Doanh nghiệp đề xuất hỗ trợ thủ tục, quỹ đất sạch để xây NOXH

108 dự án đăng ký về đích - con số được Bộ Xây dựng nêu trong báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ về số lượng NOXH đăng ký hoàn thành năm 2024 của các địa phương. Nếu hoàn thành theo kế hoạch, các dự án này sẽ cung cấp cho thị trường hơn 47.500 căn NOXH. 

Mới đây, Luật Nhà ở 2023 thông qua, trong đó có nhiều quy định tháo gỡ mang tính đột phá cho người dân khi mua, thuê mua NOXH. Điều này sẽ giúp các tỉnh, thành phố thống nhất, yên tâm thực hiện, đồng thời, luật cũng mở rộng hơn ưu đãi cho chủ đầu tư dự án NOXH, nhất là về thuế. 

Tuy nhiên, vấn đề trăn trở lớn nhất hiện nay với nhiều doanh nghiệp đang tham gia phát triển các dự án NOXH trên toàn quốc là mong muốn được hỗ trợ về thủ tục và quỹ đất sạch để gia tăng nguồn cung cho phân khúc này.

Tham dự Hội nghị triển khai Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp giai đoạn 2021-2030”, ngày 22/4, nêu hàng loạt bức xúc từ thực tế triển khai, ông Vương Quốc Toàn, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Lan Hưng - doanh nghiệp chuyên làm dự án NOXH, cho biết đã “cắp cặp” đi hàng chục tỉnh, nhưng mới được 11 tỉnh chấp thuận, do thủ tục pháp lý liên quan đến đất đai phức tạp và lâu quá.

Ông Toàn đề nghị cần quy định bắt buộc các tỉnh phải bố trí quỹ đất cho nhà ở xã hội. Đơn cử như Bắc Ninh hay Bình Phước chỉ cần bố trí 100 ha để làm nhà ở xã hội, sẽ đầu tư được 30.000 căn hộ, thừa nhu cầu.

"Việc phê duyệt giá và duyệt đối tượng kéo dài hàng năm. Thủ tục nào cũng 6 tháng 1 năm mới xong, nhưng ưu đãi chỉ tính 3 năm, trong khi các dự án phải 5 - 7 năm. Bộ trưởng Bộ Tài chính nói chủ trương cứ dự án nhà ở xã hội thì phê duyệt, nhưng thực tế như doanh nghiệp chúng tôi gửi một văn bản xin phê duyệt giá 5 tháng chưa được duyệt, 5 ông giám đốc sở nhưng không ông nào dám ký”, ông Toàn nêu. 

Đồng quan điểm, ông Phạm Thiếu Hoa, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Vinhomes (VHM), kiến nghị, thủ tục dành cho dự án NOXH cần bằng hoặc nhanh hơn so với dự án nhà ở thương mại thì mới khuyến khích được doanh nghiệp tham gia phát triển phân khúc nhà ở này.

"Nhất là về phê duyệt quy hoạch chi tiết cần làm nhanh hơn với quy hoạch phân khu để các dự án có thể triển khai đúng tiến độ. Hiện các thủ tục xét duyệt để doanh nghiệp được hưởng các ưu đãi về đất đang ngốn rất nhiều thời gian hay kể cả việc xét đối tượng thụ hưởng quỹ nhà này cũng vậy", ông Hoa cho hay.  

Là doanh nghiệp dẫn đầu trong phát triển NOXH tại các tỉnh phía Nam, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Đầu tư và phát triển công nghiệp (Becamex) Nguyễn Văn Thanh Huy, chia sẻ, doanh nghiệp đã chuẩn bị sẵn quỹ đất sạch để triển khai khoảng 200 ha đất xây dựng phân khúc này, trước mắt, trong quý I/2024 Becamex sẽ thực hiện khoảng 1.800 căn.

"Nếu được tạo thuận lợi về quỹ đất các dự án sẽ làm rất nhanh, giá thành tốt. Làm NOXH mà không quyết liệt, không tạo được quỹ đất sạch thì rất khó triển khai khi thực hiện", lãnh đạo Becamex nhấn mạnh. 

Nêu thêm khó khăn, ông Trương Anh Tuấn, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tư vấn - Thương mại - Dịch vụ Địa ốc Hoàng Quân (HQC) cho rằng, lợi nhuận tối đa xây dựng NOXH là 10% nhưng vẫn cần các tiện ích xã hội như hầm, công trình công cộng, bãi đỗ xe... vẫn cần có. Do đó, cần điều chỉnh, cân đối lại suất vốn đầu tư xây dựng NOXH (đang thấp hơn 25% so với suất vốn đầu tư nhà ở thương mại) lên mức tương đương với suất vốn đầu tư nhà ở thương mại...

