Năm 2023, doanh số ô tô tiếp đà giảm sút trong các tháng đầu năm là một tín hiệu đáng lo ngại, không chỉ với các doanh nghiệp sản xuất, mà một số địa phương có thể bị hụt thu ngân sách, lao động mất việc làm. Lượng tồn kho các sản phẩm ô tô cao trong thời gian qua đến từ việc tiếp cận nguồn vốn ngân hàng khó, lãi suất tăng cao, tỷ giá và lãm phát...

Trước bối cảnh đó Chính phủ đã đưa ra những chính sách hỗ trợ cho ngành sản xuất ô tô trong nước. Ngoài ra, doanh số bán xe điện cá nhân trong đầu năm 2023 tăng cao sẽ trở thành xu thế trong tương lai không xa.

Theo Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), sản lượng bán ô tô tại thị trường trong nước 5 tháng đầu năm 2023 giảm 36% so với cùng kỳ, đạt 113.527 chiếc. Trong đó, doanh số bán xe cá nhân và xe lắp ráp (CKD) giảm 43%/40% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2023 chủ yếu do kết thúc ưu đãi giảm thuế trước bạ và nhu cầu yếu do lãi suất cho vay mua ô tô cao.

Một thành viên khác ngoài VAMA là TC Group - đơn vị lắp ráp và phân phối xe Hyundai, cũng ghi nhận kết quả không khả quan trong 5 tháng đầu năm 2023. Doanh số bán hàng của Huyndai chỉ đạt 22.903 chiếc (-28,6% so với cùng kỳ) trong 5 tháng đầu năm 2023. Trong khi đó, VinFast bán được 8.483 chiếc trong 5 tháng đầu năm 2023 (-30,4% so với cùng kỳ ) do ngừng bán xe máy xăng từ cuối quý 4/2022. 

Tóm tắt kết quả kinh doanh quý 1/2023 của các doanh nghiệp ô tô niêm yết tại Việt Nam, cho thấy Savico (SVC) ghi nhận 4.792 tỷ đồng doanh thu (+14% so với cùng kỳ) nhưng chỉ đạt 3,0 tỷ đồng lợi nhuận ròng (-95% so với cùng kỳ).

Lợi nhuận ròng của HAX (Công ty Cổ phần Dịch vụ ô tô Hàng Xanh - Haxaco),chỉ đạt 3,5 tỷ đồng (-93% so với cùng kỳ) do lãi suất cho vay mua ô tô cao dẫn đến nhu cầu đối với xe sang yếu; doanh thu của VinFast giảm 41,3% so với cùng kỳ chủ yếu do tạm ngừng sản xuất xe xăng. Giới phân tích cho rằng thu nhập của các đại lý ô tô khó có thể phục hồi trong quý 2/2023 do nhu cầu vẫn ở mức thấp.

Doanh số ô tô Việt Nam có thể chạm đáy từ quý 3/2023

Ngày 23/5/2023, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã quyết định điều chỉnh giảm một số lãi suất điều hành như lãi suất tái cấp vốn (giảm 0,5 điểm %), trần lãi suất huy động kỳ hạn 1 tháng đến 6 tháng (giảm 0,5 điểm %). Ngoài ra, các ngân hàng thươngmại cũng đã tiếp tục giảm lãi suất huy động các kỳ hạn từ tháng 5/2023.

"Hiện mặt bằng chung lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng niêm yết tại các ngân hàng thương mại đã giảm xuống dưới 8%/năm. Chúng tôi kỳ vọng lãi suất cho vay sẽ giảm trong nửa cuối năm 2023, điều này có thể thúc đẩy nhu cầu đối với các mặt hàng xa xỉ như ôtô", Khối phân tích VNDirect nhận định.

Bên cạnh đó, Chính phủ vừa ban hành Nghị định 36 gia hạn thời hạn nộp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước. Cụ thể, thời hạn nộp thuế môn bài phát sinh của kỳ tính thuế tháng 6, 7, 8, 9 chậm nhất là ngày 20/11/2023. Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 21/06/2023 đến hết năm nay. Hết thời gian gia hạn theo Nghị định này, việc nộp số thuế này sẽ được thực hiện theo quy định hiện hành.

Từ năm 2020, đây là lần thứ 4 thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước được gia hạn nhằm hỗ trợ và phục hồi sản xuất kinh doanh do ảnh hưởng của dịch Covid-19.

Ngoài ra, Chính phủ đã thông qua đề án giảm 50% lệ phí trước bạ đối với ô tô sản xuất trong nước, có hiệu lực từ 1/7 đến hết năm 2023.

Trước đó, sau khi được áp dụng giảm lệ phí trước bạ trong nửa cuối 2020 và 6 tháng đầu năm 2022, tổng doanh số bán ô tô toàn thị trường chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ. Đặc biệt, doanh số bán ô tô con trong nửa cuối 2020 đạt 189.451 chiếc, tăng 76% so với 6 tháng đầu năm 2020 và 33% so với cùng kỳ , trong khi con số này trong 6 tháng đầu năm 2022 đạt 252.932 chiếc (+36% so với cùng kỳ ). Do đó, VNDirect kỳ vọng các chính sách ưu đãi từ Chính phủ sẽ là động lực chính cho sự phục hồi của ngành ô tô trong nửa cuối 2023.

Xe điện dần trở thành xu thế trong tương lai không xa

Doanh số bán xe điện (EV) toàn cầu trong quý 1/2023 tăng 32% so với cùng kỳ, theo nghiên cứu mới nhất của Counterpoint. Cứ bảy chiếc xe được bán trong quý 1/2023 thì có một chiếc là xe điện. Xe điện chạy bằng pin (BEV) chiếm 73% tổng doanh số bán xe điện trong quý, trong khi xe điện lai plug-in (PHEV) chiếm phần còn lại.

Cơ quan Phương tiện Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo rằng doanh số bán xe điện toàn cầu sẽ tăng lên 14 triệu chiếc vào năm 2023, tăng 35% so với cùng kỳ và đạt tổng thị phần khoảng 18% doanh số toàn cầu.

VNDirect kỳ vọng công ty sản xuất EV lớn như Vingroup (VIC-HOSE) sẽ tận dụng xu hướng EV. Hiện tại, Vinfast đang sở hữu loạt sản phẩm xe phổ thông từ phân khúc A đến E, bao gồm VFe34, VF3, VF5, VF6, VF7, VF8 và VF9.