Chuyển đổi số không phải là phong trào ứng dụng công nghệ

"Chuyển đổi số là cuộc cách mạng trong mỗi doanh nghiệp, là đòi hỏi cấp thiết trong giai đoạn hiện nay, nhưng doanh nghiệp không nên chuyển đổi theo phong trào, không nên gấp gáp, cần hiểu doanh nghiệp mình cần gì? Lập kế hoạch và lộ trình triển khai cũng như cần sự tư vấn của các đối tác, các công ty công nghệ để có lộ trình chuyển đổi thích hợp, không gây lãng phí nguồn lực", TS. Nguyễn Tuấn Hoa, Chủ tịch Hội đồng Chuyên gia chuyển đổi số, Ban cố vấn Công ty FSI, Trọng tài viên VIAC nêu quan điểm khi phát biểu tại Tọa đàm: "Doanh nghiệp tái khởi động sau đại dịch: Chuyển đổi số, Đổi mới mô hình kinh doanh, Tái cấu trúc và những vấn đề pháp lý cần lưu ý" diễn ra sáng 29/11. 

Theo TS. Nguyễn Tuấn Hoa, trong bối cảnh đại dịch Covid-19, những phương thức quản trị kinh tế truyền thống đã bộc lộ nhiều vấn đề đòi hỏi phải sửa chữa, chuyển đổi. Vì vậy, nền kinh tế số ngày càng có ý nghĩa quan trọng nhằm xây dựng khả năng chống chịu và phục hồi, sửa chữa các đứt gãy của chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, thực tế chỉ ra, vẫn còn nhiều hạn chế trong quá trình chuyển đổi số tại Việt Nam.

Dẫn báo cáo Kinh tế hàng năm (2019) của Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách Việt Nam (VEPR), ông Hoa cho hay, khoảng 85% doanh nghiệp Việt Nam đứng ngoài lề nền kinh tế số và chỉ khoảng 13% mới chập chững bước đầu tham gia vào nền kinh tế số.

“Nền kinh tế số ngày càng có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng chống chịu và phục hồi của khu vực và toàn cầu nhờ tính kết nối, khả năng tiềm tàng sửa chữa các đứt gãy của chuỗi cung ứng gây ra bởi các lệnh phong tỏa trong đại dịch. Do vậy, cả người dân, doanh nghiệp và Chính phủ cần chuẩn bị để thích nghi, tranh thủ nền kinh tế số nhằm đáp ứng với “bình thường mới” cũng như thúc đẩy sự phục hồi, tăng trưởng bền vững, công bằng”, ông Hoa nhấn mạnh.

Chỉ ra vấn đề mấu chốt trong chuyển đổi số, ông Hoa cho rằng, đây thực sự là một cuộc cách mạng trong từng doanh nghiệp, đơn vị kinh tế chứ không đơn thuần là phong trào ứng dụng các công nghệ số. “Hãy xem chuyển đổi số như cơ hội thay đổi một cách toàn diện, từ bỏ các thói quen, tập quán truyền thống, tiếp nhận và định hình những giá trị mới”, ông Hoa nhấn mạnh.

Ông Hoa chỉ rõ, chúng ta rút ra điều vô cùng quan trọng: Dữ liệu được thu thập tự động bằng thiết bị, và các cơ chế tự động thông minh tham gia vào quá trình sản xuất. Nếu doanh nghiệp không nắm vững được cơ chế này thì chuyển đổi số sẽ chậm, sai, không khách quan, và mất rất nhiều thời gian để thực hiện.

“Dữ liệu lớn có thể “chiếu sáng” những góc khuất của doanh nghiệp. Việc nắm bắt tất cả dữ liệu có sẵn, dữ liệu lớn là điều cần thiết cho các nỗ lực chuyển đổi số. Nếu chuyển đổi số là con đường thì dữ liệu lớn là một trong những phương tiện. Thực tế đã chứng minh càng sử dụng nhiều dữ liệu trong chương trình chuyển đổi số thì kết quả có được sẽ ngày càng tốt”, ông Hoa lưu ý.

