Tại Hội nghị Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tổ chức sáng 18/9, bà Nguyễn Thị Lan Hương, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Trung ương Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, Chủ tịch Câu lạc bộ Nông nghiệp công nghệ cao, cho rằng bài toán tín dụng với doanh nghiệp hiện nay không chỉ nằm ở khả năng vay vốn mà còn ở chi phí, tài sản bảo đảm, kỳ hạn, thủ tục và thời gian giải ngân.

Theo bà Hương, qua 27 phiên đối thoại tại các địa phương trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) 2026, tín dụng là một trong những vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp phản ánh thường xuyên.

“Điều doanh nghiệp quan tâm không chỉ là có vay được hay không, mà còn là chi phí vốn, tài sản bảo đảm, kỳ hạn vay, thủ tục và thời gian giải ngân”, bà Hương nói.

Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước cập nhật đến ngày 31/7/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt gần 20,3 triệu tỷ đồng; dư nợ tín dụng đối với doanh nghiệp trên 10,7 triệu tỷ đồng, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa đạt trên 4 triệu tỷ đồng.

Từ thực tế này, đại diện Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho rằng trọng tâm không chỉ là mở rộng quy mô tín dụng, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng dẫn vốn, để vốn đến đúng doanh nghiệp, đúng thời điểm, đúng nhu cầu và tạo ra năng lực sản xuất, kinh doanh mới.

Đề xuất đầu tiên được bà Hương đưa ra là giảm chi phí thực tế và rút ngắn thời gian tiếp cận vốn.

Bà đánh giá tích cực các chương trình tín dụng dành cho những động lực tăng trưởng và doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó có mức lãi suất cho vay bằng đồng Việt Nam thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của ngân hàng.

Tuy nhiên, theo bà, doanh nghiệp thường phải tính đến tổng chi phí thực tế của khoản vay chứ không chỉ nhìn vào lãi suất niêm yết. Chi phí bảo hiểm, định giá tài sản, hoàn thiện hồ sơ hay biên độ điều chỉnh lãi suất sau thời gian ưu đãi đều tác động trực tiếp đến hiệu quả sử dụng vốn.

Vì vậy, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đề nghị tiếp tục minh bạch tổng chi phí khoản vay, đơn giản hóa hồ sơ, công khai điều kiện tín dụng, đồng thời rút ngắn thời gian thẩm định và giải ngân.

“Với doanh nghiệp, thời gian cũng là chi phí. Chậm vốn có thể khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội kinh doanh”, bà Hương nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, cần có chính sách phù hợp với những doanh nghiệp đang có dư nợ, có lịch sử trả nợ tốt và hoạt động hiệu quả.

Một điểm nghẽn khác được bà Hương đề cập là phương thức thẩm định tín dụng. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp nông nghiệp và hợp tác xã thường có ít tài sản bảo đảm hoặc hồ sơ tài chính chưa đầy đủ. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa họ không có thị trường, dòng tiền và khả năng trả nợ.

Hội không đề xuất nới lỏng yêu cầu về an toàn tín dụng, mà kiến nghị các tổ chức tín dụng tiếp tục đổi mới phương thức đánh giá rủi ro. Bên cạnh tài sản bảo đảm, ngân hàng có thể xem xét đầy đủ hơn doanh thu, dòng tiền, hợp đồng, đơn hàng, khoản phải thu, lịch sử thanh toán và nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp.

Đặc biệt, bà Hương đề xuất thúc đẩy tín dụng theo chuỗi giá trị, đồng thời thí điểm các hình thức tín dụng dựa trên dòng tiền, hóa đơn, đơn hàng và khoản phải thu đối với doanh nghiệp có dữ liệu tin cậy, tham gia chuỗi liên kết và có đầu ra ổn định.

Theo bà, doanh nghiệp không chỉ cần vốn lưu động mà còn cần nguồn vốn trung và dài hạn để đầu tư máy móc, công nghệ, chế biến sâu, logistics, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển nông nghiệp công nghệ cao.

Do đó, kỳ hạn vay, thời gian ân hạn và phương thức trả nợ cần phù hợp với chu kỳ đầu tư của từng ngành, từng lĩnh vực.

Bà cũng đề nghị mở rộng tín dụng xanh cho những khoản đầu tư vào tiết kiệm năng lượng, truy xuất nguồn gốc, hạ tầng dữ liệu và giảm phát thải. Đây là những khoản đầu tư có thể chưa tạo dòng tiền ngay nhưng có ý nghĩa đối với năng lực cạnh tranh dài hạn.

Theo bà Hương, với nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, điểm nghẽn tiếp cận vốn không nằm ở phương án kinh doanh mà ở tài sản bảo đảm theo phương thức truyền thống.

Vì vậy, bảo lãnh tín dụng cần trở thành cơ chế chia sẻ rủi ro giữa doanh nghiệp, quỹ bảo lãnh và ngân hàng, thay vì tạo thêm một quy trình thủ tục.

Hội đề nghị nghiên cứu cơ chế bảo lãnh theo danh mục, công khai tiêu chí, tỷ lệ bảo lãnh, trách nhiệm của các bên và thời hạn xử lý. Hiệu quả cuối cùng, theo bà, cần được đo bằng số doanh nghiệp có phương án khả thi thực sự tiếp cận được vốn.

Ở nhóm giải pháp cuối cùng, bà Hương nhấn mạnh vai trò của dữ liệu và sự phối hợp giữa các bên.

Doanh nghiệp cần chuẩn hóa kế toán, minh bạch dòng tiền, nâng cao năng lực quản trị và chất lượng phương án kinh doanh. Về phía Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, bà cho biết sẵn sàng phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng thí điểm “Bộ hồ sơ tín dụng chuẩn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa”, giúp doanh nghiệp biết rõ cần chuẩn bị gì, đồng thời giảm thời gian xử lý cho cả hai phía.

Hội Doanh nhân trẻ cũng sẵn sàng làm đầu mối duy trì đối thoại tín dụng định kỳ, tập hợp vướng mắc và phối hợp thí điểm giải pháp theo ngành, địa phương và chuỗi cung ứng.

Từ thực tiễn các phiên đối thoại VPSF 2026, bà Hương cho rằng doanh nghiệp không mong muốn cơ chế “xin – cho” về vốn, mà cần một thị trường tín dụng minh bạch, dễ tiếp cận, đánh giá đúng năng lực và chia sẻ rủi ro hợp lý.

“Doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ cần vốn để tồn tại, mà cần vốn để lớn lên; liên kết với các doanh nghiệp dẫn đầu, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và đóng góp nhiều hơn cho phát triển kinh tế đất nước”, bà nói.

Theo bà, doanh nghiệp không cần vốn rẻ bằng mọi giá, mà cần vốn đúng thời điểm, đúng kỳ hạn và phù hợp với năng lực tạo dòng tiền.

“Thước đo cuối cùng của tín dụng không chỉ là bao nhiêu tiền được giải ngân, mà là đồng vốn đó tạo ra bao nhiêu giá trị mới cho doanh nghiệp và nền kinh tế”, bà Hương nhấn mạnh.