Luật Việc làm 2025 với nhiều điểm mới

Bắt đầu từ ngày 01/01/2026, một số luật sẽ có hiệu lực thi hành. Trong đó có Luật Việc làm với nhiều điểm mới được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 16/6/2025, tại Kỳ họp thứ 9. Luật gồm 8 chương, 55 điều quy định chính sách hỗ trợ tạo việc làm, đăng ký lao động, hệ thống thông tin thị trường lao động, phát triển kỹ năng nghề, dịch vụ việc làm, bảo hiểm thất nghiệp và quản lý nhà nước về việc làm.

Trong phần nội dung bảo hiểm thất nghiệp, mới nhất là thời điểm hưởng trợ cấp thất nghiệp được chốt giảm xuống còn 11 ngày làm việc sau khi nộp hồ sơ; Đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp cũng được mở rộng thêm: bao phủ cả các trường hợp lao động tự do, freelancer, lao động thời vụ… Chỉ cẩn nội dung thể hiện việc làm có trả công và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên là được. Mức hưởng trợ cấp thất nghiệp giữ nguyên 60% lương bình quân 6 tháng gần nhất, nhưng có quy định trần tối đa rõ ràng, giúp người lao động nhận được hỗ trợ tài chính nhanh chóng và ổn định hơn.  

Đồng thời người lao động được hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề, có thể nhận hỗ trợ tiền ăn trong thời gian học. Thậm chí tạo điều kiện vay vốn khởi nghiệp. Điều này giúp họ dễ dàng chuyển đổi nghề nghiệp hoặc tìm việc mới.  

Các điểm mới quy định về bảo hiểm thất nghiệp ghi trong Luật Việc làm 2025, mang lại cho người lao động ít nhiều sự an tâm tuy thất nghiệp là điều không ai mong muốn 

Vì sao ngày càng có nhiều lao động trẻ có bằng cấp cao thất nghiệp?

Thất nghiệp là điều không ai mong muốn. Nhưng trong thực tế, nạn thất nghiệp ngày càng gia tăng đặc biệt là ở các lao động trẻ có bằng cấp, thậm chí đại học, trên đại học. 

Đây là tình trạng phổ biến không chỉ ở nước ta. Chỉ tính riêng tại TP.HCM, theo Sở Nội vụ, hiện có khoảng 22.400 lao động dưới 35 tuổi thất nghiệp, chiếm hơn 49% tổng số người thất nghiệp toàn thành phố. Trong số hơn 9.200 người có bằng đại học trở lên thì hàng ngàn người thất nghiệp do bỏ việc bỏ vì không phù hợp hoặc lương thấp.

Có bằng cấp, kinh nghiệm vẫn thất nghiệp, nghịch lý này được nhiều người trong cuộc nhận định từ thực tế gặp phải: Nhiều doanh nghiệp hiện chỉ tuyển thực tập sinh hoặc cộng tác viên, thay vì tuyển dụng chính thức hoặc chỉ tuyển bán thời gian để tiết kiệm chi phí.

Kế đến, AI là chất xúc tác làm cuộc khủng hoảng thất nghiệp lan ra nhanh   rộng và có sức công phá dữ dội hơn. Thế mạnh của AI là làm nhanh hơn, rẻ hơn và bền sức hơn. Con người không còn độc quyền sản xuất tri thức, nhiều vị trí sản xuất nội dung bị cắt, thay thế bằng công nghệ AI với chỉ một dòng lệnh.

Về phía người lao động, đặc biệt là lao động trẻ có bằng cấp cao. Nhiều bạn sinh viên thiếu kỹ năng mềm và kinh nghiệm thực tế, thiếu định hướng nghề nghiệp rõ ràng và khả năng tiếng Anh hạn chế.

Nhiều bạn có việc nhưng không muốn làm. Họ chọn lý tưởng đam mê thay vì thu nhập. Họ cần công việc phù hợp với định hướng bản thân. Họ từ chối mức lương không tương xứng với khối lượng công việc. Từ đó đẻ ra xu hướng nhảy việc, tạo ra các khoảng trống thất nghiệp.

“Lạm phát” bằng cấp và thất nghiệp trí thức

Còn có một nguyên nhân sâu xa dẫn đến tình trạng lao động có bằng cấp cao thất nghiệp đó là sự mở rộng ồ ạt của đại học. Dẫn đến tình trạng “Lạm phát bằng cấp”: bằng cấp phổ cập tới mức mất chức năng phân biệt. Khi cung vượt cầu, bằng trở nên “mất giá”.

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), tuổi thọ trung bình của một kiến thức ngày nay chỉ còn... hai năm, so với 30 năm vào thập niên 1980. Có nghĩa là thế giới biến động từng giờ. Vô hình trung sau bốn năm đại học, sinh viên khi cầm được bằng cấp trong tay thì tri thức đã lỗi thời.

Việt Nam đang rơi vào tình trạng tỷ lệ học đại học tăng nhanh, thị trường việc làm   có sự chênh lệch giữa cung và cầu, chậm chuyển đổi - doanh nghiệp “thiếu thợ thừa thầy”, sinh viên ra trường "không xin được việc" trong khi học nghề bị đánh giá thấp.

Để giải quyết vấn đề lao động có bằng cấp nhưng vẫn thất nghiệp, các bạn có thể tham khảo: Nâng cao kỹ năng mềm; Cập nhật kiến thức chuyên ngành;Tìm kiếm thông tin việc làm qua các kênh tuyển dụng online; Tham gia các ngày hội tuyển dụng và kết nối doanh nghiệp; Mở rộng mạng lưới quan hệ;  Cuối cùng nếu có ý tưởng kinh doanh, thử tự tạo việc làm hoặc khởi nghiệp…

Quan trọng là cần có sự phối hợp giữa các nhà trường, doanh nghiệp và Chính phủ để cung cấp đào tạo thực tế, hỗ trợ tìm kiếm việc làm và phát triển kỹ năng mềm cho lao động trẻ trí thức.