Cũng theo ông Hoa, chuyển đổi số không hề đắt, điều cốt lõi là doanh nghiệp cần biết rõ mình đang ở đâu để định rõ mục tiêu, và tìm được cho mình đối tác tri kỷ để thực hiện.

Bên cạnh đó, xác định công nghệ số chủ yếu trong lĩnh vực hoạt động cũng như các nền tảng cần có để hỗ trợ việc chuyển đổi. Từ đó, xây dựng năng lực số, gồm đào tạo nhân lực số, xây dựng thói quen, hình thành văn hóa đổi mới với mô hình hoạt động mới và thực hiện chuyển đổi...

Doanh nghiệp cần thích ứng khi thực hiện chuyển đổi số trong kinh doanh

Ông Hoa dẫn chứng cụ thể, với các doanh nghiệp xuất khẩu, nên bắt đầu từ việc tiếp cận và làm quen với các hoạt động trên nền tảng số như thực hiện các hợp đồng số, khai báo hải quan điện tử, nộp thuế điện tử... Từ đó tiến tới chuyển đổi số mọi hoạt động của doanh nghiệp bằng cách thực hiện mọi hoạt động điều hành, vận hành doanh nghiệp trên máy tính thay vì sử dụng các văn bản giấy như trước đây. Thêm vào đó, các doanh nghiệp cũng nên tiếp cận dần với các phần mềm số mới để có thể dễ dàng số hóa hoạt động của mình.

"Doanh nghiệp xuất khẩu cần đáp ứng 2 yêu cầu lớn khi chuyển đổi số, đó là phải có hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa và duy trì chất lượng, sức cạnh tranh của sản phẩm", ông Hoa cho hay.

Ông Hoa cũng chỉ rõ, chuyển đổi số không đơn thuần chỉ là việc ứng dụng công cụ công nghệ thông tin mà còn phải nắm vững các rủi ro phát sinh để có cách ứng phó kịp thời. Để tránh xảy ra tranh chấp khi tham gia giao dịch thương mại điện tử, các doanh nghiệp phải tìm hiểu kỹ những điều khoản, chính sách của sàn và pháp luật của quốc gia.

Chẳng hạn với hình thức thương lượng, các bên tham gia có quyền tự nguyện bàn bạc, thỏa thuận nhằm loại bỏ tranh chấp mà không cần sự can thiệp của bên thứ ba. Kết quả thương lượng này không có tính ràng buộc các bên. Hay với hình thức hòa giải, giữa các bên giải quyết tranh chấp sẽ có sự tham gia của bên thứ ba.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, doanh nghiệp không có điều kiện ký hợp đồng bằng chữ ký số, không có nhà cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số mà chỉ có thể thực hiện hợp đồng qua file PDF hoặc các file hình. Khi đó, để giảm thiểu rủi ro, doanh nghiệp nên giao dịch thông qua các địa chỉ thư điện tử có tên miền riêng, được đăng ký rõ ràng và phải tìm hiểu đối tác cẩn thận, chọn đối tác có danh tiếng, có uy tín, có thông tin doanh nghiệp rõ ràng, có trang web cập nhật, sử dụng tên miền đăng ký riêng.

"Doanh nghiệp cũng nên tham vấn ý kiến của chuyên gia, luật sư trước khi thực hiện chuyển đổi số để giúp bảo đảm an toàn hoặc giảm thiểu rủi ro trong giao kết hợp đồng điện tử. Tại hợp đồng cũng cần thỏa thuận để chọn tổ chức trọng tài uy tín, có nhiều kinh nghiệm giải quyết những vấn đề có thể phát sinh tranh chấp để làm cơ quan giải quyết tranh chấp", ông Hoa lưu ý.