Tuổi trung niên xét về mặt thời gian đây là giai đoạn nằm giữa tuổi trẻ và tuổi già. Với nhiều người, có thể bước đầu đã đạt được những thành tựu nhất định về sự nghiệp và gia đình. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm con cái đang lớn mà bố mẹ thì già. Vì thế, không ít người ở tuổi trung niên phải đối mặt nhiều thách thức lớn về tài chính. Cho nên, ngoài những rào cản tâm lý và xã hội, nỗi lo thường trực lớn nhất của tuổi này là vấn đề thất nghiệp. Nhất là với bộ phận người lao động “thầy không hẳn là thầy mà thợ không ra thợ”: Lao động phổ thông thì không đáng mà lao động chuyên môn thì không giỏi nghề.

Nguyên nhân thất nghiệp tuổi trung niên

Có nhiều nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan đưa đến tình trạng người lao động trung niên thất nghiệp và cơ hội tìm việc làm mới cũng thường gặp khó khăn hơn.

Ở độ tuổi trung niên, người lao động thường phải đối mặt với nhiều trách nhiệm tài chính như nuôi con, trả nợ góp nhà góp xe, chu cấp cho cha mẹ già. Những áp lực này khiến họ không dành nhiều thời gian, tiền bạc đầu tư, học thêm kỹ năng, nâng cao trình độ chuyên môn. Sự phụ thuộc vào những kỹ năng cũ, dẫn đến khả năng cạnh tranh với lao động trẻ càng trở nên gay gắt về sức sáng tạo, về sự thích nghi với công nghệ mới, đặc biệt là tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (AI).

Các ngành nghề truyền thống bị thay thế, thậm chí bị thay thế bởi robot, bởi trí tuệ nhân tạo; Các ngành sản xuất, vận hành máy móc, và hành chính văn phòng đang dần bị giảm nhu cầu; Các ngành nghề đòi hỏi sự đổi mới liên tục… cũng là một thách thức trong việc giữ vững vị trí của mình đối với người lao động trung niên.

Mặc dù không hoàn toàn chính xác nhưng định kiến người trung niên khó thích nghi, kém linh hoạt và ít sáng tạo hơn so với người trẻ… vẫn khiến người sử dụng lao động e dè khi tuyển chọn.

Người lao động trung niên thường là người đã có quá trình công tác. Do hoàn cảnh họ phải nghỉ (hoặc bị cho) nghỉ việc, bắt đầu đi xin việc làm ở nơi mới. Họ lửng lơ giữa nhu cầu tiếp nhận như một người mới khởi nghiệp với thưc tế họ đã có một quá trình lao động khá lâu. Điều này khiến cho việc thương lượng thù lao, lương bổng không thỏa mãn giữa đôi bên.

Giải pháp hàng đầu để đừng rơi vào thất nghiệp tuổi trung niên là “Học, học nữa, học mãi”. Đừng chủ quan dựa vào những kỹ năng đã cũ, phải luôn cập nhật và học hỏi các kỹ năng mới không chỉ về công nghệ về kỹ thuật số để phục vụ công việc mà học cả các  kỹ năng mềm, kỹ năng quản lý… Học không chỉ phục vụ cho công việc hiện tại mà còn dự phòng cho tương lai khi cần thiết (còn gọi là nghề tay trái). Ưu tiên các ngành nghề mới đang có nhu cầu cao, các ngành nghề ít yêu cầu về thể lực, những công việc tận dụng được kinh nghiệm đã trải qua. Một “khởi nghiệp” nho nhỏ hoặc một nghề tự do (freelance) cũng là lựa chọn khả thi dự phòng hoặc bắt đầu khi rơi vào thất nghiệp tuổi trung niên.

Còn như nếu đã “lỡ” rơi vào tình trạng này thì, thất nghiệp tuổi trung niên tuy là một “ác mộng” nhưng không phải là dấu chấm hết. Hãy xem đây như chiếc chiếu nghỉ giữa các đoạn cầu thang: Dừng chân, nghỉ ngơi, hồi phục lại tinh thần, thể chất, khám phá tiềm năng và xác định mục tiêu mới của bản thân. Xem đây là thử thách, là cơ hội để định hướng lại cuộc sống và sự nghiệp.

Quan trọng là bạn hãy làm chủ cuộc sống, điều chỉnh tư duy, đừng để sự lo lắng thái quá dẫn đến tuyệt vọng. Sắp xếp lại chi tiêu theo hướng gọn nhẹ, cắt giảm một số nhu cầu xa xỉ trong một thời gian nhất định. Dành nhiều thời gian trò chuyện với người thân và bạn bè. Trưng dụng tối đa lợi thế của tuổi trung niên là kinh nghiệm nghề, kinh nghiệm sống, nguồn lực trong ngành, kỹ năng giải quyết vấn đề… Đặc biệt là các mối quan hệ xã hội.   

Dù thách thức lớn, nhưng thất nghiệp tuổi trung niên biết đâu sẽ mở ra cho bạn một chân trời mới. Miễn sao các bạn luôn sẵn sàng một thái độ tích cực, kiên trì, lạc quan và luôn chủ động tìm tòi, học hỏi.