Không hạ chuẩn tín dụng, nhưng cần cách tiếp cận phù hợp hơn

Tại Hội nghị Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa diễn ra sáng  ngày 18/9, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho rằng trong mục tiêu tăng trưởng hai con số, khu vực DNNVV tiếp tục giữ vai trò quan trọng. Ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục đồng hành với doanh nghiệp thông qua vốn, sản phẩm và dịch vụ phù hợp, nhưng việc hỗ trợ phải đi cùng khả năng hấp thụ vốn và kiểm soát rủi ro.

Theo Thống đốc Phạm Đức Ấn, những khó khăn trong tiếp cận vốn của DNNVV không thể chỉ nhìn từ phía ngân hàng. Doanh nghiệp, các hiệp hội, cơ quan quản lý và tổ chức tín dụng đều có phần trách nhiệm trong việc tháo gỡ điểm nghẽn này.

Thời gian qua, các cơ quan quản lý đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ DNNVV, từ mở rộng tiếp cận tài chính, tín dụng đến tháo gỡ khó khăn về đất đai, mặt bằng sản xuất, thị trường, thông tin, đào tạo và hỗ trợ pháp lý. Các chính sách cũng đang được tiếp tục rà soát theo hướng tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực và nâng cao khả năng hấp thụ vốn.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn tại Hội nghị sáng ngày 18/9/2026.

Tuy nhiên, Thống đốc cho rằng hỗ trợ tín dụng không đồng nghĩa với việc hạ thấp các tiêu chuẩn cho vay.

“Rủi ro phát sinh trong hoạt động ngân hàng là yếu tố đã được pháp luật tính đến”, ông nói, đồng thời yêu cầu các tổ chức tín dụng phải chủ động quyết định và chịu trách nhiệm về hoạt động cấp tín dụng trên cơ sở tuân thủ pháp luật, kiểm soát rủi ro và đánh giá đúng khả năng trả nợ của khách hàng.

Theo ông, ngân hàng có tính chất đặc thù là huy động vốn trong nền kinh tế để cho vay. Vì vậy, bên cạnh yêu cầu hỗ trợ doanh nghiệp, ngân hàng phải bảo đảm khả năng thu hồi nợ để hoàn trả tiền cho người gửi. Đây là yêu cầu cốt lõi của hoạt động tín dụng.

“Ngân hàng cũng là một loại hình doanh nghiệp”, Thống đốc nhấn mạnh. Do đó, việc mở rộng tín dụng phải đặt trong mối quan hệ cân bằng giữa hỗ trợ sản xuất kinh doanh và bảo đảm an toàn nguồn vốn.

Thống đốc cho rằng bài toán không phải là lựa chọn giữa “cho vay nhiều hơn” hay “siết tín dụng”, mà là tìm được phương thức đánh giá phù hợp hơn với đặc điểm của DNNVV.

Những doanh nghiệp có phương án kinh doanh khả thi, dòng tiền rõ ràng, lịch sử tín dụng tốt và khả năng trả nợ cần được đánh giá trên chính những yếu tố đó, thay vì quá phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.

Đây cũng là hướng mà các tổ chức tín dụng được yêu cầu nghiên cứu, trong đó tăng cường đánh giá dựa trên phương án sản xuất kinh doanh, dòng tiền, lịch sử tín dụng, năng lực quản trị và dữ liệu doanh nghiệp.

“Ngân hàng phải chủ động tìm đến doanh nghiệp”

Một trong những thông điệp đáng chú ý nhất của Thống đốc Phạm Đức Ấn tại hội nghị là yêu cầu các tổ chức tín dụng thay đổi cách tiếp cận khách hàng.

Theo ông, ngân hàng cần chuyển mạnh từ tư duy “doanh nghiệp tìm đến ngân hàng” sang “ngân hàng chủ động tìm đến doanh nghiệp”.

Điều này trước hết có nghĩa các ngân hàng phải chủ động nắm bắt nhu cầu vốn của doanh nghiệp, rà soát lại quy trình, sản phẩm và phương thức tiếp cận khách hàng. Những khâu có thể cải thiện ngay, đặc biệt là thủ tục, thời gian xử lý và khả năng tiếp cận thông tin, cần được thực hiện ngay.

Với DNNVV, nhu cầu vốn thường gắn với những chu kỳ kinh doanh cụ thể. Doanh nghiệp có thể cần vốn để mua nguyên liệu, thực hiện một hợp đồng, mở rộng sản xuất, đầu tư máy móc hoặc đáp ứng đơn hàng xuất khẩu. Vì vậy, một quy trình tín dụng kéo dài hoặc sản phẩm không phù hợp với dòng tiền có thể khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội kinh doanh.

