Đại dịch Covid-19 được cho là nhân tố thúc đẩy quá trình chuyển đổi số diễn ra nhanh và mạnh hơn hay cũng chỉ là một “cơn sóng thần” ập đến rồi lại… cuốn trôi?

2

Trong cuốn sách nổi tiếng “21 bài học của thế kỷ 21” của giáo sư Yuval Noal Harari có đề cập đến Tổng thống Donald Trump cảnh báo việc người Mexico và người Trung Quốc lấy đi việc làm của người Mỹ, mà không ngờ rằng chính thuật toán trong thế giới số mới chính là “kẻ chủ mưu”, đang len lỏi hết khắp các ngóc ngách và làm thay đổi cuộc sống của tất cả chúng ta. Cho dù những người không am tường công nghệ, cũng có thể cảm nhận được nguy cơ bị bỏ lại phía sau.

Suốt đại dịch Covid-19, nhiều doanh nghiệp chắc hẳn tiếc nuối khi nhìn thấy số lượng lớn người tiêu dùng đã chuyển sang mua sắm trên các kênh trực. Theo nghiên cứu của tổ chức Mastercard, đại dịch Covid-19 là chất xúc tác giúp phát triển tư duy “kỹ thuật số là mặc định” khi có tới 91% người dân khu vực châu Á – Thái Bình Dương đã sử dụng hình thức thanh toán không tiếp xúc vì lý do an toàn và vệ sinh. Điều đó có nghĩa, sự thích ứng rất nhanh với thời cuộc của người tiêu dùng có thể trao cho các nhà cung cấp sản phẩm và dịch vụ nhiều cơ hội để chuyển đổi số.

Theo ông Nguyễn Trung Kiên, Quản lý cấp cao kênh đối tác, Microsoft Việt Nam cho biết tại Hội thảo trực tuyến “Giải pháp thực tiễn hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp sản xuất”, diễn ra ngày 27/8, hiện có 90% các doanh nghiệp liên quan đến chuỗi cung ứng sẽ đầu tư vào công nghệ để cải tiến quy trình nghiệp vụ; 30% doanh nghiệp xác định đầu tư vào những công nghệ quản lý trên nền tảng số”.

5

Những con số đều phản ánh đến mong muốn và nhu cầu chuyển đổi số của các doanh nghiệp Việt Nam rất mạnh mẽ trong giai đoạn hiện nay, tuy nhiên yếu tố then chốt về nhà lãnh đạo tư duy số mới chính là vật cản lớn nhất trên tiến trình này. Theo ông Nguyễn Trọng Nghĩa - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn VNPT: “Việc đầu tiên phải thay đổi là tư duy của người lãnh đạo, vì thay đổi tư duy sẽ dẫn đến sự thay đổi đáng kể trong hành vi, trong việc ra quyết định, trong các giao tiếp với nhân viên, với các doanh nghiệp khác cũng như với khách hàng”.

Theo ông Nguyễn Đình Thắng - Phó Chủ Tịch Hội Tin học Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Truyền Thông số Việt Nam: “Chuyển đổi số là một quá trình, tốc độ nhanh hay chậm, thành công hay thất bại tùy thuộc chủ yếu vào quyết tâm của tất cả mọi người tham gia và người lãnh đạo đóng vai trò tiên quyết”.

Cùng quan điểm đó, bà Đinh Thị Thuý, Tổng giám đốc công ty MISA, chia sẻ: “Với tôi, thách thức đầu tiên là thay đổi tư duy của người đứng đầu, nếu lãnh đạo doanh nghiệp không quyết liệt, không coi chuyển đổi số là tất yếu thì công cuộc chuyển đổi số doanh nghiệp đó coi như thất bại”.

3
 
Không thể cứ vin vào đại dịch Covid-19 để chuyển đổi số thật nhanh, mà thực tế là nỗ lực tạo ra thời điểm chuyển đổi phù hợp cho mỗi doanh nghiệp, mà quan trọng nhất là tư duy số, tư duy thuật toán, mà ở đó niềm tự hào mỗi sản phẩm làm ra không phải là “Made in Vietnam”, mà phải là “Proud of Vietnam brand”, phạm vi của doanh nghiệp không còn giới hạn trong một nước mà trên một “thế giới phẳng”.

Tuy nhiên, có tới 99% doanh nghiệp vừa và nhỏ đang gặp khó khăn về vốn, nên chuyện chuyển đổi số được xem là “sân chơi” của những ông lớn, mặc khác là tâm lý e ngại, sợ không hiệu quả, tốn kém, đặc biệt có thể thấy là sự thiếu kiên trì trong nghiên cứu nhu cầu vận hành và tìm ra các giải pháp công nghệ.

Theo khảo sát mới nhất của Deloitte, hơn 80% doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn đang "loay hoay" không biết chuyển đổi số bắt đầu từ đâu, bắt đầu từ khâu nào, cần chuẩn bị những gì, làm thế nào để chuyển đổi số hiệu quả, nhân sự và tài chính cần có kế hoạch ra sao, tìm kiếm sự hỗ trợ kỹ thuật và tài chính ở đâu…

Ông Hoàng Quang Phòng, Phó chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) “Chuyển đổi số trong ngành sản xuất không chỉ đơn thuần là việc tự động hóa dây chuyền sản xuất hay phân tích tốt hơn dữ liệu hiện có. Nó còn liên quan đến sự thay đổi trong suy nghĩ, cách tiếp cận và giải quyết vấn đề mới”.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, lĩnh vực chiếm tỷ trọng 13,96% GDP với mô hình sản xuất nhỏ lẻ, kém hiệu quả và thiếu liên kết chuỗi giá trị, cộng thêm tác động kép của hạn hán, xâm nhập mặn và bão lũ..., thì chuyển đổi số không thể chậm trễ. Theo ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia nhận định, chuyển đổi số trong nông nghiệp không thể chậm trễ, phải bứt tốc làm nhanh và quyết liệt để thay đổi bộ mặt nền nông nghiệp Việt Nam. "Quá trình chuyển đổi số giúp nông dân không chỉ bán sản phẩm đó mà còn bán cả giá trị của sản phẩm đó”.

