"Sở hữu kỳ nghỉ" và những chiếc bẫy được giăng ra

Mấy ngày qua, không gian mạng như bị bao phủ bởi "chảo lửa" mang tên “sở hữu kỳ nghỉ” (timeshare). Hàng loạt câu chuyện được chia sẻ, từ những buổi giới thiệu sản phẩm kéo dài nhiều giờ, những lời hứa về kỳ nghỉ sang trọng cho đến các hợp đồng hàng trăm triệu đồng mà người mua không kịp đọc kỹ.

Có thể hiểu nôm na Timeshare là mô hình khách hàng trả tiền trước để sở hữu quyền nghỉ dưỡng trong nhiều năm.  

Thật ra bản thân mô hình kinh doanh sở hữu kỳ nghỉ là loại hình kinh doanh có thực trên thế giới. Nó xuất hiện tại Thụy Sĩ năm 1963 và được phát triển rộng rãi tại Mỹ, châu Âu trước khi du nhập vào Việt Nam.

Vấn đề là khi sang Việt Nam, nó đã bị biến tướng ở cách bán hàng thiếu minh bạch, dẫn đến hành vi mang tính chất lừa đảo. Việc này thể hiện ở việc một số nhân viên sales sử dụng kỹ thuật tâm lý nhắm vào đối tượng người cao tuổi có tài sản để dẫn dắt họ “xuống tiền” rồi “khóa chặt” con đường “thu hồi vốn” của họ bằng những điều khoản trên cái hợp đồng rối rắm như một trận đồ bát quái, không có đường lui. Mà một trong những thủ đoạn phổ biến là chính sách cho thuê hoặc bán lại “Hợp đồng nghỉ dưỡng” để thu lợi nhuận cao nếu không có nhu cầu sử dụng dựa trên lời “khua môi múa mép” của nhân viên tư vấn chứ không hề được thể hiện bằng văn bản có giá trị pháp lý.  

Vì sao “người giàu cũng khóc”...

Trước khi bị phanh phui, sự việc đã âm thầm diễn ra trong một thời gian dài với rất nhiều nạn nhân bị sập bẫy, hầu hết là người già từ 70 đến gần 90 tuổi có kèm “tiêu chuẩn” sở hữu khối tài sản tiền tỷ.

Vì sao những người từng trải, có tiền bạc, có địa vị trở thành con mồi thảm hại của của Timeshare?

Thông thường xã hội hay nghĩ, người ta bị lừa là vì thiếu hiểu biết. Nhưng thực tế trong chuyện này, nhiều nạn nhân đa phần là cán bộ nghỉ hưu, có học vấn, có tài sản. Họ cũng không hề ngây thơ. Điểm yếu của họ là thiếu nhu cầu cảm xúc.

Trước khi mua kỳ nghỉ, cái họ nhận được trước tiên là sự quan tâm. Trong nhiều phóng sự, người ta thấy một chi tiết lặp đi lặp lại: Khách hàng được đón tiếp niềm nở, được gọi bằng những danh xưng trân trọng, được hỏi han ân cần, được chăm sóc hàng giờ đồng hồ.

Nó đối lập lại với việc con cái bận rộn, cháu chắt dán mắt vào điện thoại, những bữa cơm gia đình ngày càng ngắn, những cuộc trò chuyện ngày càng ít, một người chịu ngồi nghe họ kể chuyện ngày càng hiếm.

Và chính điều này đã khiến "hệ miễn dịch" và tinh thần cảnh giác của họ bị suy yếu, họ mua hàng vì tình cảm đặc biệt thân thiết với nhân viên tư vấn và vì sự tử tế và ấm áp mà họ nhận được. 

Và người nghèo cũng mếu

Mấy ngày nay mọi người quan tâm tới "Sở hữu kỳ nghỉ" bởi vì đối tượng bị ảnh hưởng là người giàu với các hợp đồng nghỉ dưỡng hàng tỷ đồng. Nhưng thật ra, người cao tuổi nhà nghèo cũng đã và đang bị lừa mỗi ngày theo những cách khác. Họ bị lừa mua thuốc chữa bệnh thần kỳ, mua thực phẩm chức năng, máy massage đa năng, thiết bị y tế giả, hàng gia dụng kém chất lượng...

Vì sao người cao tuổi là đối tượng lọt vào tầm ngắm. Bởi  người cao tuổi là những người dành phần lớn thời gian ở nhà một mình, tiếp xúc với điện thoại nhiều hơn với con cháu, thích tìm kiếm thông tin trên mạng nhưng lại không biết kiểm chứng.

Người kinh doanh hiểu rất rõ điều đó. Họ khai thác tối đa đặc điểm này. Họ không bán sản phẩm đơn thuần, họ bán cả combo cảm xúc, bán kèm niềm hy vọng, bán cảm giác được quan tâm, bán lời hứa về sức khỏe và sự an tâm.

Qua vụ việc này, rõ ràng sự tinh vi của tội phạm lừa đảo không nằm ở công nghệ, mà nằm ở khả năng khai thác triệt để "khoảng trống cảm xúc" và sự đứt gãy kết nối giữa các thế hệ trong gia đình hiện đại.

Ngày xưa, khoảng cách địa lý là trở ngại lớn nhất giữa các thế hệ. Ngày nay, công nghệ đã xóa nhòa khoảng cách địa lý. Nhưng lại xuất hiện một khoảng cách khác: Khoảng cách trong giao tiếp và cảm xúc. Những cuộc trò chuyện thật sự ngày càng ít. 

Khi nhu cầu được lắng nghe không được đáp ứng từ những người trong gia đình, thì "người lạ" sẽ thừa cơ bước vào, lấp đầy khoảng trống đó. Thị trường kinh doanh dựa vào cảm xúc và lợi dụng cảm xúc ra đời, làm mảnh đất màu mỡ cho các hình thức kinh doanh lừa đảo sinh sôi.

Mô hình sở hữu kỳ nghỉ sau đây rồi sẽ bị tẩy chay vì đã lộ bản chất bịp bợm của nó. Những người tham gia cũng sẽ bị pháp luật xử lý nếu chứng minh được họ sai phạm.

Tuy nhiên, chừng nào người già còn cô đơn, chừng nào khoảng cách giữa cha mẹ và con cái còn tồn tại…chừng đó, những chiếc bẫy kinh doanh cảm xúc vẫn còn đất sống và những hình thức lừa đảo khác sẽ xuất hiện nhắm vào người cao tuổi

Không phải “hợp đồng kỳ nghỉ” mà là một "hợp đồng giao tiếp cảm xúc" hiệu quả nhất để bảo vệ cha mẹ trước những cạm bẫy của thời đại số.