Thống đốc cho rằng đây là lý do các ngân hàng cần phát triển nhiều hình thức tài trợ hơn, bên cạnh tín dụng truyền thống. Bảo lãnh, bao thanh toán, cho thuê tài chính, tài trợ chuỗi cung ứng và các sản phẩm tài chính số được xác định là những phương thức có thể mở rộng thêm kênh tiếp cận vốn cho DNNVV.

Theo định hướng của Ngân hàng Nhà nước, việc kết nối dữ liệu về thuế, hóa đơn điện tử, đăng ký doanh nghiệp, bảo hiểm xã hội và thông tin tín dụng có thể giúp ngân hàng có thêm cơ sở đánh giá doanh nghiệp, rút ngắn thời gian thẩm định và từng bước giảm sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm truyền thống.

Ngân hàng Nhà nước cũng nghiên cứu xây dựng đề án thí điểm phân tích dữ liệu dòng tiền phục vụ hoạt động thông tin tín dụng, trên cơ sở đánh giá khả năng kết nối và khai thác các nguồn dữ liệu hợp pháp.

“Cho vay dựa trên dòng tiền” vì thế không chỉ là một thay đổi trong nghiệp vụ ngân hàng, mà còn đòi hỏi doanh nghiệp phải thay đổi cách quản trị.

Thống đốc cho rằng DNNVV cần chủ động minh bạch hóa thông tin tài chính, xây dựng phương án sản xuất kinh doanh khả thi, quản lý tốt dòng tiền và cung cấp đầy đủ, trung thực thông tin cho tổ chức tín dụng.

Đây không chỉ là điều kiện để vay vốn mà còn là nền tảng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Mở cửa tín dụng phải đi cùng sức khỏe doanh nghiệp

Theo Thống đốc Phạm Đức Ấn, sức chống chịu của khu vực DNNVV hiện vẫn là một vấn đề cần lưu ý.

Năm 2025, hơn 114.000 doanh nghiệp ngừng hoạt động và khoảng 35.900 doanh nghiệp giải thể. Trong tám tháng đầu năm 2026, khoảng 88.000 doanh nghiệp ngừng hoạt động và 40.800 doanh nghiệp giải thể. Những con số này cho thấy không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ năng lực tài chính để hấp thụ thêm vốn vay.

“Trong bối cảnh đó, nếu việc cấp tín dụng không gắn với đánh giá đầy đủ năng lực và khả năng trả nợ của doanh nghiệp thì nguy cơ phát sinh nợ xấu đối với ngành Ngân hàng là vấn đề phải tính tới”, Thống đốc lưu ý.

Theo ông, hỗ trợ doanh nghiệp là yêu cầu và trách nhiệm của ngành Ngân hàng, nhưng lựa chọn doanh nghiệp nào để cho vay, hỗ trợ bằng phương thức nào để vừa đáp ứng nhu cầu vốn vừa bảo đảm khả năng thu hồi vốn vẫn là bài toán mà từng tổ chức tín dụng phải giải quyết.

Về phía Ngân hàng Nhà nước, chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục được điều hành chủ động, linh hoạt nhằm góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và mặt bằng lãi suất cho vay. Cơ chế, chính sách tín dụng cũng tiếp tục được rà soát để tháo gỡ khó khăn cho DNNVV.

Các ngân hàng đồng thời được yêu cầu công khai rõ đối tượng, điều kiện và quy trình của các chương trình tín dụng để doanh nghiệp dễ tìm hiểu, tiếp cận. Thống đốc cũng đề nghị tăng cường kết nối ngân hàng - doanh nghiệp tại địa phương, làm việc trực tiếp với khách hàng để tháo gỡ những vướng mắc trong quan hệ tín dụng.

Tuy nhiên, theo Thống đốc, vốn ngân hàng chỉ là một phần của bài toán để DNNVV phát triển, cần đồng thời tháo gỡ những vấn đề về thuế, đất đai, thủ tục đầu tư, xây dựng, thị trường và phát triển các kênh tài chính khác. Các bộ, ngành cần tiếp tục hoàn thiện chính sách thuộc lĩnh vực quản lý để các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp được triển khai đồng bộ hơn.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, Thống đốc Phạm Đức Ấn khẳng định DNNVV tiếp tục là một lực lượng quan trọng của nền kinh tế. Ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện về vốn, sản phẩm và dịch vụ ngân hàng phù hợp, trong phạm vi khả năng và quy định pháp luật.