4

Chuyển đổi số trong ngành ngân hàng chắc hẳn là nhìn thấy rõ nhất vì gắn với sự phát triển của thiết bị di động, mạng internet và mạng xã hội. Những sản phẩm mới trong hệ thống tài chính - ngân hàng bao gồm: ví điện tử, tiền di động đang được sử dụng,… nhưng vẫn còn nhiều bài toán đau đầu về tính an toàn, mà các ngân hàng Việt nam đang mới bắt đầu tiếp cận với RegTech và SubTech.

Theo ông Nguyễn Quốc Hùng, Tổng thư ký Hiệp hội ngân hàng Việt Nam, ngành Ngân hàng năm 2021 đã đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng song cũng có một số điểm nghẽn đáng lưu ý: “Một số vướng mắc chúng tôi nhận thấy, yếu tố pháp lý, hành lang pháp lý cho việc thực hiện các nền tảng mới như YKWC, ebanking, cho vay online còn chưa ổn định, cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa các ngân hàng, các tổ chức tín dụng, fintech chưa mở, tỷ lệ giao dịch offline còn cao, tỷ lệ này ở nông thôn còn rất cao, cơ chế thử nghiệm sandbox sau nhiều lần lấy ý kiến vẫn chưa được ban hành”.

6

Trong lĩnh vực quản trị nhân sự, theo một khảo sát của KPMG, thực hiện với sự tham gia của 1.362 giám đốc điều hành tại 55 quốc gia cho thấy, 37% giám đốc điều hành toàn cầu đã triển khai mô hình làm việc linh hoạt, cho phép hầu hết nhân viên làm việc từ xa 2-3 ngày một tuần. Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp cũng đã chuyển hướng sang mô hình làm việc hybrid, hoặc sử dụng không gian làm việc chung, khuyến khích nhân viên làm việc tại nhà.

Bà Hoàng Thị Dạ Lan, Trưởng bộ phận Triển khai Giải pháp nhân sự, Bộ phận Tư vấn công nghệ thông tin của KPMG Việt Nam cho biết: "Với công cụ số, các cấp quản lý cũng sẽ thấy được những thống kê, báo cáo, đánh giá trực quan cho các kế hoạch phát triển”.

Tuy nhiên, theo bà Mai Thúy Hằng, Phó giám đốc Giải pháp nhân sự Navigos Search, các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ trong quản trị nhân sự đang gặp phải không ít thách thức. Ðiển hình có thể kể đến các sáng kiến về nhân tài dựa trên công nghệ chưa thực sự kết nối với chiến lược kinh doanh, tức là những thay đổi cải tiến trong hệ thống quản trị nhân sự chưa đáp ứng được mục tiêu cuối cùng là kinh doanh phải tăng trưởng.

Khi công nghệ tác động đến mọi mặt của cuộc sống, định hình lại hầu hết các lĩnh vực… Để duy trì khả năng cạnh tranh trong môi trường kinh tế hiện nay, đòi hỏi phải có những chiến lược và thực tiễn mới phù hợp với tốc độ phát triển công nghệ và kỹ năng sử dụng công nghệ của người tiêu dùng.

Có thể mục tiêu nâng cao hiệu quả hoạt động bằng việc ứng dụng thực tế ảo và tăng cường, Internet of Things (IoT) và trí tuệ nhân tạo (AI), mở theo hướng dữ liệu từ chuỗi giá trị. Và đặc biệt là từ các nền tảng kỹ thuật số, tạo ra cộng đồng người dùng và dữ liệu tương tác với người dùng, sau đó sử dụng dữ liệu để tạo ra thêm những chuỗi giá trị khác.

7

Nói về chuỗi giá trị do công nghệ mang đến, bà Lynn Hoàng (SEA Director, Binance) cho biết, Internet của tương lai là Internet of Value (Internet tạo ra giá trị) chứ không phải là Internet of Information (Internet của thông tin). Nền tảng blockchain (công nghệ chuyển khối) sẽ tác động mạnh mẽ đến kinh doanh và xã hội bằng cách cung cấp một cách an toàn và trực tiếp, giúp cho việc trao đổi tiền, tài sản trí tuệ và các tài sản hữu hình khác mà có thể không cần sự tham gia của một bên thứ ba, làm cho môi trường số minh bạch hơn, giảm chi phí trung gian. 

Tất cả chúng ta đều nhận thức về sự hiện diện của nó, nhưng làm sao tiếp cận và ứng dụng được? có phải cần đi nhanh hơn trong tiến trình chuyển đổi số này?  Vì sao nhiều chính phủ luôn có sự trì hoãn phát triển công nghệ nhất định? Sao doanh nghiệp không nghĩ đến những lợi ích mang lại mà chỉ nghĩ đến số vốn đầu tư phải bỏ ra?

Không thể cứ vin vào đại dịch Covid-19 để chuyển đổi số thật nhanh, mà thực tế là nỗ lực tạo ra thời điểm chuyển đổi phù hợp cho mỗi doanh nghiệp, mà quan trọng nhất là tư duy số, tư duy thuật toán, mà ở đó niềm tự hào mỗi sản phẩm làm ra không phải là “Made in Vietnam” phải là “Proud of Vietnam brand”, phạm vi của doanh nghiệp không còn giới hạn trong một nước mà trên một “thế giới phẳng”.

 Kim Thanh