Định hình lại vai trò qua khuôn khổ pháp lý mới

Đánh giá về bước ngoặt chính sách này, ông Lâm Quốc Thanh, Phó Bí thư Đảng ủy, Thành viên Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc SATRA, nhấn mạnh điều quan trọng nhất sau khi luật có hiệu lực là phải nhanh chóng chuyển những cơ chế mới thành các quy định thực thi cụ thể.

"Theo tôi, điểm đáng chú ý không nằm ở từng chính sách ưu đãi riêng lẻ mà ở việc luật tạo ra khuôn khổ pháp lý mới, giúp TP.HCM có thêm điều kiện phát huy vai trò của một đô thị đặc biệt", ông Thanh cho biết.

Thông qua đạo luật này, thành phố được trao thêm hàng loạt thẩm quyền trong tổ chức quản trị, phát triển kinh tế, đầu tư, đất đai, thương mại, logistics và liên kết vùng.

Đối với SATRA, cơ hội lớn nhất chính là khả năng tái cơ cấu loại hình doanh nghiệp nhà nước theo hướng linh hoạt, chuyển từ mô hình 100% vốn nhà nước sang các mô hình sở hữu đa dạng phù hợp với từng lĩnh vực cụ thể. Đây chính là nền tảng để tổng công ty chuyển mạnh từ tư duy thương mại đơn thuần sang vai trò doanh nghiệp nhà nước chiến lược trong những lĩnh vực thiết yếu của nền kinh tế. 

Tái cấu trúc chuỗi cung ứng từ bệ phóng tài chính vững chắc

SATRA bước vào giai đoạn mới với lợi thế sở hữu hệ sinh thái toàn diện từ sản xuất đến bán lẻ, bao gồm chợ đầu mối Bình Điền, Centre Mall, Satramart, Satrafoods và nắm giữ trên 67% vốn tại VISSAN.

Năm 2025, doanh thu toàn tổng công ty đạt khoảng 62.050 tỉ đồng, mang về mức lợi nhuận trên 11.700 tỉ đồng. Bước sang sáu tháng đầu năm 2026, đà tăng trưởng tiếp tục được khẳng định với doanh thu hơn 35.542 tỉ đồng và lợi nhuận đạt 7.927 tỉ đồng. Dù sở hữu quy mô lớn, lãnh đạo SATRA nhận thức rõ doanh nghiệp không mặc nhiên được ưu tiên, mà cam kết sẽ chứng minh năng lực thực sự bằng những dự án cụ thể với kết quả hoàn toàn đo lường được.

Hướng đột phá sắp tới của tổng công ty không dừng lại ở việc mở thêm siêu thị, mà là tổ chức lại toàn bộ chuỗi giá trị theo hướng hiện đại hóa, số hóa và liên kết vùng. Doanh nghiệp dự kiến tham gia sâu vào hạ tầng thương mại, logistics, kho vận và chuỗi lạnh. Việc đầu tư các trung tâm kho vận và phân phối gắn với quy hoạch chung sẽ hình thành một chuỗi cung ứng tích hợp, kết nối xuyên suốt từ vùng nguyên liệu, chăn nuôi, chế biến đến chợ đầu mối và hệ thống bán lẻ.

Điểm mấu chốt là mọi mắt xích này bắt buộc phải được vận hành bằng nền tảng dữ liệu đồng bộ để dự báo cung cầu và truy xuất nguồn gốc.

Nhận diện rào cản thực thi và bài toán khơi thông quỹ đất

Mặc dù luật phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền thành phố, khoảng cách giữa quy định trên văn bản và khả năng thực thi trong thực tiễn vẫn là trăn trở lớn nhất. Nếu quy chế tự chủ và trách nhiệm của cơ quan chủ sở hữu không được quy định rành mạch, doanh nghiệp vẫn có nguy cơ rơi vào vòng lặp xin ý kiến nhiều cấp cho từng dự án, làm suy giảm hiệu quả của chủ trương phân cấp.

