Tổng cục Thống kê vừa phát hành thông cáo về tình hình kinh tế - xã hội quý 3 và 9 tháng năm 2023. Nhiều gam màu sáng xuất hiện sau chuỗi ngày u ám, mang lại nhiều sự kỳ vọng cho chặng nước rút cuối năm.

Đáng chú ý, GDP quý 3/2023 tăng 5,33%, 9 tháng tăng 4,24%, mặc dù tốc độ tăng trưởng thấp hơn so với kỳ vọng cũng như kịch bản tăng trưởng quý 3/2023 để hướng tới mục tiêu tăng trưởng 6-6,5% cả năm 2023 nhưng theo Tổng cục Thống kê, xu hướng tăng trưởng đã tích cực hơn (quý 1/2023 tăng 3,28%, quý 2/2023 tăng 4,05%, quý 3/2023 tăng 5,33%).

Trong đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,72%, đóng góp 8,03% vào mức tăng tổng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế; khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 5,19%, đóng góp 38,63%; khu vực dịch vụ tăng 6,24%, đóng góp 53,34%. 

Về sử dụng GDP quý 3/2023, tiêu dùng cuối cùng tăng 3,79% so với cùng kỳ năm trước, đóng góp 40,56% vào tốc độ tăng chung của nền kinh tế; tích lũy tài sản tăng 6,61%, đóng góp 44,92%; xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ tăng 2,27%; nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ tăng 1,42%; chênh lệch xuất, nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ đóng góp 14,52%. 

Việt Nam tiếp tục thuộc nhóm các nước kiểm soát tốt lạm phát khi CPI tháng 9/2023 tăng 3,66% so với cùng kỳ. Nhiều giải pháp được tích cực triển khai, nhờ vậy, thị trường các mặt hàng thiết yếu không có biến động bất thường, nguồn cung được bảo đảm, giá hàng hóa tăng giảm đan xen. Bình quân 9 tháng, CPI tăng 3,16% so với cùng kỳ năm 2022 và lạm phát cơ bản tăng 4,49%.

Đặc biệt, giá trị tăng thêm toàn ngành công nghiệp 9 tháng năm 2023 ước tính tăng 1,65% so với cùng kỳ năm trước (quý I giảm 0,75%; quý II tăng 0,95%; quý III tăng 4,57%), trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 1,98%. Trong đó, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 1,98% (quý 1 giảm 0,49%; quý 2 tăng 0,6%; quý 3 tăng 5,61%), đóng góp 0,51 điểm phần trăm vào mức tăng tổng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế; ngành sản xuất và phân phối điện tăng 2,9%, đóng góp 0,11 điểm phần trăm; ngành cung cấp nước và xử lý rác thải, nước thải tăng 4,69%, đóng góp 0,03 điểm phần trăm; riêng ngành khai khoáng giảm 3,01%, làm giảm 0,1 điểm phần trăm trong mức tăng chung.

Một số sản phẩm công nghiệp chủ lực cũng ghi nhận mức tăng trưởng cao so với cùng kỳ năm trước, gồm: Đường kính tăng 37,1%; phân hỗn hợp NPK tăng 18,6%; ti vi tăng 10,1%; thuốc lá điếu tăng 9,6%; sơn hóa học tăng 9,1%; vải dệt từ sợi nhân tạo tăng 8,3%; thép cán tăng 7,1%; sữa tươi tăng 6,9%.

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá hiện hành ước đạt 4.567,8 nghìn tỷ đồng, tăng 9,7% so với cùng kỳ năm trước (cùng kỳ năm 2022 tăng 20,9%), nếu loại trừ yếu tố giá tăng 7,3% (cùng kỳ năm 2022 tăng 16,6%).

Bức tranh về tình hình đăng ký doanh nghiệp trong tháng 9, quý 3/2023 cũng như 9 tháng đầu năm 2023 tiếp tục có những tín hiệu tích cực. Tính chung quý 3/2023, số doanh nghiệp gia nhập thị trường là 40.468 doanh nghiệp, mức cao nhất trong quý 3 kể từ trước đến nay, gấp 1,1 lần so với cùng kỳ năm 2022 và gấp 1,3 lần so với mức trung bình doanh nghiệp thành lập mới trong quý 3 giai đoạn 2018 - 2022. 

Trên đà tăng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa 9 tháng đầu năm 2023 đã đạt 497,66 tỷ USD, gần chạm mốc 500 tỷ USD. Trong quý III năm 2023, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 94,6 tỷ USD, tăng 10,3% so với quý II năm 2023, giảm 1,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong 9 tháng năm 2023 có 31 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chiếm 92,2% tổng kim ngạch xuất khẩu (có 6 mặt hàng xuất khẩu trên 10 tỷ USD, chiếm 62,2%).

