiệu sản phẩm. Đó là nơi tạo niềm tin qua kỹ năng giao tiếp mềm mại bằng lời nói, ánh mắt, qua ứng biến linh hoạt, tức thì với bình luận; là nơi cần chăm sóc, lắng nghe, điều phối cảm xúc và phản hồi nhanh. Đặc biệt là năng lượng nói liên tục trong nhiều giờ. Những kỹ năng này trở thành lợi thế rõ rệt của phụ nữ qua đặc điểm giới tính. Khi bước vào không gian số, các kỹ năng này trở thành lợi thế cạnh tranh.

Một lợi thế nữa khiến phụ nữ đóng vai trò trung tâm trong bán hàng trực tuyến. Đó là phần lớn sản phẩm bán qua livestream thường thuộc nhóm tiêu dùng hằng ngày như mỹ phẩm, quần áo, thực phẩm, đồ gia dụng, sản phẩm chăm sóc gia đình… Đây là những lĩnh vực mà phụ nữ là người tiêu dùng chính, họ có kinh nghiệm thực tế để chia sẻ. Không chỉ giới thiệu sản phẩm, họ còn kể câu chuyện sử dụng thực tế. Yếu tố này tạo niềm tin mạnh hơn so với hình thức quảng cáo truyền thống. 

Với nhiều phụ nữ, livestream bán hàng còn là một cơ hội kinh tế ít rào cản: Không cần mặt bằng, không đòi hỏi bằng cấp, thời gian linh hoạt, không cần vốn lớn, có thể làm tại nhà.

Thách thức

Tuy nhiên, phía sau những phiên livestream sôi động là không ít áp lực.

Không phải ai cũng được trang bị kỹ năng số, kiến thức pháp lý hay quản trị tài chính để vận hành bền vững; cạnh tranh gay gắt, rủi ro “bom hàng”, hay những bình luận tiêu cực trên mạng xã hội kiểu soi xét ngoại hình; không có bảo hiểm, không có hỗ trợ pháp lý, không có bảo vệ khi bị quấy rối… cũng là những thách thức không nhỏ.

Ngoài ra, vừa chăm con, vừa làm việc nhà vừa buôn bán, khối lượng công việc đó có thể dẫn đến căng thẳng nặng nề, ảnh hưởng đến sức khỏe thậm chí đến hạnh phúc gia đình.  

Hướng đi nào cho lao động nữ trong livestream bán hàng?

Khi livestream không còn là xu hướng nhất thời, mà đã trở thành một dạng lao động thực sự của phụ nữ, vấn đề đặt ra là làm thế nào để lao động nữ phát triển bền vững, an toàn và có giá trị lâu dài?

Livestream muốn tồn tại lâu dài cần vượt qua giai đoạn cảm tính, tự phát để không bị cuốn theo biến động thị trường. Biến công việc livestream thành một “nghề nghiệp số” bền vững.

Muốn vậy, chị em cần học kỹ năng xây dựng thương hiệu cá nhân, kỹ năng sử dụng các thiết bị công nghệ ánh sáng, âm thanh, kịch bản; trang bị kiến thức về luật thương mại điện tử và thuế, học cách quản lý dữ liệu khách hàng chuyên nghiệp… Trang bị về kiến thức sản phẩm, khả năng phân tích xu hướng, hiểu tâm lý khách hàng.

Về nội dung, cần câu chuyện kể chân thật, nhất quán, tạo niềm tin cho khách hàng. Để tránh rủi ro, các chị em có thể liên kết thành nhóm như nhóm cộng đồng bán hàng, tổ hợp tác online, mạng lưới hỗ trợ kỹ năng… Thành lập nhóm sẽ giúp  chị em chia sẻ kinh nghiệm, cảnh báo rủi ro và tăng sức thương lượng với nhà cung cấp. Mặc dù kinh tế số có xu hướng cá nhân hóa, nhưng sự đoàn kết lại là chìa khóa để giảm tổn thương.

Tóm lại, lao động nữ trong thương mại điện tử không chỉ là người bán hàng online, mà còn là những tác nhân quan trọng thúc đẩy kinh tế địa phương và kinh tế số quốc gia. Đồng thời, nó cho thấy khát vọng vươn lên làm chủ cuộc sống của người phụ nữ thời đại mới.