Thêm vào đó, các dự án hạ tầng cốt lõi như trung tâm logistics hay nền tảng dữ liệu chuỗi cung ứng thường đòi hỏi lượng vốn khổng lồ và thời gian thu hồi chậm.

SATRA đề xuất cần một phương pháp đánh giá đầu tư linh hoạt dựa trên tổng thể chu kỳ và sức khỏe doanh nghiệp, thay vì cứng nhắc đòi hỏi dự án phải sinh lời ngay trong ngắn hạn.

Đồng thời, các nhiệm vụ công ích như dự trữ hàng hóa, bình ổn thị trường cần có cơ chế đặt hàng và bù đắp chi phí độc lập, tránh việc doanh nghiệp phải lấy lợi nhuận thương mại để bù đắp chi phí nhiệm vụ công.

Liên quan đến tài sản nhà nước, luật mới tạo ra cơ sở pháp lý vững chắc để thành phố xử lý các dự án chậm triển khai và điều chỉnh đất đai. SATRA đề xuất quản lý quỹ đất bằng một đề án tổng thể, cấp "hộ chiếu pháp lý" minh bạch cho từng mặt bằng để định rõ nguồn gốc, quy hoạch và nghĩa vụ tài chính. Đất có lợi thế sẽ được đưa vào các dự án phát triển logistics, nơi không phù hợp sẽ được sắp xếp hoặc chuyển đổi công khai.

Nêu rõ quan điểm thận trọng nhưng quyết liệt về việc sử dụng nguồn lực này, ông Lâm Quốc Thanh khẳng định: "Không thể để đất đai mãi là nguồn lực bị đóng băng. Nhưng cũng không được lợi dụng cơ chế mới để hợp thức hóa những sai phạm cũ".

 Tự chủ đi liền cơ chế giám sát và trách nhiệm mới

Để tương xứng với không gian tự chủ được nới rộng, một cơ chế giám sát hiện đại là điều kiện tiên quyết. SATRA đề xuất áp dụng nguyên tắc quản lý: trao quyền đủ lớn, cảnh báo đủ sớm, hậu kiểm đủ nghiêm. Theo đó, cơ quan đại diện chủ sở hữu nên lùi lại để tập trung quản lý chiến lược, trong khi doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm minh bạch hóa toàn bộ hệ thống dữ liệu nội bộ.

Cơ chế giám sát thực tế cần được phân tầng theo ba mức độ liên hoàn: mức Bình thường để doanh nghiệp tự quyết định trong hạn mức; mức cảnh báo để yêu cầu giải trình khi chậm tiến độ; và mức Giám sát đặc biệt khi xuất hiện các nguy cơ sống còn như mất thanh khoản hay vi phạm đất đai.

Bằng nền tảng giám sát dựa trên dữ liệu thực tế, tình trạng thanh tra, kiểm tra chồng chéo nhưng không nhận diện được bản chất vấn đề sẽ được chấm dứt triệt để.

Bước vào chương phát triển mới của TP.HCM, SATRA định vị rõ vai trò là doanh nghiệp nhà nước chiến lược trong lĩnh vực thương mại, hạ tầng phân phối và chuỗi cung ứng thực phẩm. Sự tự chủ rộng mở này luôn đi kèm với trách nhiệm nặng nề và yêu cầu hiệu quả cao nhất.

Tổng kết lại tinh thần chủ động đón nhận cơ hội mới, Tổng Giám đốc SATRA đưa ra thông điệp mạnh mẽ: "Ngày 1/10/2026, vì thế, không nên được nhìn như thời điểm doanh nghiệp ngồi chờ một cơ chế mới mang cơ hội đến. Đó phải là “giờ G” để bắt đầu một cuộc chuyển đổi về tư duy đầu tư, phương thức quản trị và trách nhiệm của doanh nghiệp nhà nước đối với sự phát triển của TP.HCM".