Xuất khẩu ảm đạm bởi dịch Covid-19

Số liệu từ Bộ Công thương cho thấy, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 8/2021 ước tính đạt 26,2 tỷ USD, giảm 6% so với tháng trước và giảm 5,4 % so với cùng kì năm trước.

Cán cân thương mại hàng hóa tháng 8 ước tính nhập siêu 1,3 tỷ USD. Tính chung 8 tháng năm 2021, cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 3,71 tỷ USD (cùng kỳ năm trước xuất siêu 13,69 tỷ USD), trong đó khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 20,36 tỷ USD; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) xuất siêu 16,65 tỷ USD.

Thời gian qua, dịch Covid-19 kéo dài trên nhiều tỉnh thành ảnh hưởng đến hầu hết các ngành, lĩnh vực, động lực tăng trưởng của cả nước. Mặc dù tình trạng ách tắc trong sản xuất, lưu thông hàng hóa đã và đang được tập trung tháo gỡ quyết liệt; nhưng tại một số địa phương thực hiện chưa tốt.

Các nhà máy, đơn vị sản xuất đóng tại địa phương là một mắt xích của chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng nên khi bị gián đoạn tại một địa phương đã tác động dây chuyền, gây khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu bị ảnh hưởng, phải trì hoãn, hủy đơn hàng, có nguy cơ bị mất thị trường, thay đổi chuỗi cung ứng.

Dự báo về tình hình xuất khẩu Việt Nam trong thời gian tới, ông Trần Thanh Hải, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công thương cho biết, nhu cầu hàng hóa trên thị trường thế giới vẫn đang trong xu hướng phục hồi trở lại. Đặc biệt, thị trường Mỹ và EU – hai thị trường truyền thống và rất lớn của Việt Nam đang thực hiện tái mở cửa nền kinh tế nhờ mở rộng tiêm vaccine, có tác động tích cực tới nhu cầu hàng hóa của các thị trường này.

Ngoài ra, chu kỳ nhập khẩu hàng hóa nguyên liệu sản xuất thường tăng vào đầu năm và giảm dần vào cuối năm, trong khi xuất khẩu tăng trong những tháng cuối năm, đặc biệt là những hàng hóa phục vụ cho mùa tiêu dùng trong những tháng cuối năm 2021 như điện tử, đồ gỗ, hàng dệt may, da giày và thủy sản… Vì vậy cán cân thương mại được dự báo sẽ cải thiện dần trong thời gian tới.

Đồng thời, các hiệp định thương mại tự do (FTA) đang dần được thực thi một cách toàn diện hơn, hiệu quả hơn, được kỳ vọng sẽ tiếp tục thúc đẩy các ngành xuất khẩu của Việt Nam.

Tuy nhiên, ông Trần Thanh Hải cũng quan ngại, làn sóng dịch Covid-19 lần thứ 4 trong nước, đặc biệt là tại TP.HCM và các tỉnh thành phía Nam đang ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất, xuất khẩu từ tháng 7 đến nay, nên việc tăng trưởng sản xuất và xuất khẩu trong thời gian tới phụ thuộc rất nhiều vào tiến trình tiêm vaccine và kiểm soát dịch bệnh. 

Hiện lượng lớn lao động về quê tránh dịch cũng dẫn đến nguy cơ thiếu lao động sản xuất sau khi dịch được kiểm soát, đặc biệt là lao động trong lĩnh vực cần có tay nghề như cơ khí, điện tử…

Ngoài ra, quá trình thông quan xuất khẩu hàng hóa sang thị trường Trung Quốc, đặc biệt là các mặt hàng nông, thủy sản thời gian gần đây gặp khá nhiều bất lợi khi Trung Quốc liên tục tăng cường các biện pháp kiểm soát dịch bệnh tại các cửa khẩu biên giới phía Bắc.

Nỗ lực xoay chiều cán cân thương mại

Trước những khó khăn chồng chất như vậy, trong khi chỉ còn 4 tháng nữa kết thúc năm 2021, nhiệm vụ cân bằng cán cân thương mại trở nên nặng nề hơn bao giờ hết.

Trước tình hình đó, Bộ Công thương cho biết đã và đang tập trung các giải pháp củng cố và mở rộng thị trường xuất khẩu, tận dụng tối đa lợi thế từ các FTA đã có hiệu lực và hướng dẫn doanh nghiệp chú trọng vào các thị trường nhỏ và thị trường ngách.

Trước hết là tận dụng sự phục hồi của thị trường Mỹ và Châu âu để đẩy mạnh xuất khẩu các mặt hàng ta có thế mạnh như dệt may, da giày, điện tử, đồ gỗ, thủy sản… đặc biệt là phục vụ dịp mua sắm gia tăng cuối năm.

Ngoài duy trì xuất khẩu sang các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Bộ Công thương cho biết sẽ khai thác triệt để cơ hội xuất khẩu ngay sản phẩm nông nghiệp sang các thị trường mới như Nam Á, Đông Á . Đẩy mạnh hoạt động đàm phán để phát triển các thị trường khu vực xa hơn, yêu cầu cao hơn như các thị trường thuộc châu Âu, châu Mỹ, châu Úc.

Cùng với đó, Bộ Công thương sẽ tăng cường cung cấp thông tin thị trường, các hoạt động xúc tiến thương mại đến các thị trường còn dư địa phát triển như các thị trường Đông Âu, Bắc Âu, Mỹ La tinh…

Để tạo thuận lợi cho các Hiệp hội và doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu, công tác đơn giản hóa thủ tục hành chính cũng cần đẩy mạnh. Trong đó, tập trung triển khai các thủ tục hành chính về lĩnh vực xuất nhập khẩu theo Cơ chế một cửa quốc gia, một cửa ASEAN... .

Bộ Công thương cũng cho biết tăng cường phối hợp với Bộ Giao thông vận tải và các địa phương để thúc đẩy phát triển dịch vụ logistics, giảm các chi phí khai thác hạ tầng vận tải, chi phí logistics trong các hoạt động xuất nhập khẩu và lưu thông hàng hóa trong nước nhằm hỗ trợ, kết nối,vận chuyển, bốc xếp, bảo quản hàng hóa nông sản, thủy sản, sản phẩm chăn nuôi để tạo thuận lợi và tăng hiệu quả xuất khẩu.