"Năm 2024, chúng tôi đặt mục tiêu thực hiện 12 dự án NOXH. Hiện vướng mắc vẫn còn đối với nhà ở cho công nhân bởi họ có nhu cầu thuê nhiều hơn mua. Vì vậy, cần tạo thêm nguồn lực phát triển nhà ở công nhân", Ông Tuấn cho hay. 

Kiến nghị giảm thêm lãi suất để đón đầu đà phục hồi

Công bố số liệu tại Hội nghị, Bộ Xây dựng thông tin, tính đến thời điểm đầu tháng 1/2024, gói 120.000 tỷ đồng mới giải ngân được gần 180 tỷ cho một số dự án NOXH trong tổng số 1.095 tỷ đã ký hợp đồng vay vốn.

Đến ngày 25/12/2023, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tiếp tục công bố mức lãi suất cho vay theo Chương trình áp dụng từ 01/01/2024 đến 30/06/2024 là 8%/năm đối với chủ đầu tư và 7,5% đối với người mua nhà. Như vậy, so với thời điểm triển khai gói tín dụng này, lãi suất đã 2 lần giảm, tổng cộng 0,7%.

Các chuyên gia nhìn nhận, hiện quy định lãi suất của gói 120 nghìn tỷ là 7,5%/năm áp dụng cho người mua, thuê mua nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, nhà ở thuộc dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư… vẫn là quá cao so với khả năng tài chính của đối tượng là người có thu nhập thấp, khiến họ không dám liều vay. 

Đơn cử, muốn mua căn hộ NOXH có giá 1 tỷ đồng, người mua thanh toán trước 20% (200 triệu đồng) và được vay 80% (800 triệu đồng) với lãi suất 7.5%/năm. Với số tiền vay đó, năm đầu tiên người vay phải trả bình quân 5,46 triệu đồng/tháng (chưa kể còn phải trả một phần nợ gốc). Đây là mức khá cao so với khả năng tài chính của người thu nhập thấp ở đô thị. 

Đặc biệt, về phía doanh nghiệp phản ánh, việc tiếp cận vốn vay “rất nan giải” khiến gói tín dụng ưu đãi 120.000 tỉ đồng không đi vào cuộc sống.

“Tôi đã gặp nhiều ngân hàng, nhưng các ngân hàng không mặn mà. Lý do hỗ trợ lãi suất 1,5 - 2%, nhưng khi làm thủ tục trình NHNN để lấy được hỗ trợ chênh lệch lãi suất lâu lắm. Cho nên giải ngân không đáng được bao nhiêu, như hạt cát so với nhu cầu”, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Lan Hưng nói và dẫn chứng doanh nghiệp đã bán được hơn 700 căn nhà ở xã hội, nhưng chỉ hơn 100 căn vay được vốn. 

Đồng thời cũng đề nghị NHNN tính toán lại, có thể giảm lãi suất cho người mua nhà xuống 5%, chủ đầu tư 10%, “nhưng phải cho vay nhanh”. Khi đã là nhà ở xã hội, có giấy phép đầu tư rồi, đủ điều kiện cho vay không nên trình quá nhiều cấp. Thậm chí, doanh nghiệp này còn cho biết phải có phí “bôi trơn” mới triển khai dự án được nhanh.

Trước phản ánh khó khăn tiếp cận vốn, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà cho hay, các ngân hàng thương mại kinh doanh cũng phải tính toán lợi nhuận, song, nên chính sách ưu đãi giảm 1,5 - 2% lãi suất có thể chưa phù hợp với quy luật kinh tế thị trường, trong khi vay các lĩnh vực khác cao hơn 1,5 - 2%.

“NHNN cần tính toán lại, xem xét hạ mức lãi suất cho vay, không thể duy ý chí, tiền để không rất nhiều nhưng không cho vay được. Có thể tính tới việc nhà nước cấp bù cho ngân hàng thương mại để họ  triển khai chính sách hạ lãi suất cho vay nguồn vốn hỗ trợ 120.000 tỷ đồng phù hợp với điều kiện thực tiễn trong từng giai đoạn”, Phó Thủ tướng nói.

Đồng thời nhấn mạnh, chỉ khi tập trung hỗ trợ người tiêu dùng và khách hàng một cách thực chất mới làm tăng tổng cầu giúp cho nền kinh tế, trong đó có thị trường bất động sản phục hồi và phát triển trở lại theo hướng lành mạnh, an toàn, bền vững.