Điểm sáng đáng ghi nhận, lần đầu tiên xuất khẩu thủy sản tăng trưởng dương sau 11 tháng sụt giảm liên tiếp, thị trường Mỹ đã lấy lại vị thế số 1 với 165 triệu USD kim ngạch nhập khẩu thủy sản Việt Nam trong tháng 8, tăng gần 4% so với cùng kỳ năm 2022, tạo tín hiệu tích cực cho doanh nghiệp thủy sản tăng tốc xuất khẩu trong những tháng cuối năm.

Sự sôi động kể trên đã góp phần quan trọng khiến bức tranh thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam năm 2023 thêm sáng màu. Tính đến ngày 20/9, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký cấp mới, điều chỉnh và góp vốn mua cổ phần, mua phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài đạt gần 20,21 tỷ USD, tăng 7,7% so với cùng kỳ.

Vốn giải ngân cũng rất tích cực. Con số sau 9 tháng là hơn 15,9 tỷ USD, tăng 2,2% so với cùng kỳ (cao hơn 0,5 điểm phần trăm so với 8 tháng). “Các giải pháp quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ những tháng đầu năm đã mang lại hiệu quả trong việc hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn để doanh nghiệp triển khai thực hiện giải ngân vốn đầu tư”, ông Đỗ Nhất Hoàng, Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài nhận định.

Thách thức mục tiêu 6,5%, thúc đẩy 3 động lực tăng trưởng

Mặc dù vậy, Tổng cục Thống kê cũng cho biết, doanh nghiệp vẫn chưa hết khó khăn, 9 tháng đầu năm 2023, cả nước có 135.105 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 19,9% so với cùng kỳ năm 2022. Vốn bình quân của doanh nghiệp đăng ký thành lập mới mới là 1.086.776 tỷ đồng, là mức thấp nhất kể từ năm 2019 đến nay.

Nhiều lĩnh vực có sự sụt giảm về vốn đăng ký mới như: thông tin và truyền thông giảm 53,2%; kinh doanh bất động sản giảm 51,3%; tài chính, ngân hàng và bảo hiểm giảm 47,4%… Lũy kế tổng thu ngân sách Nhà nước 9 tháng năm 2023 ước đạt 1.223,8 nghìn tỷ đồng, bằng 75,5% dự toán năm và giảm 8,3% so với cùng kỳ năm trước... 

Rõ ràng, nền kinh tế đang đối mặt với rất nhiều thách thức, để đạt được mục tiêu tăng trưởng 6,5% trong năm nay là một áp lực lớn. Thách thức trong việc đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2023 được đặt ra trong bối cảnh nhiều động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế trong 9 tháng có dấu hiệu chậm lại và đang chịu áp lực rất lớn từ bên ngoài.

Vì vậy, để hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua những khó khăn, thách thức, có thêm cơ hội bứt tốc phục hồi sản xuất kinh doanh mạnh mẽ hơn trong quý 4/2023, các chuyên gia kinh tế cũng như doanh nghiệp đều cho rằng, cần tập trung tháo gỡ các rào cản, nút thắt từ thể chế, chính sách đang cản trở sự phát triển của doanh nghiệp. “Chúng ta cần tạo ra một thể chế chắc chắn, rõ ràng, minh bạch và có thể dự báo được những diễn tiến chính sách để doanh nghiệp tiên liệu được trong hoạt động”, ông Cung nhấn mạnh.

Theo Tổng Cục Thống kê, cần tiếp tục thúc đẩy "cỗ xe tam mã", trọng điểm 3 động lực tăng trưởng chính gồm đầu tư, xuất khẩu, tiêu dùng. Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê Nguyễn Thị Hương cho rằng, các giải pháp đặt ra là tiếp tục thực hiện hiệu quả chính sách tiền tệ, ổn định tỷ giá. Tiếp tục thực hiện tốt chính sách tài khoá, đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ người dân, doanh nghiệp. Tăng cường thực hiện hiệu quả các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp như hỗ trợ tham gia chuỗi giá trị, chuyển đổi số, nâng cao năng suất, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo, hỗ trợ pháp lý...

Đẩy mạnh tiêu dùng, thúc đẩy hàng hoá thông qua thương mạng điện tử, khai thác hiệu quả thị trường 100 triệu dân còn nhiều tiềm năng. Tập trung mở rộng đa dạng hoá sản phẩm xuất khẩu, tăng cường hướng dẫn doanh nghiệp đẩy mạnh nâng cao chất lượng sản phẩm

Về đầu tư công, Chính phủ cần chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương thúc đẩy các dự án hạ tầng giao thông liên vùng, năng lượng xanh, hạ tầng xanh, hạ tầng số quốc gia… để tạo tác động lan tỏa, tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

"Cần khuyến khích các phương thức đầu tư, mô hình kinh doanh mới, có sự tham gia của các doanh nghiệp nước ngoài, đầu tư tư nhân. Ngoài ra, cần phát huy hiệu quả mô hình hợp tác công - tư vào đầu tư hạ tầng", bà Hương nói.